A
B
C
Ç
D
E
F
G
Ğ
H
I
İ
J
K
L
M
N
O
P
R
S
Ş
T
U
Ü
V
Y
Z
Q
W
X
+ Ekle
Dünya Ekonomisi ve Ulusal Devlet

Dünya Ekonomisi ve Ulusal Devlet

Toplumun yönetici çevreleri açısından, günümüz toplumunda burjuvazinin "ulusal" grupları arasında kaçınılmaz olarak artan çelişki ve sürtüşme, meselenin çözümünün savaş olduğu düşüncesini ortaya çıkarmaktadır. Daha önce de gördüğümüz gibi bu sürtüşme ve çelişkiler, dünya sermayesinin yeniden üretimi koşullarında ortaya çıkan değişikliklerden ileri gelmektedir. Bir yığın uzlaşmaz çelişki üzerine kurulan kapitalist toplum için nispî bir dengeyi korumanın fiyatı acı veren krizlerdir. Sosyal organizmanın çeşitli kısımlarının birbirine ve bütününe olan uyumuna, kapitalist toplumun karakteristiklerinden ileri gelen, yani genelde gelişmenin belli tarihsel formülasyonu nedeniyle ortaya çıkan ve bu adaptasyonun "kusurlu masrafları"nın bulunduğu bir durumda enerjinin büyük ölçüde yitirilmesiyle ulaşılır.

Modern kapitalist devletin nihai politikalarında yer alan üç temel görüşü ortaya koyduk: sürüm pazarlarındaki, hammadde piyasasındaki ve sermaye yatırım alanlarında artan rekabet, işte kapitalizmin modern gelişmesi ve finans kapitalizme dönüşmesinin beraberinde getirdikleri.

Bununla beraber, finans kapitalizm politikasının bu üç kökeni özünde aynı olayın üç farklı görüşünü yani, bir yandan üretken güçlerin büyümesi ve diğer yandan üretim örgütlenmesinin "ulusal" sınırları arasındaki çelişkiyi ifade eder.

Gerçekte, mamul malların aşarı üretimi, tarımsal ürünlerin eksik üretimi demektir. Sanayiye olan talep aşırı derecede fazla, yani tarımsal ürünlerle mübadele edilemeyecek kadar çok mamul mal olduğunda eşdeyişle bu iki üretim dalı arasındaki denge bozulduğundan (ve giderek daha da bozulduğundan) bu durumda tarımsal ürünlerin eksik-üretimi önemli hale gelmektedir. Bu nedenledir ki gelişen sanayi tarımsal "ekonomik tamamlayıcı" arayışı içine girer. Bu ise kapitalizmin sınırları içinde ve tekelci şekli yani finans kapital söz konusu olduğunda, tarım ülkelerini askerî güç yoluyla kendilerine bağlamalarıyla sonuçlanır.

Meta mübadelesini az önce ele aldık. Bununla beraber, sermaye ihracı da ayrı bir olguyu ifade etmez. Daha önce gördüğümüz gibi, sermaye ihracı belli bir sermayenin aşırı üretimine bağlıdır. Bununla beraber, sermayenin aşırı üretimi, metanın aşırı üretiminin bir başka formülasyonundan başka bir şey değildir:

(Marx şöyle demektedir): Sermayenin aşırı üretimi, sermaye yerine geçen yani veri bir sömürü derecesinde emeğin sömürülmesini sağlayan üretim araçlarından başka bir şeyi ifade etmez,.. Sermaye metadan oluşur ve dolayısıyla sermayenin aşırı üretimi metanın aşırı üretimini ifade eder.

Bunun aksine, sermayenin aşırı üretiminde bir azalma olduğunda, metanın aşırı üretiminde de azalma meydana gelir. Bu nedenle sermaye ihracı, sermayenin aşırı üretimini azaltarak, metanın aşırı üretimini de azaltır. (Örneğin, demir kirişler, bir başka ülkeye satılmak üzere ihraç edilmiştir. Basit ve pür bir meta ihracatı söz konusudur. Bununla beraber, kiriş üreten firma bir başka ülkede işletme kurar ve işletmeyi teçhiz etmek için metayı ihraç ederse, sermaye ihracı söz konusu olacaktır. Bu durumda kriter, bir alım satım işleminin olup olmadığıdır).

Tıkanıklığı önlemek için gerçekleştirilen meta şeklindeki sermaye ihracının ötesinde, sermaye ihracı ve metanın aşırı üretiminin azalması arasında daha öte bir ilişki vardır. Otto Bauer bu ilişkiyi çok iyi formüle etmiştir.

