A
B
C
Ç
D
E
F
G
Ğ
H
I
İ
J
K
L
M
N
O
P
R
S
Ş
T
U
Ü
V
Y
Z
Q
W
X
+ İçerik Ekle
Türklerin, Kullandığı, Takvimler
Türklerin Kullandığı Takvimler

Türklerin Kullandığı Takvimler

 TÜRKLERİN KULLANDIĞI TAKVİMLER


A. ON İKİ HAYVAN RESİMLİ TÜRK TAKVİMİ
Türklerin İslamiyet'i kabulünden önce kullandıkları tak­vimdir. Güneş yılına göre düzenlenen bu takvim 12 yıl­da bir devreder. Her yıl tamamlandığında bir asır kabul edilmiştir. Ayrıca her yıl bir hayvan adıyla anılmıştır. Bir yıl 12 aya bölünmüştür. Aylarıözel adı yoktur. Aylar üçünç ay, dördünç ay gibi sayılarla belirlenmiştir.


Yıllara isimleri verilen hayvanlar şunlardır:

  • Sıcgan (sıçan = fare)
  • Ud (sığır)
  • Bars (Pars)
  • Tabışgan (Tavşan)
  • Lu (Ejder)
  • İlan (Yılan)
  • Yund (At)
  • Koy (Koyun)
  • Biçin (Maymun)
  • Taguk (Tavuk)
  • İt (Köpek)
  • Tonguz (Domuz)


Çin ve Tibetlilerin de kullandığı bu takvim bir­çok Türk topluluğu tarafından da kullanılmıştır. Başlangıçta Ay yılı esaslıolan bu takvim Köktürkler tarafından Güneş Yılı'na çevrilmiştir.

TÜRK YILI HESABI
Türk âlemi güneş yılını kendine has bir usulle yürüt­müş, her yılı bir hayvan ismiyle adlandırmıştır. Söz ko­nusu hayvanın huyu ve özellikleri üzerine yorumlar ge­tirmiştir. Hayvanların hepsi on iki olup hepsine hâkim olurlar, on iki yılda hayvanın ismi bir defa gelir. Bu usul şemsiyenin başı "Hamal"dan, yani Mart'tan başlar.

Sıcgan (Fare) Yılı:Bu yılın ilk aylarında ve ortaların­da ferahlık, halk arasında hoş hâl ve zenginlik olur. Ama yılın sonbaharında halklar ve yöneticiler arasın­da fitne başlar. Kışın salgın hastalıklar olur. Yaz gün­leri yağmurlu olur. Sıçanlar çok olur ve buğdaylara hücum ederler.

Ud (Sığır) Yılı:Bu yılda havalar yıldırımlı olur. Gök gürültülü yağmurlar olur. Kışın kar çok yağar ve tipiler çok olur. Kışuzun sürer. Buğday ve her çeşit meyve çok olur.

Bars (Pars) Yılı:Bu yılda halk arasında düşmanlıklar artar. Yöneticiler çok adaletsizlikler yaparlar. Hüküm­darlar arasında geçimsizlikler artar. Sükûnet sağlana­maz. Yazın buğday ve meyvelere afet gelir. Kuvvetli depremler olur. Denizde dalgalı tufanlar olur.

Tabışgan (Tavşan) Yılı:Bu yılda her çeşit nimet çok olur. Yaz ve kış sakin geçer. Havalar iyi olur. Bütün halk arasında sükûnet ve rahatlık olur.

Lu (Ejder) Yılı:Bu yıla bazıları Nehak, balık yılı da demişlerdir. Bu yılda halk arasında düşmanlık, fitne, çatışma ve savaşlar olur. Yaz günleri yıldırım ve gök gürültülü yağmurlar, kışın da tipi ve kar olur. Ağaçları soğuk çarpar.

İlan (Yılan) Yılı:Bu yılda yazın yağmur az yağar. Ha­valar kurak olur. Çoğu yerde açlık ve kıtlık olur. Kışın kar az yağar, rutubet olur. Halk arasında kaygı ve hasret olur.

Yund (At) Yılı:Yund yılı denilen bu yılda yazın hava ılık olur. Yağmurlar fazla yağar. Buğday ve meyveler boldur. Kışın kar fazla yağmaz. Dört ayaklı hayvanla­ra hastalık bulaşır. Hükümdarlar ve halk arasında sa­vaş ve kavgalar çıkar.

Koy (Koyun) Yılı:Bu yılda yaz sıcak olur. Kışlar so­ğuk ve uzun geçer. Halk arasında zenginlik ve rahat­lık olur. Hükümdarlar arasında savaş başladığı halde barışçabuk sağlanır. Ancak deniz ve gemilerde fela­ketler olur.

