A
B
C
Ç
D
E
F
G
Ğ
H
I
İ
J
K
L
M
N
O
P
R
S
Ş
T
U
Ü
V
Y
Z
Q
W
X
+ Ekle
Linux Tarafından Desteklenen Protokoller

Linux Tarafından Desteklenen Protokoller

Desteklenen Protokoller

Linux işletim sistemlerinin ağ protokol desteği diğer
işletim sistemlerine oranla oldukça gelişmiştir. Ağ ortamlarında
Linux"un diğer işletim sistemlerine nazaran çok daha fazla tercih
edilmesinin en önemli sebeplerinden biri de budur. Yani Linux, diğer
tüm yetersiz işletim sistemleriyle bile (Örn:Windows) uyum içinde
çalışabilir ve aynı ağ üzerinde kardeşçe yaşayabilir :)

 

Linux"un desteklediği bazı protokollerden en önemlilerine bakalım.

 

TCP/IP

Önceki yazımızda, TCP/IP protokol ailesinden ayrıntılı
olarak bahsetmiştik. Fakat yine de kısa bir hatırlatma yapmakta fayda
var. TCP/IP protokolünün desteği tüm Linux dağıtımlarında öntanımlı
olarak bulunmaktadır. TCP/IP, ilk defa ABD"de ARPANet (Advanced
Research Projects Agency Network) adı altında, askeri bir proje olarak



geliştirildi. Önceleri askeri amaçlı düşünülen proje önce ünivesiteler
tarafından kullanılmaya başlandı. Ardından ABD"nin dört bir yanında
birbirinden bağımsız geliştirilen ağlar, tek bir omurga altında NSFNet
olarak adlandırıldı ve ulusal boyutu aşarak dünyaya yayıldı.
İnternet"in doğuşu da bu tarihe denk gelir.

 

Bilgisayarınızdan internete bağlanmıyor olsanız bile;
bilgisayarınızın kendini tanıması, bir nevi kimliğini bulması için bu
protokole gereksinimi vardır. Ayrıca bazı önemli uygulamaların, TCP/IP
protokolüne bağımlılığı vardır. (Ör: X Window)

 

TCP/IP desteği intranet ve internet üzerinde
kullanılabilir. Daha önce de söylediğimiz gibi, TCP/IP"nin benzerlerine
nazaran en büyük özelliği ve ilkesi "açıklık" olmuştur. Her dilde
ayrıntılı dokümantasyonu bulunan bu protokol (bkz. Google) şu anda
internetin vazgeçilmezidir.

 

IPX

Ağlar Arası Paket Değişimi (IPX), çoğu
Novell NetWare ağlarında kullanılan protokoldür. NCP (NetWare Core
Protocol), IPX üzerinde yer alan ve Novell NetWare istemcilerin
sunucularla bağlantısını sağlayan protokole verilen isimdir. Bu sayede
NetWare istemcilerinden Linux sunuculara bağlantı kurulabilir. Novell
NetWare dosya ya da yazıcı sunucularına erişmek istiyorsanız, IPX
protokol desteğinin işletim sisteminizin çekirdeğinde bulunması
gerekiyor. Linux dağıtımlarının birçoğunda IPX desteği öntanımlı olarak
gelmektedir.

 

Bunun yanında Linux, IP temelli bir ağda, IPX paketlerini "tünelleme" metoduyla bir noktadan başka bir noktaya iletebilir.

 

Samba

Samba, Windows tabanlı işletim sistemleri tarafından
kullanılan, yazıcı ya da dosya paylaşımına olanak veren bir
protokoldür. Linux, Samba sayesinde bir ağda bulunan Windows işletim
sistemine sahip bilgisayarlardaki dosyaların ya da bu bilgisayarlara
bağlı yazıcıların paylaşıma açılmasını sağlar. Bunun yanı sıra Linux,
kendi üzerinde bulunan disklerin veya dizinlerin de diğer tüm
bilgisayarlarca paylaşılmasını sağlayabilir.

