A
B
C
Ç
D
E
F
G
Ğ
H
I
İ
J
K
L
M
N
O
P
R
S
Ş
T
U
Ü
V
Y
Z
Q
W
X
+ Ekle
Türkiye'deki kömüre dayalı termik santrallar, çevreyi olumsuz etkileyen faktörleri ve yarattığı çevre sorunları

Türkiye'deki kömüre dayalı termik santrallar, çevreyi olumsuz etkileyen faktörleri ve yarattığı çevre sorunları

 

 


Prof.  Dr.  Turhan  USLU {")


Türkiye'deki kömüre dayalı termik santrallar, çevreyi olumsuz etkileyen faktörleri ve yarattığı çevre sorunları

Bu çalışmada, Türkiye'deki kömüre dayalı toplam 15 termik santralm (13'ü çalısmakta ve 2'si inşa ha-linde) karakteristikleri, bulundukları il ve bölgeler, çevreyi olumsuz etkileyen 16 faktörü ve çevresinde yarattığı 17 çevre sorunu örnekler verilerek an-latılmaktadır. Çalışmanın sonunda, Türkiye'de kömürlü termik santrallar konusunda yapılan yanlışlıklar, bu konularda yapılmasi gerekenler ve bu önlemler alınmazsa gelecekte nelerin olabi-leceğinin tartışması yapılmaktadır.

 

In this article, the characteristics of 15 thermal pow­er plants (13 power plants have been working. 2 have being constructed) depending on lignite their regions, 16 factors affecting the enviroment nega­tively and 17 enviroment problems have been stated by using examples. By this work, it has been dis­cussed that the faults on Turkey's thermal power plants (depending on lignite), the requirements and precautions on this subject and what will happen in future if these precautions are not applied.

 

Termik santrallarm çevresinde yarattığı çevre sorunları;

1. Doğal flora ve vejetasyon üzerindeki etkl:

a. Çevre ormanları üzerindeki etki.


b. Çevre ağaçlandırma sahaları üzerindeki etki. 

c. Reçine üretimi üzerindeki etki.

d. Orman ürünleri üzerindeki etki.

a. Çevre ormanlan üzerindeki etki:

Bu konuda en çarpıcı örnek Yatağan termik santralı çevresinde yaşanmaktadır. 20 Kasım 1982'de ilk unitesi devreye giren bu santralın ikinci ünitesinin 15 Haziran 1983'de devreye girmesinden iki ay sonra çevre ormanlarında sararmalar başlamış ve üçüncü ünitenin 18 Aralık 1984'de devreye girmesinden sonra 1986 yılı ortalarına kadar 4181 ha orman sahasında kurudukları için kesim yapılmıştır. Bunun anlamı şudur : Bu kadar geniş bir alanda tüm ekosistem yok olmuştur. Yani orman altı bitki türleri ve hayvan türlerinin çoğu yok olmuştur. Ayrıca toprağı tutacak bitki örtüsü büyük oranda ortadan kalktığı için erozyon ile toprak kaybı olmuş, eski kaynaklar kurumuş vb. Bu kadar geniş ekosistemlerin böylesine darbe yemeleri ayrıca yerine göre buralardaki endemik bitki ve hayvan türlerinin yok olmasına, bölgedeki tür çeşitliliğinin azalmasına, seller vb. sonuçları da beraberinde getirebilmektedir.

Soma çevresinde termik santral baca gazlarının etkilediği dogal bitkiler şunlardır: Başta karaağaç (Ulmus) ve yabani armut (Pyrus communis) olmak üzere akçaağaç (Acer), gelincik (Cercis siliquastrum), alıç (Crataegus), kızılçam (Pinus brutia), fıstık çamı (Pinus pinea), çitlenbik (Pistacia terebinthus subsp. palaestina), çınar (Platanus orientalis), ateş dikeni (Pyracantha coccinea), söğüt (Salix), üvez (Sorbus) ve ıhlamur (Tilia)'lar kurumuş veya kurumaktalar. Bunlardan özellikle bölge için önemli olanı Bergama, Kozak çevresindeki 16 000 ha'lık bir alan kaplayan fıstık çamı ormanlarıdır. Bu ormanların 1990 yılı çam fıstığı ürün veriminin eskiye oranla yarıdan asağıya indiği bildirilmekte ve bölgede yer yer tamamen kuruyan ve sık sık da kurumaya başlayan fıstık çamı ağaçları belirlendi.

