A
B
C
Ç
D
E
F
G
Ğ
H
I
İ
J
K
L
M
N
O
P
R
S
Ş
T
U
Ü
V
Y
Z
Q
W
X
+ Ekle
Bilgisayari Linux Ile Baslatmak

Bilgisayari Linux Ile Baslatmak
Bilgisayarin sabit diski üzerinde yer ayirdiktan, bir Linux dagitimi bulduktan sonra artik Linux yüklemek için yapilmasi gereken, yükleme yapmaniza yardimci olmaya yetecek sekilde bilgisayarinizi Linux altinda çalistirmaktir. Bu amaçla boot ve root disketi adi verilen iki disket kullanilmasi yeterlidir.Bu disketlerden boot disketi bilgisayariniz üzerindeki donanima uygun bir Linux çekirdegi (kernel ) içerir ve bilgisayarin Linux ile açilmasini saglar, root disketi adi verilen digeri ise makinaniz Linux olarak açildigi zaman çalistiracagi yazilimlari içeren ve Linux" un çalismasi için gereken sistem programlarini içerir. Bu iki disketi, MS-DOS altindaki sistem disketine benzetmek mümkündür.
Boot ve root disketleri, Linux dagitimi ile birlikte gelirler. Eger bir CD-ROM dagitimi ullaniyorsaniz, büyük ihtimal disketler CD-ROM ile beraber geleceklerdir. Eger dagitimi Internet"ten aliyorsaniz bu disketler bir disket görüntüsü olarak bulunacaklardir. Yapmaniz gereken bu disket görüntülerini normal disketlere bu amaç için yazilmis bir yazilimla aktarmak ve açilis disketlerini olusturmaktir. Bunun için RAWRITE.EXE programini kullanabilirsiniz.




Root disketi için genelde bir veya iki seçenek bulunmaktadir. Genelde kullanilan disket color.gz adini alir.

Boot disketi için ayni seyi söylemek mümkün degildir. Zira boot disketi Linux çekirdegini içermektedir. Her isletim sistemi, o isletim sistemi altinda çalisacak olan bilgisayar üzerindeki donanima erisebilmek için bazi destekler içerir. Ne var ki her donanim kendisine göre bir takim farkliliklar gösterir. Linux bilgisayariniz üzerinde bulunan birçok donanim için destek verebilir, ne var ki tüm donanim destegini tek bir çekirdekte toplamak çekirdegin gereksiz yere büyümesine ve hantallasmasina neden olacakti (Bilgisayarinizda ses karti donanimi yoksa çekirdegin ses karti destegine ihtiyaciniz olmayacaktir, yapilan sadece gereken destekleri ekleyerek çekirdegin verimini artirmak demektir ). Linux çekirdegi gerektiginde destek verdigi donanimlari destekleyecek sekilde güncellenebilir. Ancak Linux yükleyebilmek için, seçeceginiz yükleme yöntemine göre bazi donanimlara destek vermesi gereklidir. Örnek vermek gerekirse, NFS üzerinden Linux yüklemek için çekirdek içerisinde mutlaka ag (network ) desteginin olmasi gerekmektedir ama ses karti desteginin olmasina gerek yoktur. Linux yükledikten sonra derleyeceginiz bir çekirdege ses karti destegi vermesini saglayabilirsiniz.

Bir isletim sisteminin sabit diske yüklenme asamasinda kullaniciya saglayacagi en büyük kolaylik, deneyimli kullanicilar için tüm paketleri kurmadan önce sormak, Linux"u bilmeyen ve sabit diskine Linux kurmak isteyen yeni kullanicilar için ise kurulum asamasini mümkün olan en az soru ile bitirip daha önceden belirlenmis birtakim paketleri otomatik olarak yüklemektir.

Çok farkli donanimlarin olmasi Linux yükleyebilmek için bir dizi boot disketinin olusmasina neden olmustur. Güncel bir Linux dagitiminda hangi boot disketlerinin hangi donanimlara destek verebildigini görmek için ilgili dagitimla gelen README dosyalarina bakmak gerekecektir. Su anki Slackware dagitimi ile gelen boot disketlerinden bazilari


bare.i
IDE sabit disklere, sabit disk veya IDE/ATAPI CD-ROM"lardan yükleme yapmak için


net.i
IDE sabit disklere, NFS üzerinden yükleme yapmak için


scsinet.s
SCSI sabit disklere, NFS üzerinden yükleme yapmak için. Buna ek olarak degisik SCSI denetçileri için 25 kadar degisik boot disketi bulunmaktadir.


xt.i
Bu açilis disketinde sadece IDE ve XT sabit disk sürücüleri vardir.


Boot disketleri hakkinda genis bilgi için Bootdisk-HOWTO belgesinden yararlanabilirsiniz.

Boot ve root disketlerinizi de elde ettikten sonra artik bilgisayar ilk defa Linux altinda çalismak için hazirdir. Boot disketini takarak sistemi açin (PC"nin açilma sirasinin A:,C: olmasina dikkat edin ). Disket açilir açilmaz yaklasik bir sayfalik bir mesaj verecek ve kullanicidan ek bir parametre isteyip istemedigini soracaktir. Bu noktada çalisacak olan çekirdege birçok ek parametre verilebilir. Eger hersey yolunda giderse bu noktada özel bir parametre belirtmeye gerek kalmayacaktir. Boot disketi parametreleri hakkinda BootPrompt-HOWTO içerisinde ayrintili bilgi bulabilirsiniz. Bu asamayi geçtikten sonra çekirdek yüklenmeye baslayacak ve bir dizi mesaj geçecektir. Bu mesajlar çekirdeginizin bilgisayar üzerindeki donanimlari tanimasi ve çesitli hizmetleri çalistirmasi ile ilgili mesajlardir. Çekirdegin donaniminizi ne sekilde tanidigi bu mesajlardan anlasilir. Yükleme yapabilmek için çekirdegin sabit diskinizi ve ag baglantisi kullanacaksaniz ethernet kartinizi dogru olarak tanimis olmasi gerekecektir.

