A
B
C
Ç
D
E
F
G
Ğ
H
I
İ
J
K
L
M
N
O
P
R
S
Ş
T
U
Ü
V
Y
Z
Q
W
X
+ Ekle
Coğrafya Sözlüğü (R-Ş)

Coğrafya Sözlüğü (R-Ş)

Radiant Elektromanyetik dalga.
Radyasyon Güneş"ten bütün yönlere doğru elektromanyetik dalgalarla(radiant) enerji yayılmaktadır. Dünya"ya ulaşan bu enerji sıcaklık enerjisine dönüşmektedir. Dünya yüzeyi radyasyonla enerji kaybettiğinde soğumaktadır veya sıcaklık, atmosfere gönderilen radyasyonun azalması ile düşmektedir. Gündüz vakti Güneşten insolasyonla alınan sıcaklık, yer radyasyonuyla verilen enerjiyi aşmakta ve dolayısıyla ısınma meydana gelmektedir. Gece vakti ise tersi meydana gelmektedir; yani yer radyasyonuyla enerji kaybı olmakta ve hava sıcaklığı düşmektedir. Kara yüzeyi yer radyasyonuyla denizlere nazaran daha fazla enerji kaybettiğinden daha fazla soğumaktadır.
Regresyon Deniz çekilmesi. Deniz seviyesinin düşmesi veya kara kütlesinin yükselmesi ile daha önce denizle kaplanan sahanın su üstüne çıkma veya denizin çekilmesi olayıdır.
Relief Yeryüzü şekli.
Relik Günümüzden önceki iklim şartları altında yetişerek yaygın bir durum alan ve fakat günümüz ikliminden de zor şartlar altında hayatiyetini sürdüren bitki topluluklarına denilmektedir. Örneğin, Karadeniz Bölgesinde yer yer sahil kuşağında ve ardından oluklarda bulunan Akdeniz bitki toplulukları, daha önce bu sahaya Akdeniz iklim şartları altında yerleşmişler, ancak günümüz şartları altında da yetişmelerini sınırlı olarak sürdürmektedirler.



Resif Mercanların iskeletlerinin yığılması ile oluşan organogon tortul kütle.
Resif kıyıları Mercan iskeletlerinin üst üste birikmesiyle oluşan kıyı tipidir. Ör:Mercan adaları kıyıları (Avustralya Kıtasının doğusunda).
Ria tipi kıyılar Akarsu vadilerinin deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir. Ör: İstanbul-Çanakkale Boğazları, Haliç ve G.Batı Anadolu Kıyılarıdır.
Rift Yarık saha. Denizaltı sırtları boyunca kıta kütlelerinin ayrılması ile oluşan yarıklar ve kara üzerinde doğrultu atımlı faylar boyunca görülen yarıklar buna örnek oluşturur.
Ripple mark Kum dalgacığı.
Rüzgar Yüksek basınçtan alçak basınca doğru olan hava hareketidir. Birbirine yakın iki merkezde sıcaklık farkı oluşması durumunda görülecek ilk olay rüzgarın esmeye başlamasıdır.
Rüzgar Erozyonu Bitki örtüsünün olmadığı ya da cılız olduğu yerlerde toprağın rüzgarlarla yerinden kopartılarak taşınmasına rüzgar erozyonu denir.
Rüzgarın Frekansı Rüzgarın yıl içinde belirli bir yönden esme sıklığına rüzgar frekansı denir. Esme sıklığı rüzgar frekans gülleri ile gösterilir. Bir bölgede belirli bir sürede rüzgarların en sık estiği yöne egemen rüzgar yönü denir. Örneğin Ankara Meteoroloji İstasyonu verilerine göre, Ankara’ya ait yıllık ortalama rüzgar frekans gülüne bakıldığında, yıl içinde kuzeydoğudan esen rüzgarların toplam 5000 esme sayısı ile en fazla olduğu görülür. Yani egemen rüzgar yönü kuzeydoğudur.
