A
B
C
Ç
D
E
F
G
Ğ
H
I
İ
J
K
L
M
N
O
P
R
S
Ş
T
U
Ü
V
Y
Z
Q
W
X
+ Ekle
Ek Fiiller

Ek Fiiller

 

EK-FİİLLER (EK EYLEMLER)

Tanım:

Ek-fiil veya ek-eylem, Türkçede isimlerin ve isim soylu kelimelerin sonuna gelerek yüklem olarak kullanılmalarını sağlayan, ayrıca basit fiillerden birleşik zamanlı fiil yapan çekim ekleri.

Ek-fiiler “-idi”, “-imiş-, “-ise” ve “-dir“dir ancak sözcüklere bitişik olarak yazıldıklarında ses uyumlarına uyarak değişiklik gösterebilirler.

Ek fiiller Türkçede iki görevde kullanılırlar:

  1. İsimleri ve isim soylu sözcükleri yüklem yapmak,
  2. Basit çekimli fiillere eklenerek birleşik zamanlı fiil yapmak (-dir hariç).

* Ek- Fiilin Dört kipe göre çekimi vardır:
1) Geniş zaman
2) -di’li (görülen, bilinen) geçmiş zaman
3) -miş’li (duyulan, anlatılan, öğrenilen) geçmiş zaman
4) Şart kipi

1- EK FİİLİN GENİŞ ZAMANI:

Ek fiilin geniş zamanında şahıs ekleri kullanılır. Sadece O ve Onlar şahıs zamirlerinde -dır eki kullanılır.

“insanım, insansın, insan(dır), insanız, insansınız, insan(dır)lar”

  • Ben bir küçük kelebeğim.
  • Üstümüze doğan bir güneşsin sen.

Bu ek fiillere getirildiğinde kesinlik veya olasılık anlamı katar.

  • Her taraf bugün bir başka güzel(dir). (olasılık)
  • Ulaş şimdi tatil yapıyor(dur). (olasılık)
  • Bu durumda işe gitmeyecek(tir). (kesinlik)

1. Ek Fiil Geniş Zaman Olumlu:

  • Buraların havası temizdir.
  • Benim babam askerdir.
  • Ben bugün yorgun ve hastayım.

2. Ek Fiil Geniş Zaman Olumsuz: Ek fiilin geniş zaman olumsuz “değil” kelimesiyle yapılır.

  • Biz artık buralarda değiliz.
  • Benim babam artık bu okulun müdürü değil.

3. Ek Fiil Geniş Zaman Soru: Ek fiil geniş zaman soru, soru ekleri –mı, -mi, -mu, -mügetirilerek yapılır.

  • Yarın hava karlı mı?
  • Arkadaşınız derslerinde başarılı mı?

Not: Ekfiilin geniş zamanında üçüncü tekil şahıstaki –dır, -dir, -dür, -dur (–tır, -tir, -tür, -tur)ekleri çoğu zaman düşer. Bu ekler kullanılmazsa cümlenin anlamında değişme olmaz.

Kullanımı: Bildirme eki cümleye kesinlik anlamı katar. Ama kullanılamadığı durumlarda cümlenin anlamı değişmez.

  • Bu kalem. (Bu kalemdir.)

Dikkat! “p,ç,t,k,f,s,ş,h” (FıSTıKÇı ŞaHaP) sert ünsüzlerden sonra -tır, -tir, -tur, -tür ekleri gelir.

  • Onlar ağaç.(Onlar ağaç-tır.)

Dikkat! Ek fiil geniş zaman ile iyelik ekleri birbirine karıştırılmamalıdır.

  • Ben-im (Tamlayan eki) öğretmen-im (İyelik eki)
  • Ben öğretmen-im. (Ek fiil)

Dikkat! Ek fiilin görülen geçmiş zaman, Ek fiilin duyulan geçmiş zaman ve Ek fiilin şart kipinde ekler kelimelere şu şekilde gelir.

1. Ek fiil kelimeye ayrı yazılırsa –idi, imiş, -ise şeklinde yazılır.

  • Geçen hafta çok hasta idi.
  • Yeni aldığı bilgisayar bozuk imiş.
  • Yarın tatilse seninle sinemaya gelirim.

2. Sessiz harfle biten bir kelimeye Ek fiil bitişik yazılırsa –di, miş, -se şeklinde yazılır.

  • Geçen yıl okuduğumuz kitaplar çok güzeldi.
  • Yorgunsan biraz dinlen.
  • Soru yanlışsa iptal edelim.

3. Sesli harfle biten bir kelimeye Ek fiil bitişik yazılırsa –ydi, ymiş, -yse şeklinde yazılır.

  • Sınavda çok heyecanlıymış.
  • Matematik sınavında çok başarılıydı.
  • Arkadaşınız hastaysa mutlaka ziyaret edin.

2- EK FİİLİN GÖRÜLEN GEÇMİŞ ZAMANI:

Tanım: Geçmişte kalmış bir durumu anlatır. İsimlere -idi getirilerek yapılır.

1. Ek Fiil Görülen Geçmiş Zamanı Olumlu:

  • İki gün önce İstanbul’daydım.
  • Geçen hafta hava karlı ve soğuktu.

2. Ek Fiil Görülen Geçmiş Zamanı Olumsuz: Ek fiilin olumsuzu “değil” kelimesiyle yapılır.

  • O çocuk, benim arkadaşım değildi.
  • Annem ve babam bu hafta evde değildi.

3. Ek Fiil Görülen Geçmiş Zamanı Soru: Ek fiil soru ekleri –mı, -mi, -mu, -mü getirilerek yapılır.

  • Sen geçen sene de bu okulda mıydın?
  • Senin baban mühendis miydin?

3- EK FİİLİN DUYULAN GEÇMİŞ ZAMANI:

Tanım: Geçmişte kalmış bir durumu ve hali anlatır. İsimlere -imiş getirilerek yapılır.

1. Ek Fiil Duyulan Geçmiş Zamanı Olumlu:

  • Buralar on yıl önce ormanmış.
  • Geçen yıl bu şehir ilçe idi.

2. Ek Fiil Duyulan Geçmiş Zamanı Olumsuz: Ek fiilin olumsuzu “değil” kelimesiyle yapılır.

  • Öğrenciler dün de okulda değilmiş.
  • Dün okul tatil değilmiş.

3. Ek Fiil Duyulan Geçmiş Zamanı Soru: Ek fiil soru ekleri –mı, -mi, -mu, -mü getirilerek yapılır.

  • Sabah Türkçe dersi yok muymuş?
  • Bugün bize gelen sana yardım eden adam mıymış?

4- EK FİİLİN DİLEK-ŞART KİPİ:

Tanım: Cümleye şart anlamı katar. İsimlere -ise getirilerek yapılır.

1. Ek Fiil Dilek-Şart Kipi Olumlu:

  • Hava güzelse şehirde biraz gezebiliriz.
  • Hava yağmurluysa şemsiyemizi yanımıza alalım.

2. Ek Fiil Dilek-Şart Kipi Olumsuz: Ek fiilin olumsuzu “değil” kelimesiyle yapılır.

  • İş yeriniz uzak değilse yürüyerek gidelim.
  • Sorular kolay değilse değiştirelim.
  Ad Soyad
  Yorum