Daha sonra kullanicidan root disketini yüklemesi için bir mesaj çikacaktir. Bu asamada boot disketi yerine root disketi takilmalidir. Kisa bir yüklemeden sonra bir mesaj çikacak ve ardindan

Kod:
Login:


mesaji ile karsilasilacaktir. Tebrikler! Artik Linux altinda çalismaya baslayabilirsiniz. Bilgisayar su anda sizden bir kullanici ismi beklemektedir. "root" yazarak sisteme girin.


2.5.1. Ön Hazirliklar
Slackware dagitiminda yükleme isi için setup isimli bir yazilim bulunmaktadir. Yüklemenin her asamasi bu yazilim tarafindan yürütülebilir. Ancak ilk olarak Linux için disk alanlarinin tanimlanmasi gerekmektedir. Bu amaçla fdisk programi kullanilir. Linux altinda bir bilgisayara bagli her türlü cihaza bir dosya gibi erismek mümkündür. Her cihaza karsilik gelen bir sistem dosyasi mevcuttur. Cihazlarla ilgili dosyalar /dev dizini altinda yer alirlar. Burada IDE sabit diskler "hd" SCSI sabit diskler "sd" olarak isimlendirilirler. Ayni anda bir bilgisayarda birden fazla disk baglanmis olabilir. Diskler sirayla a b c d olarak isimlendirilirler. Her disk üzerinde birden fazla bölüm yer alabilir. Bu bölümler ise 1 2 3 4 olarak numaralandirilirlar. Örnek olarak

/dev/hda, bir numarali IDE (Primary Master ) diski
/dev/hda1, bir numarali IDE diskin ilk bölümü (DOS altinda C: )
/dev/hda2, bir numarali IDE diskin ikinci bölümünü
/dev/hdb, iki numarali IDE (Primary Slave ) diski
/dev/hdc, üç numarali IDE (Secondary Master ) diski
/dev/hdd, dört numarali IDE (Secondary Slave ) diski
/dev/sdb3, ikinci SCSI sabit diskin üçüncü bölümünü
göstermektedir. Birden fazla sabit diskiniz varsa hangi sabit disk"le ilgileneceginizi belirtmeniz gerekir. Eger iki sabit diskiniz varsa fdisk"i kullanirken dikkat edin, her an yanlis bir diski biçemleme sansiniz var.

Kod:
# fdisk /dev/hda


Bu noktadan sonra artik fdisk ile istediginiz bölümleri tanimlamaniz mümkündür.

fdisk komutu harddisk bölümlerinin düzenlenmesi için kullanilan bir yazilimdir. Komut satirindan genelde tek harflik komutlarla kullanilir. Eger komut satirinda bir parametre verilmezse fdisk ilk buldugu disk üzerinde islem yapacaktir. Birden fazla disk mevcutsa komut satirinda istenilen diskin belirtilmesi gerekecektir. Asagidaki örnekte fdisk herhangi bir parametre ile çagrilmamis ve sistemde bulunan öncelikli disk olarak bir numarali SCSI disk (/dev/sda ) seçilmistir.

fdisk, komutunun yaninda bazi parameteler alir:


/fdisk -v
Fdisk programinin sürümü ekrana gelir.


fdisk -l
/dev/hda, /dev/hdb, /dev/sda, /dev/sdb, /dev/sdc, /dev/sdd, /dev/sde, /dev/sdf, /dev/sdg ve /dev/sdh disklerinin (varsa ) bölümlendirme tablosunu ekrana yazar ve çikar.


fdisk -s
Eger bir DOS bölümü degilse (bölüm numarasi 10"dan büyük ) , sözkonusu disk bölümünün büyüklügü bayt cinsinden ekrana yazilir.


Asagida, fdisk yaziliminin kullanimi hakkinda örnek bir fdisk çalismasi yeraliyor.


2.5.2. Örnek FDISK Çalismasi
Bu örnek içerisinde 1 Gbyte"lik SCSI sabit disk"e sahip bir makine üzerinde LINUX için gerekli kisimlarin ayrilmasi adim adim incelenmistir. Sözkonusu sabit disk üzerinde kullanici önceden 400 Mbyte"lik bir kullanici alani tanimlamis ve geri kalan alani LINUX için ayirmisti. Düsünülen dagilim:

400 Mbyte DOS
250 Mbyte LINUX isletim sistemi
60 Mbyte Takas alani
ve geri kalan alan LINUX altinda kullanici alani.

fdisk programi çalisir çalismaz ilk is olarak mevcut bölümler hakkinda bilgi almak için p komutunu ( Print Partition Info ) kullaniyoruz.