Rüzgar mağarası Rüzgarlar taşıdıkları kum taneciklerini en fazla 1-2 m. Yükseğe çıkarabildikleri için kayaların alt kısımlarında aşınma fazla, üst kısımlarında ise az olur. Sertlik düzeyleri farklı olan yatay duruşlu kayaların yumuşak kısmı, aşınma ile oyuklar oluşturur. Bu oyuklara rüzgar mağarası denir.

  Samanyolu Güneş sistemimizin içerisinde yer aldığı yıldız topluluğudur.Bu galaksinin çapı yaklaşık 100.000ışık yılıdır.(Bir saniyelik ışık birimi 300.000 km’dir.
Samyeli 30° enlemi çevresindeki dinamik Y.B.’ın etkisi sonucu oluşur. Suriye çölünden Güneydoğu Anadolu’ya doğru eser. Sıcak ve kurudur. Bitkiler üzerinde kurutucu etkisi vardır.
Sander ovası Buzulların eridiği yerde ortaya çıkan akarsuların taşıdığı malzemeleri biriktirmesi ile oluşan düzlüklerdir.
Saplı ada Kıyı yakınında bulunan ada ile kara arasında dalgaların getirdiği malzemeleri biriktirmesi sonucu ada karaya bağlanır. Böyle oluşan yer şekline denir. Ör: Kapıdağ Yarımadası.
Sarkıt-dikit-sütun Kalkerli arazilerdeki mağara tavanından damlayan yer altı suları içindeki erimiş haldeki kalkerin çökelmesi ile oluşur. Çökelme tavanda olursa Sarkıt, tabanda olursa Dikit , birleşirlerse Sütun oluşur. Ör: Damlataş mağarasında olduğu gibi.
Savan çayırlar Ekvatorun kuzey ve güneyinde ekvator bölgesi ile sıcak çöller arasında uzanmaktadır. Doğal vejetasyonu, dağılmış ağaçlı, uzun boylu otlardır. Yağışlı ve kurak olmak üzere iki mevsime sahiptir. Yağışlar sıcak mevsimde düşmektedir.
Sebha Kurak veya çöl bölgelerinde çevreden gelen suların kapalı bir havzada birikmesi ve burada buharlaşması sonucu çeşitli tuzların birikmesi ile oluşan tuzlu bataklık.
Sedimantasyon Taşıyıcı faktörlerle (akarsu, rüzgar) gelen eriyik ve katı haldeki malzemenin birikmesi, çökmesi.
Sedimanter kaya Tortullaşma ile oluşmuş kaya.
Sediment Tortu.
Seki Akarsu, deniz ve göl kenarlarında görülen basamaklar. Bu basamaklar, daha önce akarsu, deniz veya gölün eski seviyesini göstermektedir.
Sera etkisi Şehirlerde artan karbondioksit, subuharı, toz ve diğer gazlardan dolayı, havanın çevreye nazaran daha fazla ısınması.
Sıcak kuşak Dünya"da dönenceler arasında yani 23° 27" kuzey ve güney enlemleri arasında uzanan bölge.
Sıcaklık Sıcaklığın yüksek olduğu yerlerde havanın nem alma kapasitesi de yüksek olduğu için buharlaşma artar, düşük olduğu yerlerde ise buharlaşma azalır.
Sıcaklık terselmesi Kış döneminde gece vakti ayaz ve kar örtüsünün mevcut olduğu günlerde, kara yüzeyinin aşırı derecede soğuması ile, yüksek yerlerde soğuyarak ağırlaşan hava kütlesi çukur sahaları doldurur, bu durumda çukur sahanın tabanı ve bunun üzerinde belli bir yüksekliğe kadar olan hava sütunu, yüksek yerlere nazaran daha soğuk olur. Bu duruma sıcaklık terselmesi denir. Sıcaklık terselmesi, Erzurum, İnegöl, Erzincan gibi çanaklarda sık sık görülür.