2. Egzotlk bitkiler üzerindeki etki :

Termik santral baca gazlarının özellikle yerleşme yerlerindeki cadde, sokak ve parklarındaki egzotik bitkiler üzerinde olumsuz etkileri bulunmaktadır. Başta katalpa (Catalpa bignonioides)'lar olmak


(*)   Makalenin birinci bölümü 377. sayımızda yayınlanmıştır.

(")   Prof.Dr.

 

 

 

 


üzere bölgedeki kokar ağaç (Ailanthus altissima), demir agaci (Casuarina equisetifolia), mavi servi (Cupressus arizonica), kavak (Populus), yalancı akasya (Robinia pseudoacacia) ve gül (Rosa) ler ku-rumuş veya kurumaktalar.

3. Tarım ürünleri üzerlndeki etki :

Bu etkileri şu şekilde gruplandirabiliriz:

a. Meyveler üzerindeki etki

b. Sebzeler üzerindeki etki

c. Tahıllar üzerindeki etki

d. Uyarıcı bitkiler üzerindeki etki

e. Yağ bitkileri üzerindeki etki

Termik santrallarm başta baca gazlari olmak üzere diğer olumsuz etkileri bu gruplardaki bitkiler-den bazılarının yaşamasına olanak vermezken, diğerlerinin verim ve kalitelerini düşürmektedir.

a. Meyveler üzerindeki etki:

Soma termik santralı çevresinde başta badem (Amygdalus communis), armut (Pyrus communis), ceviz (Juglans regia) ve incir (Ficus carica) olmak üzere antep fıstığı (Pistacia vera), ayva (Cydonia oblonga), dut (Morus alba), elma (Malus sylvestris), erik (Prunus domestica), iğde(Elaeagnus angusti-    folia), karpuz (Citrullus kanatus), kavun (Cucumis melo),  kayısı(Armeniaca  vulgaris),  kestane (Castanea sativa), kiraz(Cerasus avium), nar (Punica granatum), şeftali(Persica vulgaris), üzum (Vitis vinifera), vişne(Cerasus vulgaris) ve yeni dünya (Eriobotrya japonica)'lar kurumuş, kurumakta veya ürün verimleri düşmüş durumdadır.

b. Sebzeler üzerindeki etki:

Soma termik santralı çevresinde başta fasulye (Phaseolus vulgaris) ve domates (Lycopersicon esculentum) olmak uzere, bamya (Hibiscus trionum), biber   (Capsicum   annuum),   börülce(Vigna unguiculata), kabak (Cucurbita pepo), patates (Solanum   tuberosum),   patlıcan   (Solanum melongena), salatalık (Cucumis sativus) ve soğan (Allium cepa) lar kurumuş veya ürün verimleri düşmüştür.

c. Tahıllar üzerindeki etki:


olasılıkla tahılların verimlerinde de düşme olabilir.

    d. Uyarıcı bitkiler üzerindeki etki:

Soma ve Yatağan termik santralları çevresinde tütün (Nicotiana tabacum) çok etkilenen tarım ürünleri arasındadır. Yatağan çevresinde artık birkaç köyün tütünü alınmayacağı belirtildiği için buralarda tütün ekilememektedir. Yatağan ve Soma çevresindeki geniş sahada tütün yapraklarında baca gazı yanıkları yanında kül ve kömür tozları yapraklara yapıştığından tütün verimi ve kalitesi düşmüş ve dolayısıyla bu bölgelerin tütünlerinin tavan fiyattan satılma olanakları kalmamıştır.

e. Yağ bitkileri üzerindeki etki:

Soma ve Yatağan termik santralları çevresinde başta zeytin (Olea europaea var. europaea) olmak üzere pamuk (Gossypium) ve susam(Sesamum indicum) lar kurumuş, kurumakta veya ürun verimleri düşmüştür. Bunlardan özellikle Soma çevresinde en önemli olanı Edremit körfezindeki geniş zeytinliklerin Soma termik santralı baca gazlarından etkilenmiş olmalarıdır. Örneğin 1986'da Burhaniye'de 110 000 ton olan zeytin ürünü, 1989'da 38000 tona düşmüş ve 1990'da bu rakamın daha da düşmesi beklenmekteydi.