Kod:
Command (m for help ): p

Disk /dev/sda: 34 heads, 61 sectors, 1017 cylinders
Units = cylinders of 2074 * 512 bytes

   Device Boot   Begin    Start      End   Blocks   Id System
/dev/sda1   *        1        1      395   409584+   6 DOS 16-bit >=32M


Bu tablo bize sadece tek bölüm ayrildigini, ayrilan alanin DOS biçeminde oldugunu, boot edecek bölüm oldugunu belirtiyor. Bölümün adi /dev/sda1, yani ilk SCSI sabit disk üzerinde tanimlanan ilk bölüm. Ilk is olarak LINUX isletim sistemi için yeni bir bölüm yaratmaliyiz.

Kod:
Command (m for help ): n
Command action
   e   extended
   p   primary partition (1-4 )
p
Partition number (1-4 ): 2
First cylinder (396-1017 ): 396
Last cylinder or +size or +sizeM or +sizeK ([396]-1017 ): +250M


n komutu ile kendimize yeni bir bölüm yarattik. Ilk seçenek temel bir disk bölümümü yoksa gelismis bir disk bölümü üzerinde mi islem yapacagimizi sordu. Temel bir bölüm için p komutunu girdik. Daha sonra hangi bölümü yaratacagimizi sordu. Halen mevcut 1 bölüm var, bu bölüm ikinci bölüm olacak bu yüzden 2 yazdik.

Bölümün baslangiç adresini giriyoruz. Bu deger otomatik olarak bir önceki bölümün bitis degerinden hesaplanmaktadir. Sadece onayliyoruz. Daha sonra istedigimiz boyutu belirtiyoruz. +250M tanimi 250 Mbyte"lik bir kisim istedigimizi belirtiyor. Yarattigimiz bu bölümü p komutu ile inceliyoruz

Kod:
Command (m for help ): p

Disk /dev/sda: 34 heads, 61 sectors, 1017 cylinders
Units = cylinders of 2074 * 512 bytes

   Device Boot   Begin    Start      End   Blocks   Id System
/dev/sda1   *        1        1      395   409584+   6 DOS 16-bit >=32M
/dev/sda2          396      396      642   256139   83 Linux native


fdisk yaratilan her bölümü otomatik olarak (LINUX native ) olarak yaratmaktadir. Simdi takas alani için 60 Mbyte"lik 3. temel bölümü tanimlayalim:

Kod:
Command (m for help ): n
Command action
   e   extended
   p   primary partition (1-4 )
p
Partition number (1-4 ): 3
First cylinder (643-1017 ): 643
Last cylinder or +size or +sizeM or +sizeK ([643]-1017 ): +60M

Command (m for help ): p

Disk /dev/sda: 34 heads, 61 sectors, 1017 cylinders
Units = cylinders of 2074 * 512 bytes

   Device Boot   Begin    Start      End   Blocks   Id System
/dev/sda1   *        1        1      395   409584+   6 DOS 16-bit >=32M
/dev/sda2          396      396      642   256139   83 Linux native
/dev/sda3          643      643      702    62220   83 Linux native


Dikkat edilecek olursa bu bölüm de LINUX native olarak tanimlandi. LINUX tarafindan takas bölümü olarak kullanilacak olan bölümler farkli bir yapiya sahiptirler ve ayrica tanimlanmalari gerekmektedir. Bu amaçla t komutu ile herhangi bir bölümün tipini degistirmek mümkündür. (Tip degistirmekle o bölümün yapisi (biçemi ) degismis olmuyor, biçemleme sonradan yapilan bir islemdir )

Kod:
Command (m for help ): t
Partition number (1-4 ): 3
Hex code (type L to list codes ): 82
Changed system type of partition 3 to 82 (Linux swap )

Command (m for help ): p

Disk /dev/sda: 34 heads, 61 sectors, 1017 cylinders
Units = cylinders of 2074 * 512 bytes

   Device Boot   Begin    Start      End   Blocks   Id System
/dev/sda1   *        1        1      395   409584+   6 DOS 16-bit >=32M
/dev/sda2          396      396      642   256139   83 Linux native
/dev/sda3          643      643      702    62220   82 Linux swap


Yukarida yapilan islemle 3 numarali bölümün tipini Linux swap olarak degistirmis olduk. Su anda üç farkli türden alanimiz mevcut. Son bölümü de yine n komutu ile ekleriz.

Kod:
Command (m for help ): n
Command action
   e   extended
   p   primary partition (1-4 )
p
Partition number (1-4 ): 4
First cylinder (703-1017 ): 703
Last cylinder or +size or +sizeM or +sizeK ([703]-1017 ): 1017

Command (m for help ): p

Disk /dev/sda: 34 heads, 61 sectors, 1017 cylinders
Units = cylinders of 2074 * 512 bytes

   Device Boot   Begin    Start      End   Blocks   Id System
/dev/sda1   *        1        1      395   409584+   6 DOS 16-bit >=32M
/dev/sda2          396      396      642   256139   83 Linux native
/dev/sda3          643      643      702    62220   82 Linux swap
/dev/sda4          703      703     1017   326655   83 Linux native


Bu örnekte boyut Mbyte cinsinden verilmedi. Zaten amaç kalan alani tümüyle kullanici alani olarak ayirmakti. Bu nedenle son silindirin numarasinin girilmesi yeterli oldu. Artik yapilmasi gereken bu bilginin diske yazilmasidir. Su ana kadar yapilan hiç bir degisiklik sistem üzerinde herhangi bir etki yapmamistir. Ancak bölümleme bilgisi diske yazildiktan sonra geri dönüs yoktur. Lütfen yaptiginiz degisiklikleri bir kez daha gözden geçirin!