Biçin (Maymun) Yılı:Halk arasında haset ve düş­manlık olur. Yazın yağmur, kışın kar çok olur. Halk arasında hastalıklar yayılır. Hayvanlar arasında deve ve atlar hastalığa yakalanır.

Taguk (Tavuk) Yılı: Bu yılda yaz yağmurlu ve sıcak geçer. Buğday ve çeşitli meyveler çok olur. Darı ve karabuğdaylar erken dikilmelidir. Hamile kadınlara ağırlık gelir.

İt (Köpek) Yılı:Bu yılda yazın yağmurlar az olur. Buğ­daylar az olur. Fiyatlar artar. Kış yumuşak geçer. Mey­veler çok ve ucuz olur. Halk arasında ölümler çok olur.

Tonguz (Domuz) Yılı:Bu yılda yaz yağmurlu, kış uzun ve soğuk olur. Buğday çok ve ucuz olur. Hüküm­darlar arasında muhalefet, çatışma ve savaşlar olur. Halk arasında geçimsizlik olur. Çeşitli tabi afetler meydana gelir.

B. HİCRİ TAKVİM
Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle birlikte kullandık­ları takvimdir. Hicri takvimde Ay'ın dünya çevresinde 12 defa dönüşü esas alınmış ve bu tam dönüşe "Ay Yılı" denilmiştir.
Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye göçünü (M.S. 622, Temmuz 16) başlangıç kabul edilmiştir. Hz. Ömer Dönemi'nde oluşturulmuş ve kullanılmaya başlanmıştır.
Ay Yılı 354 gündür. Bu nedenle Miladi Takvimle ara­daki fark 11 gün 6 saattir. Yılbaşı her yıl 11 güönce olmaktadır.
Günümüzde İslam dünyası dini gün ve törenlerini Hic­ri Takvime göre yapmaktadır.

C. CELALİ TAKVİM
Büyük Selçuklu hükümdarı Melik Şah'ın emriyle ünlü Türk Bilgini Ömer Hayyam'a yaptırılmıştır.
Güneş yılı esaslı olan bu takvim Melikşah'ın Celaleddin unvanına izafeten bu adı almıştır.
Yılbaşı, Miladi 21 Mart'tır. 15 Mart 1079'dan itibaren uygulanmaya başlanan Celali takvimi, Melik Şah'ıölümünden (1092) sonra terkedilmiştir.
Bu takvimde yıl 365 gün 6 saattir. 14

D. RUMİ TAKVİM
Mali takvim diye de adlandırılan bu takvimin yapılma­sının nedeni Osmanlı Devleti'nde bütün resmi ve dini işler Hicri takvime göre yapılıyordu. Miladi takvimle arasındaki 11 günlük fark nedeniyle dış ticarette prob­lemlere neden oluyordu. Bu nedenle 1678de sınırlı olarak Rumi takvim yürürlüğe kondu. 1839'da bütün resmi ve mali işler Rumi takvime göre yapılması kara­ra bağlandı.
1870 yılına kadar Rumi takvimin yanına Hicri takvim de konulmuştur.
Rumi takvim aslında Bizans İmparatoru Jüstinyen za­manında hazırlanan Bizans takvimidir. Mart ayı yılbaşıdır. Miladi takvimle arasında 584 yıl fark vardır. Gü­neş yılı esaslıdır.
Rumi takvimde yıl; Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Tem­muz, Ağustos, Eylül, Teşrinievvel, Teşrinisani, Kanunıevvel, Kanunısani ve Şubat aylarından oluşmakta­dır.
Cumhuriyet döneminde 1926'da Miladi takvimin ka­bulüyle bütçe iradi dışındaki bütün resmi işlerde Rumi takvim kaldırılmıştır. 1 Mart mali yılbaşı 1982'de kaldırılmış ve 1 Ocak 1983'ten itibaren mali yılbaşı 1 Ocak olarak uygulanmaya başlanmıştır.

E. MİLADİ TAKVİM
Milad; doğum demektir. Hz. İsa'nın doğumu (0 Milad) başlangıç kabul edilmiştir.
Güneş yılı esaslıdır. Yani dünyanın güneş etrafında bir defa dönüşü esas alınmıştır. Bu süre 365 gün 6 saattir.
Temelini Mısırlılar atmıştır. Yılı 365 gün, ayları 12 ola­rak hesaplamışlardır. Daha sonra Roma Kralı Julius Caesar geliştirmiş, kendi adıyla anılan Julyen takvimi­ni oluşturmuştur. Bu takvimi Papa XIII. Gregoriyen ye­niden düzenleyerek (1582) Hz. İsa'nın doğumunu başlangıç (0) saymıştır. Bundan önceki tarihlere M.Ö., sonraki tarihlere M.S. denilerek Miladi takvimi oluşturmuştur.