Sırt İki akarsu vadisini birbirinden ayıran ve birbirine ters yönde eğimli yüzeyleri birleştiren yeryüzü şeklidir. Sırtların üzeri düz olabileceği gibi keskin de olabilir.
Sial Yer kabuğunun üst tabakasıdır. Bünyesinde daha çok silisyum ve alüminyum bulunduğu için bu tabakaya sial adı verilmiştir. Sial; granit kiltaşı ve kalker gibi hafif taşlardan oluşmuştur, Kalınlığı dağların bulun­duğu yerlerde fazla, deniz ve okyanusların altında azdır.
Sima sial tabakasının altında yer alır. Bazaltik yapıdaki ağır taşlardan oluşmuştur. Bileşiminde daha çok silisyum ve magnezyum bulundu­ğu için bu tabakaya Sima adı verilmiştir. Sima, deniz ve okyanusların altında kalın, dağların altında daha incedir.
Sinoptik harita Hava durumunu gösteren harita, yani havanın basınç, sıcaklık, cephe durumlarının işlendiği, gösterildiği haritalardır. Bu haritalar yardımı ile hava tahminleri yapılır.
Sirk Buzul aşındırmasi ile meydana gelmiş olan üç tarafı yüksek saha ile çevrili, kenarları dik, tabanı derin çanak. Buzullaşmaya uğrayan dağlardaki akarsuların kabul havzalarında görülür.
Sirk buzulu Yüksek dağlık alanlardaki küçük çukurlukları dolduran buzullardır. Yurdumuzda bazı yüksek dağlık bölgelerde vardır. Ör: Cilo. Sat, Ağrı, Tendürek, Süphan , Kaçkar, Erciyes, Beydağları, Geyik Dağları, Bolkar , Binboğa dağları gibi.
Sirk çukuru Dağların üst kısmında aşındırma ile oluşan küçük çukurlukladır.
Sirk gölü Yurdumuza bazı yüksek dağların üst kısmında görülür (Cilo, Sat, Ağrı, Tendürek, Süphan, Kaçkar, Uludağ, Erciyes, Bolkar, Aladağlar,Bey dağları gibi). Dünya üzerinde en fazla Kuzeybatı Avrupa’da görülür. Ayrıca Kanada’nın güneyi ile A.B.D’nin kuzeyindeki göller buna örnektir.
Sirokko Büyük Sahradan İtalya’nın güneyine doğru esen sıcak ve kuru rüzgardır. Akdeniz’den geçerken nem aldığından İtalya’nın güney kıyılarına yağış bırakır.
Sirüs bulutları Çok yükseklerde oluşan bulutlardır. Çok seyrek buz kristallerinden oluşan ve tüye benzeyen bulutlardır.
Sismograf Deprem dalgalarını kaydeden, çizen alet.
Sismoloji Deprem bilimi.
Siyasi ve İdari Haritalar Yeryüzünde veya bir kıtada bulunan ülkeleri, bir ülkenin idari bölünüşünü, yerleşim merkezlerini gösteren haritalardır. Bu haritalardan uzunluk ve alan bulmada yararlanılır. Ancak yer şekilleri hakkında bilgi edinilemez.
Siyenit Yeşilimsi, pembemsi renkli iç püskürük bir taştır. Adını Mısır’daki Syene (Asuvan) kentinden almıştır. Siyenit dağılınca kil oluşur.
Soğuk kuşak 66° 33" kuzey ve güney enlemleri ile kutuplar arasında kalan bölge.
Solstis Kış ve yaz döneminde Güneş"in ekvatora en uzak olduğu noktayı temsil etmektedir; yazın Güneş 21 Haziran"da yengeç, kışın ise 21 Aralık"ta oğlak dönencesine dik olarak gelmektedir. Kuzey yarımkürede yaz solstisinde gündüz en uzun, gece ise en kısadır. Bu durum güney yarımkürede 21 Aralık günü olmaktadır.
