A
B
C
Ç
D
E
F
G
Ğ
H
I
İ
J
K
L
M
N
O
P
R
S
Ş
T
U
Ü
V
Y
Z
Q
W
X
+ Ekle
MARUL YETİŞTİRİCİLİĞİ

MARUL YETİŞTİRİCİLİĞİ

 

MARUL

Marul tek yıllık serin iklim sebzesidir. Yetişme süresi 2-3 ay gibi kısa süreli olan Ve marul tiplerinde açıkta ve örtü altında değişik mevsimlere uygun olarak ıslah edilmiş çeşitlerle arka arkaya yılın 12 ayı üretim yapmak mümkün olmuştur. Son yıllarda yağlı baş ve kıvırcık baş tiplerinin Türkiye’deki üretimi ve yeme alışkanlığı marullara çeşit zenginliği kazandırmıştır.

 

 

İKLİM İSTEKLERİ

Marullar soğuğa kısmen dayanıklı, nemli hava koşullarına gereksinim duyan serin, ılık iklim sebzesidir. Vegetasyon süresi kısa olduğundan Türkiye’nin tüm bölgelerinde yetiştirilebilir. Yazları serin geçen bölgelerde yaz yetiştiriciliği de mümkündür. Bu bakımdan yaz aylarında 1000-1500 m. olan yayla kesiminde yazlık çeşitlerin yetiştirilmesi mümkündür.

Marul yetiştiriciliğinde en uygun sıcaklık derecesi 15,5 ºC ile 18,3 ºC arası ise de baş bağlama esnasında 8 ºC-12 ºC arasında olmalıdır. 18 ºC’nin üzerindeki sıcaklıklarda vegetatif devreden generatif devreye geçiş başlar. Islah çalışmaları ile yüksek sıcaklıklara dayanıklı, çiçeklenmeyen yazlık çeşitler geliştirilmiştir.

Marul gruplarının sıcağa karşı duyarlılıkları farklılık gösterir.

 

 

TOPRAK İSTEKLERİ

Marullar iyi drene edilmiş, özellikle 25-30 cm.lik toprak tabakasında humusça ve besin maddelerince zengin, tınlı kumlu veya kumlu tınlı toprakları sever.
Marullar toprak tuzluluğuna orta derecede hassastır. 

 

SULAMA İSTEKLERİ

Marul, büyüme periyodu boyunca aynı miktarda toprak nemini, yetiştiği ortamda bulmak ister. Tarlaya dikimden sonra eğer yağış mevsimi değilse, en geç 12 gün içersinde sulama yapılmalıdır. Baş bağlama devresinin başından hasat sonuna kadar sulama Aralıkları 8 günden daha uzun olmamalıdır. çok sıcak havalarda sulama, mutlaka sabah erken saatlerde yapılmalıdır. Aksi halde fizyolojik hastalıklara yakalanma olasılığı artar.

 

MALÇLAMA

Toprağı malçlamak (saman, ot kupürleri, bitki atıkları ile) buharlaşmayı sınırlar (% 50 ila % 70 arasında su tasarrufu sağlar). Malçla toprağı örtmenin en az 2 avantajı daha vardır, yabancı ot gelişimini yavaşlatır ve de birçok hastalığı engeller.

 

 

FİDE YETİŞTİRİCİLİĞİ

Marul fidelerini yetiştirmek için tohumlar fide yastıklarında sterilize edilmiş harç üzerinde 10 cm aralıklarla açılmış sıralara yapılabildiği gibi, içlerine sterilize edilmiş harç doldurulmuş saksılara veya plastik torbalara ekilebilir.



İyi bir çimlenme için toprak sıcaklığı 4,4 ºC ile 26,7 ºC arasında, en uygun hava sıcaklığı 24 ºC olmalıdır.ekimden 6-10 gün sonra tohumlar çimlenir ve toprak yüzüne çıkarlar. Bitkiler 3-4 yapraklı olduğu zaman yastıklarda seyreltme yapılır. Fidelikte yabani otlar ayıklanır, sulama, hastalık ve zararlılarla mücadele yapılır.