4. İnsanlar üzerindeki etki:

Termik santralın insan sağlığı üzerindeki etkileri öncelikle termik santral ve kömür işletme sahalannda çalışanlar üzerinde görülmektedir. Termik santraldan uzaklaştıkça insanlar üzerindeki etki giderek azalmaktadır. Termik santralların özellikle aşağıdaki ünitelerinde çalışanların sağlıklarında olumsuz etkiler görülmektedir:

a. Termik santral buhar üretim ünitesinde

b. Termik santral kömür kırma ünitesinde

c. Termik santral kömür depolama ünitesinde

d. Termik santral kömür nakil ünitesinde

e. Termik santral kül nakil ünitesinde

f. Termik santral kül stok sahasmda

Kömür isletme sahalannda özellikle aşağıdaki yerlerde çalışanların sağlıklannda olumsuz etkiler görülmektedir:


Bu konuda bir gözlem olmadı. Büyük bir                       a. Yeralti komur ocaklannda

 

 


 


 

 

 

     b. Açık kömür işletme sahalarında

İnsan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinden dolayı ömeğin bazı termik santral çalışanları 6 ayda bir röntgen ve sağlık taramasından geçirilmektedir (Ör: Yatağan). Bunların dışında termik santrallar çevresinde yaşayanlar üzerinde baca gazları ve baca külleri etkisiyle aşağıdaki hastalıkların olduğu veya olabileceği iddialan vardır.

a. Kanser

b. Üst solunum yolu hastalıkları

c. Kadınlarda düşük

d. Zeka gerilikleri vb.

Yine kömür ve külünde radyoaktif maddelerin olduğu termik santrallerin çalışanları ve çevresinde yaşayanların bundan etkilendiği iddiaları bulunmaktadır (Ör: Yatağan). Ayrıca bazı termik santralların bölgeye gelmesi ile insanlar göçe itilmektedir. Örneğin Yeniköy termik santralının yapılması ile Milas'ın Sekköyü insanları Gökçeada'ya göç ettirilmişlerdir.

5. Yabani hayvanlar üzerindeki etki :

Termik santralların çevresinde hava ve su kirliliği yaratmasi sonucu aşağıdaki yabani hayvanlar etki-lenmektedir.

  a. Akarsularda başta balıklar olmak üzere türn canlı  yaşamın etkilenmesi.  Ör: Soma termik santralının Bakırçay'ın Çandarlı körfezine kadarki   70 km'lik bölümünü kirletmesi.

b. Kuşların etkilenmesi: Örneğin Soma termik santralının yakın çevresinde yarattığı hava kirliliği nedeniyle   bıldırcın   (Coturni  coturni),   bülbül (Phylloscopus), keklik (Alectoris chukar), kerkenez (Falco tinnunculus), leylek (Ciconia ciconia) vb. kuşlar   nadiren   görülebilmekte   veya   hiç görülmemektedir.

c. Termik santralların etkisiyle kuruyup yok olan ormanlarda yaşayan tüm yabani hayvanların etkilen-meleri : Buna ömek olarak Yatağan'ı verebiliriz.

6. Evcil hayvanlar üzerindeki etki :

Termik santralların çevresinde yarattığı hava ve su kirliliği evcil hayvanlar üzerinde de etkili olmak-tadır.


a. Termik santralların yarattığı hava kirliliği sonu­cu santrallar çevresindeki arılann etkilenmesi nede­niyle arıcılığın artık mümkün olmaması.

b. Termik santral ve lavuarların kirlettiği akarsular-da, serinlemek için bu suya giren veya bu suyu içen büyük ve küçük baş hayvanların etkilenmesi (Ör: Soma termik santralının kirlettiği Bakirçay).