Kod:
Command (m for help ): w
The partition table has been altered!

Calling ioctl( ) to re-read partition table.
(Reboot to ensure the partition table has been updated. )
Syncing disks.
Reboot your system to ensure the partition table is updated.


Sabit diski bölümleme esnasinda karsilasilan bazi sorunlar vardir. Bunlarn en önemlisi Linux"un nasil çalistirilacagi ile ilgilidir. Linux açmak için belli basli üç yöntem vardir:


LILO ile bir boot menüsünden
DOS altindan LOADLIN isimli bir yazilimla
Yüklemek için yapildigi gibi bir boot diskiyle
Son iki yöntem herhangi bir sinirlama getirmezken ilk yöntemin bir sinirlamasi vardir. LILO isimli yazilim ile kullanildigi zaman bilgisayar açildigi zaman minik bir yazilim çalistirir ve gerektiginde Linux çekirdegini yükler. Ancak çekirdek yüklenmesine kadar geçen süre içerisinde sistemin BIOS komutlari çalisir. Bu komutlarin önemli bir sinirlamasi bir disk üzerindeki bir yazilimi belirleyen üç parametreden (silindir sayisi, kafa numarasi, sektör numarasi ) silindir sayisinin en fazla 1024 ile sinirli olmasidir. Bu bakimdan LILO kullanilacaksa Linux çekirdeginin yer alacagi bölüm bu 1024 numarali silindir sinirinin altinda kalmalidir. Bu sinirlama tamamiyla DOS"un kullandigi BIOS"un bir sinirlamasidir. Yeni BIOS"lar bu sinirlamadan kurtulmak için LBA adi verilen bir yöntem kullanirlar. Bu yöntemin temelinde BIOS"ta kafa sayisi için gereksiz yere ayrilan kisimlarin silindir sayisini belirtmek için kullanilmasidir. (BIOS, bir sabit disk için 64"e kadar kafa kabul edebilmektedir. Pratik olarak 15 kafadan fazla sabit diskin üretilmesi çok zor oldugu için yapilan kafa sayisini iki veya dört ile çarparak, silindir sayisini iki veya dörde bölmektir. ) Böylelikle 1654 silindirli 16 kafali bir sabit disk, LBA olarak 827 silindirli ve 32 kafali olarak tanimlanabilmektedir. Ikinci durumda bu disk üzerinde tanimlanabilecek her bölümün yukarida belirtilen sinirlama içerisinde kalacagina dikkat ediniz.


2.5.3. Setup Programi
Disk üzerindeki tanimlamalari da bitirdikten sonra artik setup yazilimi çalistirilabilir. Setup Linux yüklemek için gereken temel birçok islemi yapabilir. Ok tuslari yardimi ile menüler arasinda gezerek islemleri tamamlayabilirsiniz. Burada yukaridan asagiya dogru bir sira izleyebilirsiniz.
Su anki güncel Slackware dagitiminin setup komutu çalistirilinca ekrana gelen menüleri asagidadir.


Welcome to Slackware Linux Setup.

Hint: If you have trouble using the arrow keys on your keyboard,
you can use ""+"", ""-"", and TAB instead. Which option would you like?

HELP Read the Slackware Setup HELP file
KEYMAP Remap your keyboard
MAKE TAGS Tagfile customization program
TARGET Select target directory [now: /]
SOURCE Select source media
DISK SETS Decide which disk sets you wish to install
INSTALL Install selected disk sets
CONFIGURE Reconfigure your Linux system
PKGTOOL Install or remove packages with Pkgtool
EXIT Exit Slackware Linux Setup

< OK >

HELP Menüsü
Setup programi hakkinda bazi ipuçlari verecektir.


KEYMAP Menüsü
Bu menü ile Amerikan klavye disinda bir klavye tanimlamak mümkün olacaktir. Henüz türkçe q veya f klavye destegi bulunmamaktadir.


MAKE TAGS Menüsü
Bu menü yardimi ile dagitim disketlerinde özel uzantili dosyalar hazirlayarak hangi paketlerin yüklenecegini otomatik olarak belirlemek mümkündür. Bu sayede eger benzer makinalar yüklenecekse yüklenecek paketler bir kere belirlenir ve bir daha menülerden ekstradan paketlerin seçilmesine gerek kalmaz.


ADDSWAP Menüsü
fdisk ile ayirdiginiz takas bölümünü uygun sekilde biçemler ve bu bölümü kullanima açar. Setup yazilimi hangi disk bölümünün takas bölümü olarak ayrildigini otomatik olarak bulacaktir. Daha sonra sözkonusu alanlari biçemleyecek ve bu takas alanini sistem bellegine ekleyecektir. (Her adimda bir onay isteyecektir )


TARGET Menüsü
Linux"un hangi bölüme yüklenecegini belirler. Bu menüye girildigi zaman Linux"un disk biçemine (ext2 ) sahip (sabit disk bölümü numarasi 83 olan ) tüm disk bölümleri gösterilecek ve içerlerinden hangisine Linux kurulmasi istenilecegi sorulacaktir. Bu asamadan sonra o disk bölümü kullanici isterse biçemlenecektir. Burada iki biçemleme seçenegi vardir. Bu seçeneklerin ikincisinde disk önce hatalar için taranacak daha sonra biçemlencecektir. Eger Linux disk biçeminde baska bölümler varsa bu bölümlerin kullanilmasinin istenip istenmedigi sorulacaktir. Bu sayede disk hiyerarsisinin herhangi bir kismini bu ek disk bölümleri üzerine kurmak mümkündür. Son olarak Linux tarafindan desteklenen baska disk bölümleri varsa (Örnegin DOS ) bu bölümlere Linux altindan erisim yapilmasinin istenip istenmedigi sorulacak ve bu bölümler için hiyerarsi içerisinde bir dizin atanmasi istenecektir.