 

 

DİKİM

Tohum ekim zamanı Akdeniz sahil kuşağında Ağustos-Aralık ayları, dikim Eylül-Ocak aylarıdır. Hasat Ekimde başlar, periyodik olarak çok soğuk kış ayları hariç Haziran sonuna kadar devam eder. Yayla şartlarında tohum Martta ekilir, Nisan, Mayısta dikilir, hasat Temmuz-Eylül aylarında olur.

Fideler 6-7 yapraklı olunca tarlaya dikilirler. Yağlı baş marul çeşitleri nispeten daha küçük olduğundan, kıvırcık başlara göre daha dar aralıkla dikilmelidir. Genelde karık yönteminde dikim ikili sıralar halinde yapılmalıdır. Fideler sıra arası 30-35 cm, sıra üzeri 25-30 cm olmak üzere dikilirler. Dikim sonrası bitkilere bol can suyu verilmelidir.

 

 

BAKIM

Dikimden sonra birkaç defa toprağı kabartmak veya yabancı otları temizlemek amacıyla çapalama yapılır. Açık tarla yetiştiriciliğinde yağmurlama sulama yapılmalıdır. Yetişme mevsiminde toprak ve hava nemi göz önüne alınarak toprağın suya doyumu üstünde su verilmemelidir. Fazla su kök çürüklüğüne neden olur. Hasada yakın dönemde fazla su ve gübreleme yapılmamalıdır.

Marulların büyüme periyotları kısa olduğundan gübre istekleri fazladır. Marul yetiştiriciliğinde dekara 3-5 ton organik gübre verilir. Saf olarak dekara 10 kg N, 5 kg p2o5, 20-25 kg k2O verilir. Fosforun tümü, azot ile potasyumun 1/3’ü dikim öncesi taban gübresi olarak verilir. Potasyum ile azotun geriye kalan kısmının 1/3’ü rozet yaprak dönemi, 1/3’ü ise baş bağlamadan önce verilir. Kalsiyum noksanlığı görülen alanlAr tarım kireci ile kireçlenmelidir.

 

 

HASAT

Marullarda hasat yapraklar kartlaşmadan ve tohuma kalkmadan önce yapılmalıdır. Aksi taktirde acılaşma görülür. Hasat bitkinin tek tek elle yapılması suretiyle gerçekleştirilir. Toprak yüzeyine yakın kısmından kök boğazının üzerinden bir bıçakla kesilmek suretiyle yapılır. Tarladaki bitkinin hepsi aynı anda hasat olgunluğuna ulaşmadığından hasadın birkaç kez yapılması gerekebilir 

 

 

KARDEŞ BİTKİLER

DOST BİTKİLER

Aynısafa çiçeği, Bakla, Bezelye, Brüksel lahanası, Çilek, Fasulye, Havuç, Karnabahar, Kavun, Kornişon, Kuşkonmaz , Lahana, Pazı, Pancar, Pırasa, Salatalık, Sarımsak, Şalgam, Turp

DÜŞMAN BİTKİLER

Ayçiçeği, Brokoli, Enginar, Ispanak, Kereviz, Maydonoz, Mısır, Rezene, Sedefotu (Ruta graveolens) ,Şikori

 

GÖRÜLEN HASTALIKLAR

Mildiyö, marul sap çürüklüğü, marul beyaz çürüklük, Rhizoctonia dip çürüklüğü, Antraknoz, kurşuni küf, külleme, Septoria leke hastalığı, kahverengi yanıklık.

 

 

GÖRÜLEN ZARARLILAR

Yaprak biti, salyangoz ve sümüklü böcekler, tel kurtları, maras, danaburnu, bozkurt, yaprak piresi, kırmız örümcek, lahana tırtılı, nematodlar. 