7. Topraklar üzerlndekl etki :

Termik santrallar çevresindeki topraklar aşağıdaki şeki!lerde kirlenmektedir:

a. Baca gazlarındaki kükürt dioksitin asit yağmuru şeklinde toprağa geçmesi ve toprağın kimyasal yapısının zamanla değişmesi. Bu durum toprak canlılarını da etkilemektedir.

b. Baca küllerinin kül yağmuru olarak toprağa yağması ve toprağın fiziksel ve kimyasal yapısının zamanla değişmesi.

c. Radyoaktif maddeler içeren kömür kullanan termik santrallarda, baca külleri ile radyoaktif mad­delerin topraklara karışması (Ör: Yatağan).

d. Termik santral ve lavuarların kirlettiği akarsu-ların tarım topraklarının sulanmasında kullanılması ile bu kirliliğin topraklara geçmesi ve toprakların git-tikçe verimsizleşmesi (Ör: Soma).

e. Termik santral ve lavuarların kirlettiği akarsu-ların kışın taşarak çevre topraklarını kirletmesi (Ör: Soma).

f. Termik santralların ormanları kurutması sonu­cu bu alanlardaki topraklarda su erozyonunun hızlanmasi (Ör: Yatağan).

8. Akarsular üzerlndekl etki :

Termik santrallar çevresindeki akarsuların kirlen-mesi aşağıdaki sonuçları beraberinde getirmektedir:

a. Termik santral ve lavuarların kirlettiği akarsular­dan çeşjtli yararlanmaları (Ör: tarım topraklarının su-lanması) olumsuz etkilemekte ve bu akarsulardan yararlanıldığında başka çevre sorunları ortaya çıkmakta (Ör: Soma).

b. Termik santral ve lavuarların kirlettiği akarsularda başta balıklar olmak üzere tüm canlı yaşamı etki-lenmekte (Ör: Soma ve Yatağan).

9. Yeraltı suları üzerindekl etkl:


 


 

 


Yerüstü sularının kirlenmesi ile bu kirlilik yeraltı sularını da etkileyerek kirletmektedir (Ör: Soma).

10. Barajlar üzerindeki etki :

Termik santral baca gazları ve baca küllerinin barajlar üerindeki etkisi bulunmaktadı.

a. Termik santral baca gazlarının yağmurlar veya asit yağışlarla baraj göllerine geçerek buradaki suyu kirletmesi.

b. Termik santral baca küllerinin baraj göllerine geçerek buradaki suyu kirletmesi.

Barajlar üzerindeki bu iki etki için Orhaneli termik santralının Doğancı barajını gelecekte etkileyecek olmasını örnek olarak verebiliriz.

11. GöIIer üzerindeki etki :

Barajlar üzerindeki iki etki göller için de söz ko-nusudur. Ayrıca termik santral ve lavuarların kirlettiği akarsuların döküldüğü gölleri kirletmesi durumu da vardır. (Ör; Tunçbilek termik santralının kirlettiği Kocasu deresinin Ulubat göIüne karışması).

12.  Denizler üzerindeki etki :

Termik santrallar aşağıdaki şekillerde denizleri etkilemektedir :

a. Termik santral ve lavuarların kirlettiği akarsu­ların denizleri etkilemesi (Ör: Soma termik santralı ve lavuarının kirlettigi Bakırçay'ın Çandarlı körfezini kirletmesi).

b. Soğutma suyu olarak denizi kullanan termik santralların denizlerde termik kirlilik yaratması (Ör: Aliağa kombine çevrim, Ambarlı, Hopa, Mersin ve gelecekte Aliağa ile Kemerköy termik santralları).