 

Temel olarak ele alırsak Samba protokolü sayesinde, Linux
ve Windows makineler birbirlerinin "disk" ve "yazıcı"larını
paylaşabilir. Bununla birlikte Samba, Windows"un etki alanına
bağlanarak, önceden paylaşım izni verilmiş yazıcı ve disklere
ulaşabilir.

 

Appletalk

Apple tarafından geliştirilmiş, Macintosh bilgisayarlar
ile iletişim kurmak için kullanılan bir protokoldür. Dosya ve yazıcı
desteği de sağlamaktadır. Aynı ağ üzerinde yer alan Macintosh
bilgisayarları ile aynı disk ve yazıcıların paylaşımını sağlayan
"pakete" ise netatalk denir.

Diğer Servisler ve Teknolojiler

Protokollere değindikten sonra bir de Linux tarafından desteklenen bazı servislere değinelim.

 

IPv6

IPv6, şu anda kullanılmakta olan internet protokolüne bir
alternatif olarak geliştirilmiş, yeni ve güvenli bir protokoldür.
Bildiğiniz gibi IPv4 yalnızca 32 bit adresleme yeteneğine sahiptir.
Yakın gelecekte IPv4"ün internetteki adreslere yetmeyeceği aşikar
olduğu için, 128 bit adresleme yapabilen ve "IP Next Generation" olarak
da bilinen IPv6 geliştirilmiştir. Bu sayede IP sıkıntısının da tamamen
çözüleceği düşünülüyor.

 

IPv6"nın getirdiği bazı yeniliklere göz atacak olursak,

 

Güvenlik: IPv4 protokolüne sonradan
eklenen güvenlik arttırıcı şifreleme (IPsec) ve kimlik denetimi
(authentication) gibi özellikler IPv6 ile öntanımlı olarak gelmektedir.

 

Ölçeklenebilirlik: Üstte de bahsettiğim gibi, IPv4"de kullanılan 32 bit adresleme aralığı IPv6 ile 128 bite çıkmaktadır.

 

Otomatik Yapılandırma: IPv6 protokolü
ile gelen otomatik yapılandırma özellikleri ile birlikte son
kullanıcının ağa dahil olması için fazladan bir ayar yapmasına gerek
kalmayacaktır.

 

Servis Kalitesi: IPv6 ile gelen servis
kalitesi sayesinde, IP paketlerini önceliklendirme daha hızlı
yapılabildiği için anlık trafiğin (görüntü, ses) kesintiye uğrama
olasılığı daha da azalmıştır.

 

Hareketlilik: IPv4 ile mümkün olmayan aynı IP adresi ile farklı ağlara bağlanabilme özelliği IPv6 ile mümkündür.

 

Adresleme ve Yönlendirme: IPv6 adres
yapısı ile yönlendirme tablolarındaki ağ adresi sayısı azalacağı
için yönlendirme işlemleri daha rahat bir şekilde yapılabilecektir.

 

IPv6 protokolü 2000"li yıllarda IP sıkıntısının
başgöstereceğine ilişkin yorumların da etkisiyle büyük ilgi görmüş,
ancak NAT teknolojisinin yaygın bir şekilde kullanılmasıyla günümüzde
eski önemini yitirmiştir. NAT sayesinde kurumlardaki bilgisayarların
tamamına gerçek IP verilmesi zorunluluğu ortadan kalkmıştır.

 

Bootp

Diski veya disk sürücüsü bulunmayan bilgisayarların, ağa
bağlı ve ağdaki diğer tüm bilgisayarlar gibi yetenekli olmasını
sağlayan protokoldür. Bu tarz bir işlemi gerçekleştirebilmek
için ihtiyacımız olan bir Linux sunucu bilgisayar ve EPROM yakıcı
cihazdır. Bu işlemi bootp prootokolü yardımıyla Linux sunucu
bilgisayarın diskini kullandırarak yapabiliriz.