Hastalık ve zararlılarla mücadelede daha geniş bilgi için İl ve İlçe Tarım Müdürlüklerine müracaat edilmesi gerekmektedir.

Belirtiler

Nedenler

Fideler çöker, köklerde nekroz oluşur

Fide kök çürüklüğü

Biktilerin solduğu görülür, kökler kopar ya da  larvadan dolayı zarar görür

Bozkurtlar

Yaprakların bir kısmı sararır ve daha sonra kurur, yaprak alt yüzeyinde beyazımsı tozlaşma görülür

Marulda külleme (Bremia lactucae)

En dıştaki yapraklar sarardıktan sonra çürür, gri tozlaşma görülür 

Kurşunî küf

Büyük salataların yaprakları yumuşar, esmerleşir ve ayrışır ; gövde siyahlaşır.

Marulda çürüklük (Botrytis
, Alternaria,Sclerotinia
,Rhizoctonia)

Yeşil mozayik, damarlar arasındaki yaprak ayasının rengi açılır.

Virüsler

Yaprak uçlarında nekrozlar oluşur

Bakteriyel yumuşak çürüklük

Kök kısmında, az hareket eden ve beyazımsı tozla kaplı ufak böcekler görülür

Köklerde yaprak biti

Yaprakların yendiği görülür; sümük izleri görülür

Sümüklü böcek

Yaprakların yendiği görülür

Kuşlar

 

 

SAKLAMA KOŞULLARI

Satın alındığında,  taze olmayan marulların : Kök boğazı  ve/ yada yapraklarıun uç kısmında rengin kırmızılaşması ve de tabii ki, yaprakların yumuşaması meydan gelir. Marul salatası, gayet hassastır ve çabuk yıpranır. Yine de, buzdolabının sebzeliğinde, onu bir bezin içine sarıp bir plastik poşet içinde koyduğunuzda bir kaç gün mahaffaza edilir. Doğrudan bir plastik poşetinin içine koymaktan kaçının, aşırı nem ve yetersiz hava alması, çabuk çürümesine yol açar. 

Yıkama suyuna biraz sirke ilave ederseniz istenmeyen misafirleri (yaprak biti ve diğer böcekleri...) kovmak için kullanabilirsiniz.

 

 

SAĞLIĞA FAYDALARI

Marul vitamin ve mineraller açısından birçok getirisi vardır. Yapraklar ne kadar yeşil olursa o kadar da pro-vitamin A, B9 vitamini (folat), demir ve bakır içerir.

100 gr marul günlük ihtiyacınızın :

- B9 vitamini ihtiyacınızın %27'sini karşılamaktadır

- Pro-vitamin A ihtiyacınızın % 18'ini karşılamaktadır

- C vitamini ihtiyacınızın % 10'unu karşılamaktadır

Marul, tüm yeşil yapraklı sebzelerde olduğu gibi, bol miktarda su içerdiği için kalori değeri çok düşüktür (100 gr marul 13 kcal ve 2g'dan daha az karbonhidrat). Bununla birlikte, çeşitli mineral ve iz elementler sağlar (manganez, çinko, demir, magnezyum, fosfor, kalsiyum, özellikle potasyum ...). Çok düşük olmasına rağmen, marulun lipid içeriği (100 g başına 0.4 g) doymamış yağ asitleri içermektedir, linolenik asit (omega 3) de dahil olmak üzere. Bu da kardiyovasküler sağlık üzerinde olumlu etkileri olduğu anlamına gelir. Son olarak da, ilginç miktarda fiber içerir.