13. Hava üzerindeki etki :

Termik santral baca gazları ve baca külleri bileşiminde bulunup hava kirliliği yaratan unsurlar şunlardır :

I-n


Karbon tanecikleri, duman, hidrokarbonlar, kar
bondioksit, kanser yapıcı ve teşvik edici maddeler, azot oksitler, kükürt oksitler, karbon monoksit,mikropartikuller. "

Termik santralların elektrostatik kül tutucuları çalışmadığında gündeörneğin Soma'da 6150 ton, Yatağan'da 5280 ton veSeyitömer'de 9250ton kül çevreye yayılmaktadir.Ayrıca baca gazlarıve baca

 

 

küllerine oranla çok az da olsa aşağıdaki faktörler de havayı kirletmektedir :

  a. Kül stok sahasındaki küller, b. Kül siloları c. Kül nakil bant hattı, d. Dekapaj sahaları, e. Açık kömür işletme sahaları, f. Kömür stok sahasındaki kömürler, g. Kömür nakil yolları, h. Körniür nakil bant hattı, i. Kömür nakil havai hattı

14. Yerleşim yerleri üzerindeki etki :

Termik santrallarm çevresinde kömür  ve dekapaj sahaları içinde kaldığı için bazı yerleşim yerleri kaldırılmaktadır. Örneğin Yatağan'da Eskihisar, Bağcılar ve Karakuyu köyleri; Yeniköy'de ise Sek köy kaldırılmışlardır.

15. Tarihi ören yerleri üzerindeki etki :

Termik santrallar çevresindeki tarihi ören yerleri de olumsuz etkilenmektedir. Örneğin Yatağan'a 13 km.uzaklıktaki Eskihisar'da Karya Federasyonunun başkenti Stratonikieia şehri kömür sahası içinde kalmış ve şehrin bir kısmı kömür çıkarma amacıyla ortadan kaldırılmıştır. Karya, Roma ve Bizans devirlerine ait zengin kalıntılara sahip şehrin kalan kısmı Turizm Bakanlığinın devreye girmesiyle kurtarılmıştır.

16. Peyzaj üzerindeki etki :

Peyzajı en çok çirkinleştiren faktörler şunlardır:

a. Kurumuş veya kesilmiş ormanlar, b. Kurumuş veya kurumakta olan meyve ağaçları ile araziler ve bahçeler, c. Kurumuş veya kurumakta olan özellikle egzotik ağaçları ile yerleşme yerleri yolları ve park-ları, d. Havada görünen kirlilik (baca külleri), e. Açık kömür işletme sahaları, f. Dekapaj sahaları, g. Kirli akarsular, h. Kirli göller, i. Kül barajları, j. Kül stok sahası, k. Cüruf harmanları, I. Şlam harmanları, m. Şist harmanları, n. Kömür nakil yolları, b. Kömür nakil hattı, p. Kömür nakil havai hattı, r. Kül nakil bant hattı, s. Hidrolik kül atma sistemi, t. Santral sahası (termik santral, bacası, kömür stok sahası, kül silosu vb.)

17. Turizm üzerindeki etki :

15. maddede peyzaj bölümünde yazdığımız olumsuz faktörler termik santralların bulunduğu bölgenin turizm potansiyelini asgari seviyeye düşürmesi kaçınılmaz bir sonuç olacaktır (Ör: Ke-merköy).


 


 

 

 

 

TERMİK   SANTRALLAR   KONUSUNDA TÜRKİYE'DE   YAPILAN   YANLIŞLIKLAR

1. Birbirine çok yakın ve birbirlerinin etki sahasi içinde kömürlü termik santrallar yapılmakta :

Örneğin Muğla'da Yatağan, Yeniköy ve Ke-merköy termik santralları; Kütahya ve Bursa'da Se-yitömer, Tunçbilek ve Orhaneli termik santralları birbirlerine çok yakın veya yakın yapılmışlardır. Yapılması düşünülen Aliağa termik santralı, Soma termik santralı baca gazı etki sahası içindedir.

2. Kömürlü termik santralların olumsuz etkileri çevresinde gözlenirken bu santralların kapasiteleri daha da artırılmakta:

Soma termik santralının 4 ünitesinin etkisi 78 km. uzaktaki birçok bitki türünü öldürürken veya ve-rimlerini düşürürken bu santralın 5 ve 6. üniteleri 1991 yılında bitmekte ve 7 ile 8. ünitelerinin yapımı planlanmıştır.