Ekonomik olarak geri kalmış ülkelerin Avrupa ülkelerinin kapitalistlerince sömürülmesi dolaysız bir biçimde iki sonuç yaratır: koloni olan ülkede, sermaye için yeni yatırım alanları ve aynı zamanda hakim gücün sanayii için daha fazla satış fırsatı. Endirekt olarak yarattığı sonuç ise, hakim ülkenin sınırları içinde bile sermaye için yeni yatırım alanları yaratmak ve tüm ülke sanayiinin satışlarını artırmak.

Meseleyi etraflıca ve toplumun mevcut koşullarına uyumu açısından ele alırsak, evrensel hale gelen sosyal ekonomi ve toplu­mun belli sınıf yapısı arasındaki uyumsuzluğu görürüz. Bir toplumda hakim sınıf (burjuvazi) çelişkili ekonomik çıkarlar nedeniyle kendi içinde "ulusal" gruplara bölünmüştür. Dünya proletaryasının karşısında olan bu gruplar kendi aralarında, dünya ölçeğinde yaratılan artı değerin bölüşümü nedeniyle birbirleriyle rekabet ederler. Üretim sosyal niteliği olan bir şeydir. Uluslararası işbölümü özel "ulusal" ekonomileri, hemen hemen tüm insanlığı içeren tüm emek sürecinin kısımları haline getirir. Bununla beraber bu dönüşüm, elde edilen yararın mali burjuvazinin dev devlet şirketleri şeklindeki "ulusal" (devlet) kazanım karakterinde olmasını ifade eder. Üretken güçlerin gelişmesi, zamanla vazgeçmiş olduğu devletin dar sınırları içine doğru hareket eder. Bu koşullarda, kapitalizmin mevcudiyetinin nedeni olan ve kanlı mücadelelerle devletin sınırlarını genişletmekle ortaya çıkan çelişkileri kaçınılmaz olarak yeniden canlanır. Bu durum yeni ve daha büyük çelişkileri beraberinde getirir.

Çelişkili çıkarlarıyla devlet içinde örgütlenmiş burjuvazinin çeşitli grupları, bu çelişkinin sosyal temsilcileridir. Dünya kapitaliz­minin gelişmesi bir yandan ekonomik yaşamın uluslararasılaşmasına, diğer yandan ekonomik farklılıkların aynı düzeye gelmesine ne­den olur ve diğer yandan aynı ekonomik gelişme süreci, tepeden tırnağa kadar silahlanmış ve birbirlerini gırtlaklamaya hazır dar "ulusal" gruplar kurmak için kapitalist çıkarları "ulusallaştıran" eğilimlerin yoğunlaşmasına neden olur. Günümüz politikasının temel amaçlarını R. Hilferding"ten daha iyi tanımlamak imkânsızdır. Hilferding şöyle demektedir. "Finans kapitalin politikası üç amacı içerir: Birincisi, mümkün olan en geniş ekonomik alanın yaratılması, ikincisi, bu alanların dış rekabete karşı gümrük duvarlarıyla korunması ve üçüncüsü, bu alanların ulusal tekel şirketlerince sömürülecek alan haline getirilmesi". Ekonomik alanların genişlemesi, tarımsal alanları ulusal kartellerin ve hammadde piyasalarının kullanımına açar, sürüm piyasasını ve sermaye yatırım alanlarını genişletir. Gümrük politikası, artı kâr elde etmek, dış ticareti sindirir ve damping balyozunu devreye sokar. "Sistem" bir bütün olarak tekelci örgütlerin kâr oranlarını artırmasını kolay hale getirir. Finans kapitalin bu politikası emperyalizmdir.

Böylesi bir politika sert yöntemleri içerir. Ülke topraklarının genişletilmesi savaş demektir. Bununla beraber, bunun tersi doğru değildir. Her yerde olduğu gibi, burada da temel tanımı bozan ifadelerle karşılaşıyoruz. Bu nedenle, tanınmış İtalyan iktisatçı ve sosyolog Achille Loria"nın belirttikleri tamamıyla yanlıştır.

Loria, "tümüyle heterojen ilişkileri" (des relations tout a fait heterogenes) içeren iki emperyalizm kavramını oluşturmaya çalışmıştır. Loria "ekonomik" emperyalizm (L"imperialisme eco-nomique, ökonomischer Imperialismus) ve "ticari" emperyalizmi (L"imperialisme commercial, Handelsimperialismus) birbirinden ayırıyor.64 Birincisi, gözünü tropik ülkelere, ikincisi ise Avrupa"nın kolonileştirme arzusu için uygun koşullara sahip ülkelerine diker. Birincisinin metodu silahlı güç, ikincisininki barışçıl anlaşmalardır (des accord pacifiques). Birincisinin gölgeleme ve derecelendirmesi yokken ikincisi koloni ve anavatan vs. arasındaki tercihli tarifeler gibi maksimum asimilasyon ve tek bir tarifeyi kabullenmesi söz konusudur.