 

 

 

 

 

İLGİNÇ MARUL ÇEŞİTLERİ

''Albena'': Kıvırcık,hafif göbekli, ilkbaharlık, erkencidir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''B.T. Süper iri kıvırcık 016'': Kıvırcık, erkencidir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Bitez'': Yedikule tipi, ilkbahar, sonbahar, Bremia, LMW ve Corky root'a dayanıklı, orta erkencidir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Bohemia'': Kıvırcık, geç sapa kalkar, tüm sezonlara uygun, erkencidir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Bombola'': Iceberg tipi, kışa uygun, Bremia, LMV dayanıklı. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Carisma'': Lollo rossa tipi, kırmızı kıvırcık, kış, ilkbahar, sonbahar, erkencidir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Chianti'': Iceberg tipi,yazlık çeşit, orta erkencidir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Coolguard'': Baş marul, erkencidir. Tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Cos Avon'': Yedikule tipi, sarımsı-yeşil, orta iri ve sıkı baş, orta erkenci, Sapa geç kalkar. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Cos Diva'': Romen (cos) tipi 1000-1300 gr, orta erkenci, geç ve yavaş sapa kalkar. Sıcak iklim koşullarına elverişlidir. plastik serada ve tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Cos Omri'': Yedikule tipi, , yeşil, iri ve sıkı baş, orta erkenci, Sapa orta geç kalkar, orta erkencidir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Galera : İceberg tipi'': Cam veya plastik serada yada tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Gloria : Iceberg'': Geç sonbahar, erken ilkbahar, erkencidir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur. 

''Great Lakes-118: Yedi kule tipi, orta yeşil, orta erkencidir. Tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Grise Maraichere: verimli (1,5kg), yeşil, iri başlıdır, orta erkencidir. İhracatta talep gösteren. Tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Irazu: Kıvırcık marul, marul mildiyösü ve marul bitine dayanıklı, erkencidir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''İri kıvırcık: Baharlık, geç sapa kalkar, Tarla yetiştiriciliğine uygundur. 

''Karadeniz kıvırcık: Kıvırcık marul, erkenci, kışa dayanıklı. Tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Kışlık kıvırcık 051: Yeşil, soğuğa dayanıklı, erkencidir. Tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Lital'': Açık yeşil renkli, tohuma kaçmaya dayanıklı, orta erkencidir. Tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Mangano Marul'': Yedikule tipi, geç sonbahar, erken ilkbahar, Bremia, LMW, Corky root'a dayanıklı.1.5 kg ağırlığında, 25x35cm boyut, yeşil ve iri göbek yapar, orta erkencidir, ihracatta talep gören bir çeşittir. Tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Marco'': Geniş oval, yeşil yapraklı, sıkı baş sarar, orta erkencidir. Plastik serada yetiştiriciliğine uygundur.

''Paris Island'': Uzun eliptik, yeşil, göbekli, soğuğa dayanıklı, orta erkencidir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Robinson'': Sıkı iri başlı, parlak sarı-yeşil, ilkbahar ve güzlük, tatlı, orta erkencidir, ihracatta talep gören bir çeşittir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Rolina'': Batavia tipi, kırmızı, İlkbahar, Kış, Sonbahar, erkencidir. Cam sera yetiştiriciliğine uygundur.

''Sarı Marul'': Sonbahar ve İlkbahar, birbirini örten sıkı dik ve oval göbek oluşur, Sarı açık yeşil renkli. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Tereyağlı Kıvırcık'': Sonbahar ve ilkbahar, yumuşak ve yağlı yapraklı, orta erkencidir. Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Yazgülü'': Iceberg tipi, ilkbahar, yaz, geç sapa kalkar, yaprakları orta dişli, erkenci/ orta erkenci,İhracatta talep gören bir çeşittir, Cam, plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

''Yedikule 5701'': İri ve sıkı başlı. Yaprak rengi sarımtrak yeşil, yapraklar ince, gevrek, damarlar incedir. Baş ağırlığı ortalama 1000 gramdır. Vegetasyon süresi 100 gündür. Soğuğa dayanıklı, sıcağa toleranslıdır. Aşırı sıcaklarda sapa kalka, orta erkencidir. plastik serada veya tarla yetiştiriciliğine uygundur.

KAYNAKÇA

1.      Hasat Yayınları – Hasan DEMİR

 

 

 

 

  Ad Soyad
  Yorum