3. Kömürlü termik santrallarıtarım potansiyelinin en yüksek olduğu Ege ve Marmara bölgelerimizde gittikçe yoğunlaştırılmakta:

Ege bölgesinde şu anda 2783 MW'lık termik santrallar (Seyitömer, Soma-A, Soma-B, Tunçbilek-A, Tunçbilek-B, Yatağan ve Yeniköy) çalışmakta ve 960 MW’lık termik santrallar (Kemerköy ve Soma-B) inşa halindedir. Ayrıca 1000 MW'lık Aliağa termik santralının yapımı konusunda ısrarlar sürmektedir. Böylece çok yakın gelecekte Ege bölgesinde 4743 MW'lık kömürlü termik santralların çalışması ihtimal dahilindedir. Türkiye, sanayisinin büyük bir bölümü Marmara bölgesinde toplandıktan sonra şimdi 210 MW'lık Orhaneli termik santralı ile Marma­ra bölgesinde kömürlü termik santralların ilki dev-reye girmiştir. Karadeniz Bölgesinde şu anda 450 MW'lık termik santrallar (Çatalağzı-B ve Çayırhan) çalışmakta ve 150 MW'lık Çatalağzı-B ek tesisi inşa halindedir. Böylece çok yakın gelecekte Karade-nizde 600 MW'lık kömürlü termik santrallar çalışıyor olacak. Doğu Anadolu bölgesinde şu anda 1526 MW'lık termik santrallar (Afşin-Elbistan ve Kangal) çalışmakta ve 150 MW'lık Kangal ek tesisi inşa ha­lindedir. Böylece çok yakın gelecekte Doğu Anadolu'da 1676 MW'lık kömürlü termik santrallar çalışıyor olacak.

4. Kömürlü termik santrallar çevrelerindeki or-manları, tarımı vb. şiddetle etkilerken bunların pa-


 

 

hasına yurt dışına elektrik satılmakta:

Önceleri Irak ve Suriye'ye elektrik satılırken, şimdi Arnavutluk, Bulgaristan, Romanya ve Rus-ya'ya elektrik satılmakta ve Yunanistan ile bu konu-da temaslar sürdürülmekte. Yurt dışınaelektrik sa-tarken kazandığımız döviz ile yurt içinde kaybettiğimiz maddi ve manevi kayıpların bilimsel karşılaştırılmasının yapılması gerekir. Ancak bu karşılaştırmadan sonra kazancımız fazla ise (ki bizbununböyleolmadığı inancındayız)elektrik sat-malıyız. Örneğin 1990 yılında yaptığımız araştırmada Soma termik santralının 78 km. Yarıçapında bir alanda olumsuz,etkilerini gözledik ve etki alanı bu sınirların da ötesine gidiyordu. Yarıçapı 78 km'ye göre termik santraldan etkilenen alan 19 113,45 km2 olup bu alanın büyüklüğünü anlayabilmek için şu karşılaştırmaları yapabiliriz :

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti    3 555 km2

Kıbrıs adası                                    9 451 km2

Lüksemburg                                    2 568 km2

Lübnan                                     10400km2

Gambi                                              11371 km2

Katar                                           11 400km2

Jamafoa                                           11 424 km2

Yani Soma termik santralının etkialanı dünya-daki birçok ülkeden daha geniştir. 1986 yılında Yatağan'da 37 km. yarıçapında bir alanda termik santralın olumsuz etkilerini gözledik ve etki bu sınirların da ötesine gidiyordu.Yarıçapı 37 km'ye göre termik santraldan etkilenen alan 4298.66 km2 'dir.

TERMİK   SANTRALLAR   KONUSUNDA TÜRKİYE'DE   YAPILMASI   GEREKENLER

1. Fosil yakıtlı, özelliklekömürlü termik santrallar-danveya bunların ünitesayılarının arttırılmasından mümkün olduğunca kaçınılmalıdır :

ÖzellikleTürkiye'detanm potansiyelinin yüksek olduğu Ege ve Marmara bögelerinde yeni termik santralların kurulmasından veya bunların ünite


26


 

 

 

 

 

sayılarının arttırılmasından kaçınılmalıdır. Kömürlü termik santralların yarattığı çevre sorunlan ortada iken mevcut kömür rezervlerimizi kullanan termik santrallara ek olarak ithal kömüre dayalı yeni termik santralların kurulması bölgelerdeki çevre sorunlarını daha da ağırlaştıracaktır.

