hal ekleri konu anlatımı4, 5 ve 6. sınıflar için ismin hâl ekleri nelerdir, hal eklerinin tanımı ve örnek
kelimeler hakkında hazırlamış olduğumuz bu konu anlatımından yararlanarak ismin hâllerini kısa yoldan öğrenip, kolayca kavrayabilirsiniz. Çekim ekleri
 grubuna dahil olan “isim hâl ekleri“, diğer bir adıyla “ad durum ekleri” olarak da bilinir.

İsimlerin cümle içerisinde yüklenecekleri görev ve anlamları belirleyen hâl ekleri, daha ayrıntılı bir ifade ile “Türkçe
de ismin hâlleri
; sözcükleri belirtme (yüklem
e), yönelme, bulunma ve ayrılma açısından tanımlayan, sözcüğün yalın hâli ile hâl eki almış durumlarından her biridir. “
 olarak tanımlanabilir. Tanım
dan anlaşılacağı üzere ismin hâlleri, cümlede
 ismin görev ve anlamlarını ifade eder.

Örnek: Ev” kelimesi tek başına “yalın hâlde” bulunur. Fakat aşağıda sıralayacağımız ismin hâllerinden “-da/-de” bulunma hâl ekini aldığında, “evde” şeklinde kullanılır ve ismin “bulunma hâlini” temsil eder.

İsmin belli başlı beş hâli bulunmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibi açıklanabilir:

1. Yalın Hâl: İsmin, herhangi bir hâl eki almamış hâlidir, yani eksizdir.
Örnek: okul, kitap, telefon, saygı, ağaç, dünya, düşünce

Cümleler: Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeler, “yalın hâlde” bulunmaktadır:
– Bigisayarım yarın tamir edilecek.
– Arkadaşım bana çok sevdiğim bir kitap
 hediye aldı.

– Sen de bir ağaç dik, dünya
 yemyeşil olsun!

– Buralarda bir terzi varmış, biliyor musun?
– Senin bu konudaki fikrin çok güzel.

UYARI: Bir ismin hâl ekleri dışında bir ek alması, onun yalın olma özelliğini değiştiremez. Yani yalın hâl, hiç ek almayan kelime demek değil; hiç “hâl eki” almayan kelime demektir. Çoğul eki, iyelik eki ya da tamlama eki gibi çekim eklerini veya yapım ekleri
nden birini almış sözcükler de yalın durumdadır.

Örnek: okulun, kitapçı, telefonum, ağaçlar, dünyanın, düşüncesiz

 

2. Belirtme / Yükleme Hâli: İsmin “-ı, -i, -u, -ü” belirtme hâl eklerinden birini almış biçimidir. İsmin bu hâline, “i hâli” de denilmektedir. Cümlede bir nesneyi belirttiği için “neyi?” sorusu ile bulunabilir. Belirtme durumu eki,  sonuna geldiği sözcüğü belirtili nesne
yapar.
Örnek: okulu, kitabı, telefonu, saygıyı, ağacı, dünyayı, düşünceyi

Cümleler: Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeler, “belirtme hâlinde” bulunmaktadır:
– Babam evi badana ettirecek.
– Bu düşünceni kimseye anlattın mı?
– Telefonumu suya düşürdüm.
– Bahçedeki büyük odunu ikiye ayırdım.
– Ülkemizde herkes askeri sever.

3. Yönelme Hâli: İsmin “-a, -e” yönelme hâl eklerinden birini almış biçim
idir. İsmin bu hâline, “e hâli” de denilmektedir. Cümlede ismin yönelme anlamını ifade ettiği için”neye, kime?” soruları ile bulunabilir. Yönelme durumu eki,  sonuna geldiği sözcüğü dolaylı tümleç
 yapar.
Örnek: okula, kitaba, telefona, saygıya, ağaca, dünyaya, düşünceye

Cümleler: Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelime
ler, “yönelme hâlinde” bulunmaktadır:
– Geç oldu, artık eve geçelim.
– İstediğin kitapları masaya koydum.
– Bahçeye çıkıp biraz oynayalım mı?
– En sevdiğim sanatçı bugün İzmir’e geliyormuş.
– Bahçedeki ağaçlara su verdin mi?

isim hal ekleri nelerdir

4. Bulunma Hâli: İsmin “-da, -de, -ta, -te” bulunma hâl eklerinden birini almış biçimidir. İsmin bu hâline, “de hâli” de denilmektedir. Cümlede ismin
 bulunduğu yeri ifade ettiği için “nerede?” soru
su ile bulunabilir. Bulunma durumu eki,  sonuna geldiği sözcüğü dolaylı tümleç yapar.
Örnek: okulda, kitapta, telefonda, saygıda, ağaçta, dünyada, düşünce
de

Cümleler: Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeler, “bulunma hâlinde” bulunmaktadır:
– Sabahtan beri pastanede oturuyoruz.
– Türk Yıldızları
 Mersin’de gösteri yapacakmış.
– Dün kitaplarım Elif’te kalmış.
– Sen bu fikirde olduğun sürece, hiçbir şey yapamazsın!
– Sahada yabancı
 cisimler vardı.

5. Ayrılma / Çıkma Hâli: İsmin “-dan, -den, -tan, -ten” ayrılma hâl ekleri
nden birini almış biçimidir. İsmin bu hâline, “den hâli” de denilmektedir. Cümlede ismin bir yerden ayrılma anlamını ifade ettiği için “nereden?” sorusu ile bulunabilir. Ayrılma
 durumu eki,  sonuna geldiği sözcüğü dolaylı tümleç yapar.
Örnek: okuldan, kitaptan, telefondan, saygıdan, ağaçtan, dünyadan, düşünceden

Cümleler: Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimeler, “ayrılma hâlinde” bulunmaktadır:
– Gurbetten geleli henüz üç yıl oldu.
– Ben dostumdan başkasına güvenmem.
– Ağabeyim dün asker
den
 döndü.
– Yediğimiz yemekten hepimiz zehirlendik.
– Bahçeden sandalyeleri getirir misin?

UYARI: Hâl eki
 alan kelimeler, başka çekim veya yapım eklerini alabilirler. Hâl eklerinden sonra veya önce bu eklerden herhangi biri gelebilir.
Örnek: “Bizim okuldaki öğrenciler, büyük
 bir projeye imza attılar.”