SOURCE Menüsü
Bu menü Linux dagitiminin nerede aranmasi gerektigini belirler. Buradaki seçenekler

SOURCE MEDIA SELECTION

Where do you plan to install Slackware Linux from?


1 Install from a hard drive partition
2 Install from floppy disks
3 Install via NFS
4 Install from a pre-mounted directory
5 Install from CD-ROM

1 Numarali seçenek
Linux dagitimini bir sabit disk bölümünde aramak için kullanilacaktir. Bu seçenekle örnek olarak DOS kisminda bulunan dagitim disketlerinden yükleme yapilabilir.


2 Numarali seçenek
Disketlerden yükleme yapmaktir. Çalisir bir sistemi birkaç disketle olusturmak mümkündür. Ancak günümüzde pek tercih edilen bir yöntem degildir.


3 Numarali seçenek
NFS üzerinden yükleme yapmak için kullanilmaktadir. Burada bilgisayarin bir yerel bilgisayar agina bagli olmasi, bu bilgisayar agi üzerindeki bir sunucu üzerinde erisim izni bulunan bir dizin altinda dagitim disketlerinin bulunmasi gerekmektedir. Bu seçenekle yükleme yapmak için boot disketi içerisinde yer alan diskette ag desteginin bulunmasi gerekmektedir. Bu seçenegin ardindan bilgisayarin (geçici ) IP numarasi varsa ag üzerindeki yönlendirici"nin (router-gateway ) IP numarasi, ag maskesi (subnet mask ), NFS sunucusu IP numarasi ve sunucu üstünde dagitim disketlerinin bulundugu hiyerarsi gibi ag ile ilgili parametreler sorulacaktir. Bu sorularin cevabini sistem yetkilisinden ögrenmeniz ve onun onayini almaniz gerekecektir.


4 Numarali seçenek
Aslinda 1 numarali seçenege çok benzemektedir. Aradaki fark bu durumda sistem hiyerarsisine baglanmis (mounted ) bir dizin içerisinde dagitim disketlerinin bulunmasidir.


5 Numarali seçenek
CD-ROM"dan yükleme yapmak içindir.




Artik nereye ve nereden yükleyeceginiz belirlenmistir. Sira yüklemek istediginiz disket serilerini seçmeye gelmistir. Disk serileri:

CUS Also prompt for CUSTOM disk sets
A Base Linux system
AP Various Applications that do not need X
D Program Development (C, C++, Lisp, Perl, etc. )
E GNU Emacs
F FAQ lists, HOWTO documentation
K Linux kernel source
N Networking (TCP/IP, UUCP, Mail, News )
T TeX typesetting software
TCL Tcl/Tk script languages
X XFree86 X Pencere System
XAP X Applications
XD X Server development kit
XV XView (OpenLook Window Manager, apps )
Y Games (that do not require X )

A Serisi (8 disket )
Temel isletim sistemi bu disketlerde yer alir. Temel disk hiyerarsisi yaratilir, sistemin çalismasi için hayati olan yazilimlar, terminal yazilimlari, kabuklar (shell ), disk düzenleme yazilimlari, kütüphaneler, Linux çalistirmak için LILO ve LOADLIN bu disketlerdedir.


AP Serisi (5 disket )
X Pencere ortami gerektirmeyen uygulama yazilimlar. Metin editörleri, ghostscript, man sayfalari, midnight commander (Norton commander benzeri bir yazilim ) bu disketlerde yer alir.


D Serisi (13 disket )
Tüm programlama dilleri ve destek yazilimlari bu disketlerde yer alir. Eger kendinize yeni bir Linux çekirdegi derlemeyi düsünüyorsaniz bu seriye ihtiyaciniz var.


E Serisi (8 disket )
EMACS editörü.


F Serisi (2 disket )
Linux hakkinda birçok belge ve açiklama bu disketlerde yer almaktadir. Yeni baslayan birisinin bu disketleri mutlaka yüklemesi gerekir. Söz konusu belgeler sikistirilmis halde

/usr/doc
/usr/doc/faq
/usr/doc/faq/HOWTO
dizinlerine yüklenecektir. Birçok kullanici cevap aradigi sorularin birçogunun zaten makinelerinde yazili oldugunu sonradan ögrenince çok sasirmaktadir. Belgeler sikistirilmis olduklarindan zless gibi sikistirilmis dosyalari destekleyen bir yazilimla okunmalari gerekir.



K Serisi (6 disket )
Çekirdegin kaynak kodu burada bulunur. Eger kendi donaniminiza uygun bir çekirdek derlemek istiyorsaniz bu seriye muhakkak ihtiyaç duyacaksiniz. FTP arsivlerinden kaynak kodu olarak bulacaginiz bazi yazilimlar da bu hiyerarsi altinda yer alan bazi dosyalara ihtiyaç duyacaklardir.