Temel olarak bootp protokolünün çalışma şekli şöyle
özetlenebilir. Disksiz olarak açılan bilgisayari IP numarasını
sunucu bilgisayardan bootp protokolü yardımıyla ve çalıştırılması
gereken çekirdeğini tftp protokolü yardımıyla alır. Buradan tek
zorunluluk sunucu bilgisayar ile disksiz bilgisayarın aynı ağ üzerinde
bulunması zorunluluğudur. Bir diğer seçeneğimiz ise, disket yardımıyla
ağ üzerinden kurulum bilgilerinin alınmasıdır. Bu durumda ethernet
kartındaki EPROM"un yakılması zorunluluğu da ortadan kalkar. Her iki
seçenekte de, internetten indireceğiniz EPROM veya disket görüntülerini
kullanmalısınız.

Bu tarz sistemler disk ile yapacakları her işlemi ağ
üzerinde gerçekleştirdikleri için ağı çok fazla yükleyebilirler. Bu
nedenle aynı ağ üzerinde 25"den fazla disksiz bilgisayarın kullanılması
verimi düşürür. En iyi ve sağlam çözüm mecbur kalmadıkça bootp
protokolüne muhtaç kalmamaktır :)

Desteklenen Ağ Teknolojileri

Bu kısımda Linux tarafından desteklenen ve kullanılan ağ
teknolojilerini inceleyeceğiz. Öncelikli amacımız okuyucunun konular
hakkında temel bilgilere sahip olması ve yazı dizimizin ilerleyen
bölümlerinde bu konularla ilgili ayrıntılı anlatımlara şimdiden
hazırlanmasıdır.

Netfilter Güvenlik Duvarı

Bilgisayar ağını dışarıdan gelebilecek tehlikelere karşı
korumak amacıyla hazırlanmış bir yazılımdır. Genelde bu amaç için
kullanılsa da ağın yapılandırılımasını kolaylaştırıcı etkileri de
vardır. Örneğin, kullanıcıların haberi olmadan her birinin internet
bağlantılarını yerel ağ üzerindeki vekil sunucuya (proxy)
yönlendirebilirsiniz. Veya yerel ağ üzerinde sizin denetlediğinizden
farklı bir e-posta sunucusu olmasını istemiyor olabilirsiniz. Bu
durumda yerel ağa gelen tüm 25.port isteklerini sizin daha önceden
e-posta sunucusu olarak ayarladığınız bir bilgisayara
yönlendirebilirsiniz.

Güvenlik duvarının bulunduğu bilgisayar üzerinde de bazı
önlemler almak gerekmektedir. Genel olarak kabul gören yöntem
kullanıcıların bu bilgisayara erişmesini engellemektir. Güvenlik
duvarının kurulum ve yapılandırılmasına ayrıntılı olarak yazı dizimizin
ilerleyen kısımlarında değineceğim.

DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol)

DHCP sayesinde herhangi bir bilgisayar, kendi ağ
bilgilerini uzaktaki bir DHCP sunucusundan alabilir. Ağ yönetimini
kolaylaştırdığı için DHCP büyük sistemlerde ve değişken donanımların
yoğun olarak kullanıldığı yerlerde gittikçe yaygınlaşan bir kullanıma
sahiptir. Linux"ta DHCP desteği bütün büyük dağıtımlarda kurulum
sırasında gelmektedir ve DHCP sadece ethernet ağlar üzerinden
desteklenmektedir. Bu konu ile ilgili daha geniş bilgiye önümüzdeki
kısımlarda değineceğim.

IP Çoğullama

Bir tane ağ arayüzü (ethernet ya da seri bağlantı) kartı
için birden fazla IP tanımlanması gereken durumlarda "IP Çoğullama"
metodu kullanılır. Bu teknolojiyi genelde İnternet Servis
Sağlayıcıları, müşterilen FTP ve WWW sunucularını tek bilgisayar
üzerinde toplamak için kullanırlar. Bu sayede tek bir bilgisayara
atanmış birden fazla internet adresi ve her birinin ayrı ve birbirinden
bağımsız web sayfaları farklı bilgisayarlar üzerindeymiş gibi
kullanılabilir. Ancak, tek bir IP üzerinden de farklı sanal IP"lere
ihtiyaç duymadan istediğiniz kadar alan adı için servis edinebiliriz.

