A
B
C
Ç
D
E
F
G
Ğ
H
I
İ
J
K
L
M
N
O
P
R
S
Ş
T
U
Ü
V
Y
Z
Q
W
X
+ Ekle
BASİT MAKİNELER

BASİT MAKİNELER

 

 
 

 

 

 


A ) Bu Ünitede İşlenecek Konular :

·         Kaldıraçlar

·         Makaralar ve palangalar

·         Eğik düzlem

·         Çıkrık

·         Dişli çarklar ve kasnaklar

·         Vida

 

B ) Bu Çalışmanın Sonunda Şunları Kavramış Olmanız Gerekir :

·         Kaç çeşit basit makine olduğu,

·         Basit makinalarla yapılan işlerde, yük ile uygulanan kuvvet arasındaki ilişkinin ne olduğu,

·         Kuvvet kazancı ile yol kaybı arasındaki ilişkiyi,

·         Basit makinaların hangi durumlarda kuvvet kazancı değil de iş yapma kolaylığı sağladığını,

·         Birden fazla basit makinanın birlikte kullanıldığı sistemlerde, işlem bütünlüğünün nasıl sağlanacağı,

·         Palangalarla, aynı sistemde birbirinden bağımsız bağlanan hareketli ve sabit makaraların hesaplamalarının farklı olduğunu,

·         Günlük hayatımızda kullandığımız bazı araçların hangi basit makine grubuna girdiğini

 

C ) Soruların Özellikleri :

·         Basit makinalarda, özellikle makara ve kaldıraç konusu ile ilgili hemen hemen her yıl soru gelmektedir. Bu nedenle makaraların çalışma sistemi çok iyi bilinmelidir.

·         Basit makinalarda formül ezberlemek yerine, bu makinaların nasıl çalıştığının bilinmesi, soruların doğru çözümüne ulaşmak için yeterli olacaktır.

·         Makinaların çalışma mantığından yola çıkılarak, hangi araç gerecin, hangi basit makine grubuna girdiğine dair sorulan sorulara, sınavlarda sıkça rastlanmaktadır.

 

D ) Son 6 yılda konuyla ilgili sorulan soruların dağılımı :

 

 

 

1995

1996

1997

1998

1999         2000

FL

    1

    1

    1

 

 

EML

    1       

    1

    1

 

 

DPY

    1    

    3

    1

    1

 

AÖL

 

 

 

 

 

LGS

    1

        

 

     1

    1             2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


BASİT MAKİNALAR                             


 


Günlük yaşantımızda iş yapmamızı kolaylaştıran  alet ve makinalardır. Basit makinalarla büyük bir


yükü, küçük bir kuvvetle dengelemek ve kaldırmak mümkündür.

Basit makinalarda yük P, dengeleyici kuvvet F ile gösterilir. Bu durumda ;

Kuvvet Kazancı =       olur

                                

 

ÖRNEK : 10 N’luk yük, 5N ile dengelenebiliyorsa, kuvvet kazancı ne olur?

 

ÇÖZÜM : K.K.= P   Þ    K.K.= 10    = 2 olur.

                             F                        5 

 

Basit makinaların genel özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

¬ Basit makinalarda yoldan kazanç sağlanabilir. 

¬ Basit makinalarda kuvvetten kazanç sağlanabilir.

¬ Basit makinalarda hem yoldan, hem de kuvvetten  kazanç sağlanamaz. Yani işten kazanç olmaz. Ancak iş yapma kolaylığı sağlanır.

¬ Kuvvet kazancı oranında yol kaybı söz konusudur.

¬ Bir makinanın verimi, o makinaya verilen ve makinadan alınan işe bağlıdır.