N Serisi (6 disket )
Ag destegi bu disketler ile saglanmaktadir. E-posta okuma yazilimlari, lynx, www sunucusu, haber grubu okuma yazilimlari bu disketlerin içerisinde yer alan yazilimlardir.


T Serisi (9 disket )
TeX. TeX yüklerken üç temel seçenekle karsilasacaksiniz. Ilk seri seçenek hangi TeX yardimci paketlerini isteyeceginizi sorar, ikinci seçenekler hangi dil için makro tanimlari istediginizi sorar, son seçenek ise yazi tipleri hakkinda tercihlerinizi sorar. (Burada gerçekten çok fazla seçenek var )


TCL Serisi (2 disket )
X Pencere altinda kullanimi basit bir programlama dili ve bu dili ile yazilmis bazi uygulama yazilimlari (tkdesk )


X Serisi (16 disket )
X Pencere destegi. Bu disketlerin büyük kismi degisik grafik kartlari için X window sunuculari ve yazi karakterlerinden olusmaktadir. Linux yüklediginiz bilgisayar üzerindeki grafik kartini bilmeniz ve buna uygun bir sunucu seçmeniz gerekmektedir.


XAP Serisi (4 disket )
X window altinda çesitli uygulamalar: satranç, gnuplot, xv, xfileman, windows95 benzeri X Pencere arayüzü bu seriler içerisinde yer almaktadir.


XD Serisi (3 disket )
Xserver gelistirmek için kütüphaneler ve uygulama yazilimlari


XV Serisi (3 disket )
OpenLook destegi veren yazilimlar. Bu sayede X Pencere altinda Sun bilgisayarlarda yer alan OpenWindows benzeri bir ortam kullanilabilir.


Y Serisi (1 disket )
Minik birkaç oyun. (özellikle bog ) Seçtiginiz disk serileri ilgi alaninizi genel olarak belirler. Her seri içerisinde birçok yazilim pakedi yer almaktadir. Bu paketlerden istediklerinizi yükleyebilirsiniz.




INSTALL Menüsü
Seçtiginiz disk serilerini belirlediginiz kaynaktan, belirtilen hedef disk bölümüne aktarir. Disk serileri içerisinde yer alan paketleri ne sekilde yüklemek istediginiz konusunda birtakim seçenekleriniz olacaktir. Bunlar:

NORMAL Use the default tagfiles for verbose prompting
MENU Choose package subsystems from interactive menus
CUSTOM Use custom tagfiles in the package directories
PATH Use tagfiles in the subdirectories of a custom path
EXPERT Choose individual packages from interactive menus
NONE Use no tagfiles - install everything

NORMAL
Sistem her disk serisi içerisindeki paketleri "gerekli (required )", "olsa iyi olur (recommended )" ve "seçime bagli (optional )" olarak siniflar. Bu seçenek ile gerekli paketler yüklenir, diger paketler için kisa bir açiklama yazilir ve kullanicinin fikri sorulur. Ilk yüklemeler için tavsiye edilen bir seçenektir. Ancak özellikle T serisi insanin sabrini tasiracak derecede çok ufak tefek paket yüklemekte ve her paketi sormaktadir (mesela klingon fontlarini yüklemek isteyip istemediginizi soruyor, bilmeyenler için klingonlar uzay yolu dizisindeki kötü uzayli yaratiklardir : ) )


MENU ve EXPERT
Bu seçeneklerde her disk serisi yüklenmeye baslanirken o seride yer alan tüm paketler bir menü içerisinde görülür. Kullanici istedigi paketleri isaretler ve bunlarin yüklenmesini saglar.


CUSTOM ve PATH
Daha önce belirtilen TAGFILE dosyalari yardimiyla yükleme yapmak için kullanilir. Bu durumda belirli bir uzantiya sahip dosyalar içerisinde (TAGFILE ) yüklenmesi gereken yazilimlar belirtilir. Bu seçenek ile TAGFILE" larin uzantisi belirtilir ve o uzantili dosyalarda bulunan paketler yüklenir.


NONE
Tembellerin seçenegi. Her seyi kuracaktir. Sadece belirli paketler için anlamlidir. Zira birçok paket içerisinde içinden seçilmesi gereken seçenekler mevcuttur. (Mesela Xserver 10 seçenek arasindan seçilecektir )


Bu noktadan sonra artik yükleme baslayacaktir.



2.5.4. Yapilandirma
Yükleme bittikten sonra yapilacak is artik sisteminiz için tanitimlarinizi yapmaktir. Bu islemin ilk asamasi sistemi açacak bir çekirdek belirlemektir. Bu konuda üç seçeneginiz var:

bootdisk Use the kernel from the installation bootdisk
cdrom Use a kernel from the Slackware CD
floppy Install a zimage or bzimage file from a DOS floppy

Bootdisk
Bu seçenekte yüklemede kullandiginiz çekirdek boot disketinden kopyalanacaktir. Sisteminizi yükleyebildiginize göre bu çekirdek ile çalisabilirsiniz. Eger bir degisiklik yapmamissaniz bu anda sürücü içerisinde boot disketi degil root disketi bulunuyor olmali, degistirmeyi unutmayin!


CD-ROM
Slackware CD-ROM"unda bulunan önceden derlenmis çekirdeklerden herhangi birini seçebilirsiniz.


Floppy
Herhangi bir DOS disketinde yer alan çekirdegi yüklemenizi saglar.