2. "Hava kalitesinin korunmasi yönetmeliği” ne göre termik santralların çalıştırılması sağlanmalıdır:

Termik santrallar özellikle baca gazları ve baca külleri ile havayı kirletmekte ve bu yönetmelik stan-dartlanna uymamaktadır.

3. "Su kalitesinin korunması yönetmeliği” ne göre termik santralların çalıştırılması sağlanmalıdır:

Özellikle termik santrallara kömür sağlayan lavu-arlar bölgelerindeki akarsuları kirletmekte ve bu yönetmelik standartlarına uymamaktalar (Ör: Soma).

4. Dış ülkelere elektrik satılmamalıdır:

Geçici bir süre için olduğu ifade edilen yurt dışına elektrik satımı ile kazanılan paranın, kömürlü termik santralların çevre ormanları ve tarımına verdigl zararı karşılaması bizce mümkün değildir.

5. Kömürlü termik santralların çalışma kapasite-leri bulundukları bölgenin orman ve tarım yapısına uygun bir takvime göre düzenlenmelidir:

Kömürlü termik santrallar bölgedeki özellikle hakim tarım ürününe göre çalışma kapasiteleri ayarlanmalı, yani bu ürüne göre bu mevsimde düşük kapasite ile çalışmalıdırlar. Termik santralların baca gazlan özellikle sıcak aylarda bitkiler üzerinde daha etkili olmaktadır. Görüşümüz şudur ki: termik santrallar sıcak aylarda düşük kapasite ile çalışmalı ve termik santralların yıllık bakımları yılın en sıcak ayına alınarak çevreye verilen zararlar azaltılmalıdır.

6. Kömürlü termik santrallar çevresindeki orman
alanlarında yapılan ağaçlandırma projeleri yeniden
gözden geçirilmelidir:                                   ,

Termik santral baca gazlarının iğne yapraklı ağaçlar üzerinde özellikle kızılçam ağaçları üzerinde etkileri görülürken, hala bahsedilen alan-larda kızılçam ağaçlandırmalarına devam edilmekte-dir. En kısa zamanda bu projelerden vazgeçilmeli ve baca gazlarına dayanıklı ağaçlar (Ör: meşe  (Quercus) türleri, ardıç (Juniperus), servi (Cupres-


sus) vb. ağaçlandırmalarda tercih edilmelidir.

7. Kömürlü termik santrallar çevresinde tarım ürünlerinin seçimi yeniden gözden geçirilmelidir:

Kömürlü termik santralların baca gazlarına has-sas tarım ürünleri, bu ürünleri yetiştirme çabasında olan bölge vatandaşlarına açıklanmalıdır. Baca gaz­larına hassas (Ör: üzüm) tarım ürünlerini yetiştirme çabasında olan bölge çiftçileri, baca gazı etkilerini bilmediğinden, ürününü kurtarmak için boş çabalara ve boş harcamalara (ürünü defalarca ilaçlamak, sulamayı artırmak, toprağını daha çok sürmek vb.) girmektedir.

8. Kömürlü termik santralların yarattığı çevre so­runları ve alınabilecek tedbirler eğitim kurumlannda ve ilgili kuruluşlarda ele alınmalıdır:

Öncelikle orman ve ziraat fakülteleri ile orman ve tarım kuruluşlarında bu konuların ele alınması ve daha sonra da vatandaşların aydınlatılmasının ge-rekliliğine inanıyoruz.

TERMİK   SANTRALLAR   KONUSUNDA TEDBiRLER   ALINMAZSA   TÜRKİYE'DE NELER   OLABİLİR

1. Kömürlü termik santralların bulunduğu
bölgelerde ormanlar giderek kurur veya artımları
düşer:                                                    

Böylece kuruyan ormanlara bağlı olarak berabe-rinde birçok çevre sorunu gelir (Ör: bölgedeki bitki ve hayvan türleri çeşidi ve sayılarının azalmasi, su erozyonu vb.)