Stratosfer Atmosferin 2. sıradaki katmanıdır. Subuharı olmadığından bulut oluşmaz,dolayısıyla iklim olayları görülmez. Sıcaklık değişimi yok gibidir.Sıcaklık her yerde -55° C’dir.
Stratüs bulutları Tabakalar şeklinde oluşmuş bulutlardır. Genellikle alçak bulutlardır. Sise benzerler. Çise yağışlarını oluşturur.
Su bölümü çizgisi Bir akarsuyu komşu akarsu havzasından ayıran sınıra su bölümü çizgisi denir. Su bölümü genellikle dağların en yüksek kesiminden geçer. Su bölümü çizgisi, kalkerli arazilerde, kurak bölgelerde ve bataklık alanlarda belirsizdir.
Subsidans Takım halinde yer kabuğunun torbalaşması, çökmesi.
Subtropikal Yarı tropikal.
Subtropikal bölge Tropikal ve ılıman kuşak veya orta kuşak arasında uzanan bölge. Tropikal bölgelere benzememekle beraber kıtaların batı kısmında uzun, sıcak ve kurak bir yaz mevsimi, ılık ve yağışlı kış mevsimi mevcuttur. (Akdeniz iklimi). Bunun yanında kıtaların doğu kısmında yer alan yazları yağışlı iklim de subtropikal bölgeye dahil edilir.

Sürekli akarsu Yatağında her zaman su bulunduran akarsudur.
Sürekli Rüzgarlar Genel Hava dolaşımına bağlı, sürekli basınç kuşakları arasında yıl boyunca yön değiştirmeden esen rüzgarlardır.
Sürempozisyon Tortul kütleler üzerine kurulan akarsuların, tortul kütleyi aşındırarak altta bulunan eski temele saplanma olayıdır. Bu şekilde açılan vadilere sürempoze veya epijenik yarma vadi denilmektedir.
Sürünme Yamaçlar boyunca çözülmüş olan katın eğim boyunca yavaş yavaş hareket etmesi.
Şahit tepeler Aşınıma karşı dayanıklılıkları farklı olan malzemelerin üst üste birikerek farklı tabakalar oluşturduğu bölgelerde görülürler. Gerek rüzgarın aşındırması, gerekse mekanik çözülme ile gevşemiş ve zayıflamış malzemelerin rüzgar tarafından koparılıp taşınması sonucunda oluşan yüksekliklerdir.
Şaryaj Dağ oluşumu esnasında bir kütlenin diğer bir kütle üzerine abanarak sürünmesi.
Şaryaj örtüsü Bir kütle üzerine sürünerek gelmiş olan kütle. Nap ise bu örtünün aşınma sonucu kalan parçasıdır.
Şelf Kıta kenarı üzerinde ortalama olarak 200 m derinliğe kadar olan saha.
Şeytan masası Rüzgarlar sürükledikleri veya savurdukları taneleri yüzeylere çarparak aşındırma yaparlar. Dikdörtgen yatay duruşlu tabakaların bulunduğu alanlarda rüzgar aşındırması ile oluşan kaya şekillerine mantarkaya adı verilir.
Şist Basınç sonucu yapraklaşmış kaya.
Şot Kurak veya çöl bölgelerinde çevreden gelen suların kapalı bir havzada birikmesi ve burada buharlaşması sonucu çeşitli tuzların birikmesi ile oluşan tuzlu bataklık.









  • diline pelesenk olmak ne demek
  • dillere pelesenk olmuş ne demek
  • pelesenk
  • pelesenk ne demek
  • Pelesenk Ne Demek – Pelesenk Sözlük Anlamı
  • pelesenk olmak ne demek
  • pelesenk olmak ne demektir
  • pelesenk olmuş ne demek
  • Yüksek Yüksek Tepelere sözleri