Daha sonra sisteminiz için bir boot disketi yaratmak isteyip istemediginiz sorulacaktir. Ne olursa olsun, elinizin altinda her zaman bir boot ve root disketi bulundurmak zorundasiniz. Herhangi bir sorun oldugunda sisteminizi açmak için bir boot disketi bulmaniz gerekecektir. Bunun için yükleme sirasinda kullandiginiz boot ve root disketlerini de kullanabilirsiniz.

Ardindan setup size modem, mouse, CD-ROM, bulundugunuz zaman dilimini soracak ve liloconfig yazilimi çalisacaktir. LILO, Linux Loader (Linux yükleyicisi ) kelimelerinden meydana gelir. LILO Linux yüklemek için kullanilan çok pratik ve etkili bir yazilimdir. Bilgisayar açilir açilmaz, boot eden ilk sabit diskin üzerinde (boot partition ) kendini yazar, bilgisayar açilir açilmaz, birden fazla isletim sistemi için seçenek sunabilir. Yapilandirma sirasinda LILO kendisinin nereye yazilacagini sorar, bu seçenekler arasinda


1. The Master Boot Record of your first hard drive
2. The superblock of your root Linux partition
3. A formatted floppy disk
yer alir.


1 numarali seçenek
birçok uygulamada kullanilacak olan seçenektir. MBR bir bilgisayar açarken ilk bakilan yerdir.


2 numarali seçenek
MBR"yi kullanmamaktadir. Bunun sebebi, MBR üzerinde bir baska isletim sisteminin benzer bir yaziliminin bulunmasi olabilir. (örnegin OS/2 Bootmanager )


3 numarali seçenek
LILO kendisini bir diskete yükleyecektir. Bu disketten açildigi zaman menü ortaya çikacaktir.


Daha sonra boot islemi sirasinda çekirdege gönderilecek ekstra parametreler belirtilebilir. Birçok sistem için bu tür bir parametre gereksizdir. Bu parametre boot diski ile açildigi zaman sorulan parametrenin aynisidir. Sonraki seçenek LILO"nun yükleme sirasindaki davranisini belirler. LILO yapilandirmasi sirasinda birden fazla boot edebilecek sabit disk bölümü tanimlanabilir. Shift tusuna basildigi zaman LILO mevcut bölümler için bir liste çikaracaktir. LILO için tanimli dört davranis vardir:


1 -- None, don"t wait at all - boot straight into the first OS
2 -- 5 seconds
3 -- 30 seconds
4 -- Present a prompt and wait until a choice is made without timing out

1 numarali seçenek
Hiç beklemeden dogrudan listede belirtilen ilk isletim sistemini yükleyecektir. Sadece Linux bulunan bilgisayarlar için kullanilan seçenek budur.


2 ve 3 numarali seçenek
Sirasiyla 5 ve 30 saniye beklerler, eger bu süre içerisinde Shift tusuna basilmazsa ilk sirada yer alan isletim sistemini yüklerler.


4 numarali seçenek
Bir isletim sistemi seçilene kadar bekler.


Daha sonra sirasiyla yüklenmesini tercih ettiginiz disk bölümlerini tanitabilirsiniz. LILO her bölüm için sizden ayiredici bir kelime isteyecektir. LILO yükleme aninda sizden komut beklerken bu kelimeye göre isletim sistemi yükleyecetir.

LILO hakkinda bazi örnekler için LILO-NASIL belgesinden yararlanabilirsiniz.


2.5.5. Makinayi Açmak
Linux yükleme islemi sona erdi. Artik bundan sonra sira makinanizi Linux çalisacak sekilde çalismasini saglamaktir. Bunun için temel olarak iki degisik yöntem mevcuttur:

LILO
En çok kullanilan en pratik açilis sekli. Burada bilgisayar açildigi zaman istege göre bir süre bekler ve bu esnada shift, tab veya control tusuna basilirsa birden fazla isletim sistemi ile çalistirma seçenegi sunar.


LOADLIN
Dos altindan çalisan bir yazilimdir. DOS altinda çalisirken Linux yüklemenize yarar. Eger kurulum asamasinda LOADLIN pakedini (A serisi disketler içinde ) seçmisseniz bu paket /root dizini altinda LOADLIN.ZIP ismi ile kaydedilmis olacaktir. Yapmaniz gereken bu yazilimi ve mevcut çekirdeginizi (/vmlinuz ) DOS kismina aktarmaktir.


Asagida yer alan örnekte,


IDE bir sabit disk kullanildigi
/dev/hda1"in DOS oldugu
/dev/hda3 üzerine Linux yüklendigi
DOS kismina (henüz ) Linux altindan erisilemedigi
Makinanin Linux olarak açilmis oldugu
varsayilmistir.