2. Kömürlü termik santralların bulunduğu bölgelerin tarımindaki ürün çeşidi ve verimi gittikçe azalır:

Böylece bölgede tarımla geçinen vatandaşlar gittikçe fakirleşir. Sonuçta tarım ülkesi özelliğimizi kaybeder ve tarım ürünleri ihracatımız süratle düşer. Övündüğümüz tarım ürünlerindeki kendi kendine yeter dünyadaki yedi ülkeden biri olma özelliğimiz giderek gerilerde kalır ve tarım ürünlerinde dışa bağımlı ülkeler grubuna geçeriz.

3. Kömürlü termik santralların bulunduğu bölgelerin insanları ile resmi kuruluşlar arasında hu-kuki ve sosyal sorunlar artar:


27


 

 

 

 

Bu hukuki ve sosyal sorunların nedenleri şunlardır :

a. BöIge insanlarının böIgedeki orman ve tarım ürünlerinden olan gelirlerinin termik santrallar nede-niyle düşmesi.

b. Hava ve su kirliliğinden insanların ve hayvan-lann çeşitli hastalıklara yakalanmaları veya hayat-larını kaybetmeleri.

c. Geniş kömür işletme sahaları, dekapaj sahaları, santral sahası vb. nin köyleri üzerinde kurulmaları veya bu sahaların tarım topraklarını işgal etmeleri nedeniyle bu insanların göçe itilmeleri.

KAYNAKÇA

1.  Kuruluşunun 19. yılında TEK -1989 - Türkiye Elektrik Kurumu yay: 24 s.

2.    Milliyet Gazetesi 11 Kasım 1990 tarihli nüshası

3.    USLU, T. - 1986- Yatağan termik santralının çevre bitki örtüsü üzerindeki etkileri ve çevrenin yeniden ağaçlandırılmasında kullanılabilecek türler hakkında rapor (1) (7.7.1986)-TEK Santrallar Proje ve Tesis Dairesi Başkanlığı, Ankara: 10s.

4.    USLU, T. - 1986 -Tunçbilek ve Seyitömer termik santralları kül sahalarının otlandınlması ve santral-ların çevre bitki örtüsü üzerindeki etkileri hakkında rapor (3.12.1986)-TEK Santrallar Proje ve Tesis Dairesi Başkanlığı, Ankara: 9 s.

5.    USLU, T. - 1988 - Termik santrallar ve çevre bitki   örtüsü üzerindeki etkileri ve çevrenin yeniden

ağaçlandınlmasında kullanılabilecek türler hakkında rapor (2) (17.2.1987) - TEK Santrallar Proje ve Tesis Dairesi Başkanlığı, Ankara: 11s.

6.    USLU, T. - 1988 - Termik santrallar ve çevre -Türkiye Mühendislik Haberleri Derg. 33 :34-35.

7.    USLU, T. - 1988 - Yatağan termik santralı ve yarattığı çevre sorunlan - In: ÖZTÜRK. M. (Organizer). Abstracts International Symposium on Plants and Pollutants in Developed and Developing Countries, 22-28 Ağustos 1988. İzmir: 131.

8. USLU, T. - 1989 - Yatağan termik santralı ve ya- rattığı çevre sorunları - In: ÖZTÜRK, M.A. ve TÜRKAN, İ. (eds.). Canhlar ve Çevre. Ege Üniv., Fen Fak. yay.: 47-68.

9.    USLU, T. - 1990 - Yatağan termik santralı çevresinde sürdürülen ağaçlandırma çalışmaları hakkmda rapor (31.1.1990) - T.C. Devlet Bakanlığı. Ankara: 5 s.

10. USLU, T. - 1990 - Yatağan termik santralı ve yarattığı çevre sorunları ile ilgili yayınlar - Çevre ve Ormancılık Derg. 6(1): 29-33.

11. USLU, T. -1990 - Yatağan termik santralı çevresinin ağaçlandırılması - Mühendis ve Makina Derg., 366: 21-27.

12. USLU, T. - 1990 - Yatağan termik santralı ve bazı öneriler - Orman Mühendisliği Derg., 6:41 -42.

13. USLU, T. -1990 - Yatağan termik santralının Ören (Milas) ve çevresine 1986 yılındaki etkileri hakkında rapor (15.11.1990) Ören Belediyesi, Muğla: 2. s.


 

  Ad Soyad
  Yorum