Sanal Özel Ağlar (VPNi
)

VPN (Virtual Private Network/Sanal Özel Ağ), internet
üzerinden şifreli ve güvenli veri iletişimini sağlamak için düşünülmüş
bir teknolojidir. Kiralık hatlar (leased-line) gibi daha güvenli,
sağlam çözümlerin yerine VPN"in tercih edilmesinin sebebi, kolay
yapılandırma ve maliyettir.

Intranet yardımıyla şirketler arası ya da bir şirketin
şubeleri arası veri iletişimi güvenli bir şekilde yapılabilir. Bu tür
ağlara "Sanal Özel Ağ" adı verilir.

Temelde "Remote Access VPN" ve "Site-to-site VPN" adı
verilen iki tip VPN teknolojisi vardır. Amacımıza göre bu iki VPN
teknolojisinden birini seçebiliriz.

Remote Access olarak adlandırılan VPN türü, firmaların
gezgin çalışanlarının firma ağına heryerden güvenli olaran
bağlanabilmelerini ya da bir şirketin farklı lokasyonlarına
bağlabilmeyi sağlamak için kullanılır.

Site-to-site VPN ise genellikle farklı firmaların
birbiriyle VPN aracılığı ile güvenli iletişim kurmaları için
düşünülmüştür. Aynı zamanda firmanın farklı kolasyonlardaki şubelerinin
merkeze bağlanmasını da sağlar. Remote Access"den temel farkı VPN
işlemini gören iki uçta da VPN sunucusu bulunmasıdır.

Sanal Özel Ağların Çalışma Prensipleri:
Sanal özel ağ (VPN), komşu ağlar arasında gizli
ve özel bir bilgi akışını sağlamaya yönelik kurulur. Paketler internet
üzerinden gitse dahi, daha önce de anlattığım tünelleme ve kullanılan
güvenlik yazılımları sayesinde ağ dinlense bile şifrelenmiş paketlere
saldıran kişiye elde ettiği bilgiler hiçbir anlam ifade etmeyecektir.
Buradan, büyük şirketlerin kendi aralarında internetten
faydalanmaksızın, özel ağ kurmalarının çoğu yerde gereksiz olduğunu
düşünebilirsiniz. Ama bu sayede firma bilgilerinin internet yoluyla
taşınması daha ucuza gelecek ve çalışanlar da internetin sunduğu
olanaklardan yararlanabileceklerdir.

Elimizde iki VPN ağ olduğunu farzedelim. A ağndan B ağına paket
göndermek isteyen kullanıcının tek yapması gereken, ağın VPN olup
olmadığına bakmaksızın elindeki paketi göndermesidir. Zira VPN ağların
çalışması tamamen ağ üzerindeki kullanıcılardan bağımsız ve şeffaftır.
Her paket, yerel ağ üzerindeki VPN sunucuya gelir. Bu sunucu, paketin
internet üzerindeki herhangi bir noktaya mı yoksa B ağına mı gitmesi
gerektiğine karar verir. Bunu da paket üzerindeki IP adresine bakarak
anlar. Eğer paket VPN sunucunun veritabanında kayıtlı bulunan farklı
bir VPN ağına gitmek üzere yollanmışsa, VPN"in içinde bulundurduğu bir
yazılım devreye girer ve paketi şifreler. Hemen ardından VPN sunucu,
şifrelenmemiş paketi alarak bunu bir IP paketiyle sarar. Bu IP paketi
VPN"den gönderilen paketin nereye geldiği ve nereye gideceği gibi
verileri içerir. Paket buradan en yakın yönlendiriciye, yönlendiriciden
de VPN"e ulaşmak üzere internete gönderilir. B ağındaki VPN sunucusubu
paketi alır, sarmalayan IP zarfını ve parolayı açar. Şimdi paketin
gönderildiği zamanki halini almıştır. Sunucu paketi kendi ağında
gitmesi gereken yere iletir. Böylece aktarım tamamlanmış olur.










  Ad Soyad
  Yorum