Kod:
linux:# ls /root
lodlin16.txt lodlin16.zip
linux:# mkdir /dos
linux:# mount -t msdos /dev/hda1 /dos
linux:# cd /dos
linux:/dos# unzip /root/lodlin16.zip
Archive: lodlin16.zip
creating: loadlin/
inflating: loadlin/readme.1st
inflating: loadlin/loadlin.exe
inflating: loadlin/copying
inflating: loadlin/test.par
inflating: loadlin/linux.bat
extracting: loadlin/initrd.tgz
inflating: loadlin/files
   creating: loadlin/doc/
inflating: loadlin/doc/changes
inflating: loadlin/doc/announce.txt
inflating: loadlin/doc/lodlin16.lsm
inflating: loadlin/doc/quicksta.rt
inflating: loadlin/doc/initrd.txt
inflating: loadlin/doc/manual.txt
inflating: loadlin/doc/params.doc
   creating: loadlin/src/
inflating: loadlin/src/loadlin.asm
inflating: loadlin/src/loadlina.asm
inflating: loadlin/src/loadlini.asm
inflating: loadlin/src/loadlinj.asm
inflating: loadlin/src/loadlinm.asm
inflating: loadlin/src/makefile
extracting: loadlin/src/srclinux.tgz
inflating: loadlin/src/pgadjust.asm
linux:/dos# cp /vmlinuz /dos/loadlin/zimage
linux:/dos# cd loadlin
linux:/dos/loadlin# ls
copying*      files*        linux.bat*    readme.1st*   test.par*
doc/          initrd.tgz*   loadlin.exe* src/          zimage
linux:/dos/loadlin# cat linux.bat

rem First, ensure any unwritten disk buffers are flushed:
smartdrv /C
rem Start the LOADLIN process:
c:loadlinloadlin c:loadlinzimage root=/dev/hda3 ro vga=3
linux:/dos/loadlin# cp linux.bat /dos


Burada verilen örnekte yapilan sirasiyla


Sabit diskin DOS kismini Linux altindan ulasilir yapmak


/root altinda yer alan lodlin16.zip isimli dosyayi DOS diski altinda açmak. Bu islem C:LOADLIN isimli bir dizin yaratip içerisine gereken dosyalari yerlestirmektedir.


Çalisan çekirdegi (/vmlinuz ) bu dizine kopyalamak ve LINUX.BAT dosyasini kendimize uygun hale getirmek. Bu dosya C:LOADLINZIMAGE isimli bir çekirdegi kullanarak /dev/hda3 bölümünde Linux çalistirmak için kullanilir.


LINUX.BAT dosyasini PATH içinde tanimli bir yere kopyalamak, mesela COS.


Artik bilgisayar DOS açildiktan sonra linux komutu ile tekrar Linux çalistirmak mümkün olacaktir.

Bilgisayariniza Linux yüklediginiz disketlerle her zaman bilgisayarinizi Linux olarak açip çalisabilirsiniz.

Tavsiye edilen mümkünse LILO kullanmaktir. LOADLIN ise bir ikinci alternatif olarak çokça kullanilir. Boot disketlerine ise genelde son çare olarak basvurulur.

Bütün bu adimlardan sonra artik elinizde çalismaya hazir bir Linux makine vardir. Makinayi kapatip tekrar açin. Ekranda çekirdek mesajlari geçtikten sonra

Kod:
login:


belirecektir. Buraya root yazin ve sisteme girin. Ilk denemeniz için

Kod:
# shutdown -rf now


yazabilirsiniz. Linux bir makine çalistigi sürece hafiza içerisinde birçok tampon bellek açar. Mümkün oldugu kadar makineyi kapama tusuna basarak kapatmayin. Shutdown komutu isletim sisteminin tampon belleklerde tuttugu bilgileri güncellemesini saglayacaktir. -r parametresi sistemin reboot etmesini saglayacaktir. Bilgisayari kapatmak için

Kod:
# shutdown -hf now


komutunu kullanabilirsiniz. Burada yer alan h parametresi sistemin "halt" edecegini (tamamen kilitlenme ) ve bir daha açilmayacagini belirtecektir.

Eger hersey yolunda giderse makinanizin basinda oturup çalismaya baslayabilirsiniz.

Sistemde çalismaya baslamak üzere ilk is olarak kendinize çalismak amaciyla bir kullanici tanmlayin. Sistemde baska kullanic olacaksa, onlar için de hesap açacaksiniz. Kullanici hesabi açmak için

Kod:
# adduser


komutu size bu konuda yardimci olacaktir. adduser (veya useradd ) komutu , kullanici ismi, isim ve soyad, GID (grup kimligi ), UID (kullanici kimligi ) gibi birtakim sorular soracaktir. Bu komut hakkinda ayrintili bilgiyi Sistem Yönetimi bölümü altinda bulabilirsiniz. root kullanicisi sistem üzerinde sinirsiz yetkiye sahip oldugundan sistem dosyalarini kazara degistirmenize veya silmenize sebep olabilir.

Simdi yeni hesabinizla sisteme girebilirsiniz. Alt F1 "den Alt F6 "ya kadar olan tuslarla birden çok ekranda (sanal ekranlar ) ayni anda çalisabilirsiniz.

Bu noktadan sonra bazi uygulamalarin ayarlamalarini yapmaniz gerekecektir. Artik Linux yüklemek ile ilgili bir sorunuzunun kalmamis olmasini umuyorum. DOS kullanicilarina Linux hakkinda bilgi veren sevimli bir belge için DOS2Linux Mini-HOWTO iyi bir baslangiç olabilir.

Açilis esnasinda makinanizin ismi /etc/rc.d/rc.M dosyasinda belirlenir. Bu dosyayi uygun sekilde degistirerek makinanizin ismini de yeniden tanimlayabilirsiniz. Makinanizin ilk ismi darkstar olacaktir. Eger TCP/IP ag üzerinde çalisiyorsaniz, /etc/HOSTNAME dosyasinin içerigini degistirerek veya hostname komutu kullanilara makina ismi de degistirilebilir.









  Ad Soyad
  Yorum