 

Verim =Makinadan alınan iş= yükün yaptığı iş

           Makinaya verilen iş   kuvvetin yaptığı iş

 

% verim = yükün yaptığı iş         x 100

                  kuvvetin yaptığı iş

                               

 

¬ Sürtünmenin olmadığı ideal bir basit makine için aşağıdaki iki prensip her zaman geçerlidir;

 

   1 – Kuvvet x Kuvvet kolu =  Yük x Yük kolu

   2 -  Kuvvet x Kuvvet yolu =  Yük x Yük yolu

 

     Kaldıraç , makara , palanga , eğik düzlem , çıkrık , dişli çarklar ve vidalar birer basit makinadır.

    KALDIRAÇLAR

 

 

Sabit bir dayanma ( destek ) noktası üzerinde dönebilen çubuğa kaldıraç denir.

Sistemde bulunan desteğin, yükün ve kuvvetin bulunduğu yere göre 3 çeşit kaldıraç vardır.

 

Şimdi bunları tek tek inceleyelim :

 

 

1 –Desteğin ortada , kuvvetin ve yükün uçlarda olduğu kaldıraçlar:

Örneğin; Eşit kollu terazi, tahterevalli, makas. pense... gibi aletler buna örnektir.

 

 
 

 

 

 

 


                     X                                     Y

     F

 

 

2 – Yükün ortada , desteğin ve kuvvetin uçlarda olduğu kaldıraçlar :

Örneğin ; El arabası, ceviz kıracağı ...gibi

 

        

     F      

                                   P                      Y

 

 

                          X

 

3 – Kuvvetin ortada, desteğin ve yükün uçlarda olduğu kaldıraçlar :

Örneğin , cımbız, kürek, maşa ...gibi

 

                                    

                                    F 

        P                                                 X

 

 

                          Y

 

Her üç kaldıraç modelinde de uygulanacak formül aynıdır :

 


Kuvvet x Kuvvet kolu = Yük x Yük kolu

 

    F        x     X       =     P   x   Y

 

NOT : Burada kuvvet kolu ve yük kolu uzunlukları için esas alınacak nokta DESTEK’tir.Yani , kuvvet ile destek arasındaki uzaklık "kuvvet kolu ( X ) " , yük ile destek arasındaki uzaklık "yük kolu ( Y ) " olarak alınır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ÖRNEK :

                                     5 m.                  F

 

 

                              3 m.        P=10 N

Şekildeki kaldıraç dengede olduğuna göre, F kaç N’dur?

 

ÇÖZÜM : F  x    X  =  P  x   Y

                

                  F    x   5   =   10  x 3

               

                 5F  = 30  Þ  F = 6 N olur.

 

ÖRNEK : Uzunluğu 2 m olan sağlam bir çubuğun ucunda 600 N ağırlığında yük bulunmaktadır. Yükten 50 cm uzağa ise destek yerleştirilmiştir. Bu durumda , çubuğun diğer ucuna en az kaç N’luk kuvvet uygulamalıyız ki bu yükü kaldırabilelim?

ÇÖZÜM : Soruyu şekil üzerine aktaracak olursak ;

 

                                        200 cm               F 

        P=600 N                                                

 

 

      50 cm                 

                                            150 cm

Şekilde de görüldüğü gibi , çubuk 200 cm’lik olduğundan, destek ile kuvvet arası uzaklık;

200 – 50 = 150 cm olur.

Buna göre ;

 

F . x = P . Y

F . 1,5 m = 600 . 0,5 m

 

F = 600 .  = 200 N bulunur.

MAKARALAR

Sabit bir eksen üzerinde dönebilen cisimlere makara denir. İki çeşit makara vardır;

 

1 – Sabit Makara : Dönme ekseninden, bir noktaya bağlı olduğu için, yük ile birlikte hareket etmeyen, sadece iş yapma kolaylığı sağlayan makaralardır. Sabit makaralarda kuvvet kazancı yoktur.

                                        F . r  =  P . r

                                         

                                                 F  =  P

                                       

                                        Kuvvet = Yük

 

             P             F

 

2 – Hareketli Makara : Yük ile birlikte hareket eden, hem iş yapma kolaylığı hem de kuvvetten kazanç sağlayan makaralardır.