İşte Loria"nın teorisi budur. Bu teorinin zorlamayla gerçekleştiği açıktır. Daha önce gördüğümüz gibi, hem "ticari" hem de "ekonomik" emperyalizm özde aynı eğilimlerin ifadesinden başka bir şey değildir. Gümrük tarifelerinin sıkılması ve artırılması hali hazırdaki silahlı bir çelişkiye neden olmayabilir. Bununla beraber bu durum çelişkiyi ileride ortaya çıkaracaktır. Böylece, "barışçıl anlaşmaları", "silahlı kuvvetlerle" karşıtmış gibi göstermemizin mümkün olmadığı açıkça ortadadır. (İngiltere ve kolonileri arasındaki barışçıl anlaşmaların anlamı İngiltere ve diğer ülkeler arasındaki ilişkilerin gerginleşmesidir). "Ekonomik" emperyalizmin, sadece tropik ülkelere yönelik olduğunu da söyleyemeyiz. Bunun en iyi kanıtı Belçika ve Galiçya"nın kaderi ve Güney Amerika, Çin, Türkiye ve İran"ın gelecekteki muhtemel kaderleridir.

Özetleyecek olursak, dünya kapitalizminin üretken güçleri son on yıllarda büyük ilerleme kaydetmiştir. Büyük ölçekli üretim rekabetçi mücadelede üstün gelmeyi sağlamıştır. "Sermayenin ağa babalarını", tüm ekonomik yaşamı etkileyen güçlü örgütlere dö­nüştürmüştür. Devlet gücü mali oligarşinin hakimiyeti altına girmiştir. Malî oligarşi, üretimi bankalar yoluyla tek bir merkeze bağ­layarak düzenlemektedir. Bu üretim, organizasyon süreci alttan başlayarak gelişmiş ve finans kapitalin çıkarlarının tam bir ifadesi halini alan modern devletlerin sınırları içinde kendini güçlendirmiştir. Kapitalist olarak gelişmiş her "ulusal ekonomi" bir çeşit "ulusal" tröste dönüşmüştür. Diğer taraftan, dünya ekonomisinin ekonomik olarak gelişmiş ülkelerinin örgütlenme süreci, bunların karşılıklı rekabetinin aşırı ölçüde keskinleşmesiyle eşanlıdır. Büyük işletmelerin gelişmesiyle bağlantılı olarak metanın aşırı üretimi, kartellerin ihracat politikası ve kapitalist güçlerin koloni ve gümrük politikalarıyla ilişkili olarak sürüm pazarlarının daralması, gelişmiş sanayi ülkeleri ve geri kalmış tarım ülkeleri arasında giderek büyüyen orantısızlık, sermaye ihracında meydana gelen büyük artışlar ve tüm bölgelerin "ulusal" banka birliklerince boyunduruk altına alınması, sermayenin "ulusal" grupları arasındaki olası çatışmayı en üst düzeye çıkardı. Bu gruplar son çare olarak başta kara ve deniz kuvvetleri olmak üzere devletin gücünü artırmaya yönelmişlerdir. Askeri bakımdan güçlü bir devlet, devletlerin ellerinde bulundurdukları son çaredir. Dünya pazarındaki mücadele gücü böylelikle "ulusun" güç ve birliğine, mali ve askeri kaynaklarına bağlıdır. Kendi kendine yeten ve sınırsız ekonomisinin gücünü, dünya krallığı kuruncaya kadar artıran -dünya imparatorluğu-devlet. Bu finans kapitalin idealidir.

Finans kapital kendinden emin bir şekilde Babil kulesindeki gibi, karmaşık haldeki halklara bakar ve hepsinin üstünde kendi ulusunu görür. Kendi ulusu gerçektir. Ulusu, gücü ve azametini artırmaya devam eden ve tüm gücünü bunlara yönelten güçlü bir devlette yaşamaktadır. Bu yolla, her sosyal ideolojinin yaşaması için gerekli olan kişilerin çıkarlarının, bütününün çıkarlarına feda edilmesi ortaya çıkar. Halkına düşman bir ülke ve devlet, tek bir bütündür ve itici bir güç olarak ulus düşüncesi politikasının hizmetine su­nulmuştur. Sınıf çelişkileri ortadan kalkmış ve bütünün çıkarlarına feda edilerek yok edilmiştir. Bilinmeyen sonuçlar nedeniyle, sınıf mücadelesi yerine ulusun yüceliğini pekiştirme biçiminde tek ve bütünleşmiş bir ulusal hareket ortaya çıkmıştır.

Böylece finans kapitalin çıkarları muazzam bir ideolojik formülasyona sahiptir. Tüm amaç bunu işçi yığınlarının kafasına sokmaktır. Bir Alman emperyalistinin kendi bakış açısına göre doğru bir şekilde belirttiği gibi, "gücü sadece askerlerin ayaklarıyla değil akıl ve kalplerini fethederek elde etmeliyiz".












  Ad Soyad
  Yorum