 

 
 

 

 


                             F          F . 2r = P . r

 

                                         F = P . r  Þ F = P

                                                     2r                 2

 

                           P

 

 
 

NOT : Hareketli makaralarda kuvvetten yarı yarıya kazanç vardır.Örneğin, 10 N ağırlığındaki bir yükü 5 N ‘luk kuvvet uygulayarak kaldırabiliriz. Ancak kuvvetten kazanç kadarda, yani 2 kat , yoldan kayıp olur. Örneğin, yükü 1 m kaldırmak için, kuvvet 2 m yol almalıdır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


PALANGALAR

Sabit ve hareketli makaraların, özel bir şekilde bağlanmasıyla oluşturulan sistemdir.

Palangalarda kullanılan makara sayısı ve kuvvetin uygulanış yönü, kuvvet kazancını etkiler.

 

Kuvvet =         Yük

                  Makara sayısı

 

 

 

 

 

 

                        

 

 

 

 

                         F

 

 

 

 

 

                                                      F

 

 

 

                P                                                    P

 

 F =        P                                F =          P

        Makara sayısı                        Makara sayısı + 1 

 

UYARI :

1 – Bütün makara ve palangalarda iplerin birbirine paralel olması gerekir.

2 – Palanga ile ilgili problemlerde, makaraların ağırlığı hesaba katılacaksa, yalnızca hareketli olan makaraların ağırlıkları hesaba katılır.

Sabit makaralar bir yere asılı olduğu için ağırlıkları dikkate alınmaz.

3 – Palangalarda kuvvetten kaç kat kazanç sağlanırsa, yoldan da o oranda kaybedilir.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

ÖRNEK : Aşağıdaki palanga dengede  olduğu zaman , F kuvveti kaç N olur?  

 

 

ÇÖZÜM : Kuvvet aşağı         

doğru ve 4 makara olduğu için ;

               

   F =   

 F =

 

 

 

 

      

 

 

 

 

 

 

 

ÖRNEK : 200 N’ luk yükü, 50 N’luk kuvvetle çeken bir kişi , yükü 10 m yukarı kaldırmak için, yükün bağlı olduğu ipi kaç metre çekmelidir?

 

ÇÖZÜM : Bu tip sorularda önce kuvvet kazancı bulunmalıdır.

 

Kuvvet kazancı =                                 

K.K. =

Kuvvet kazancı kadar yoldan kayıp olacağından ;

 

Yükü 10 m çekmek için 4 x 10 = 40 m çekilmelidir.

 

EĞİK DÜZLEM

 

İki ucu arasında yükseklik farkı bulunan yüzeylerdir.

Eğik düzlemlerde yoldan kayıp, kuvvetten kazanç

vardır.

 

 


                             l

 

  h                              F

 

                                                Å

                                                   

                                              P

 

F = Kuvvet

P = Yük

h = Eğik düzlemin yüksekliği

L = Eğik düzlemin boyu

 

kuvvet x kuvvet kolu = Yük x yük kolu

 

F x L = P x h

 

Eğik düzlemin eğimi = sin

 

 

ÖRNEK : Şekildeki eğik düzlemde, 600 N ağırlığındaki yükü 8 m yukarı çıkarmak için uygulanması gereken kuvvet kaç N’dur?

    

 

                 12 m                 8 m

 

 

 

           P = 600 N

 

ÇÖZÜM :

                     F x L = P x h

                     F x 12 = 600 x 8

                      12 F = 4800

                      F = 400 N olur.

 

 

 

ÖRNEK :

                                    F

 

 

 

                                                    P

Yukarıdaki eğik düzlem yardımı ile 200 N ağırlığındaki P yükü en az kaç N’luk kuvvet uygulayarak kaldırılabilir ? ( sin 30˚ =  )

 

ÇÖZÜM :

sin  =  olduğundan

h =1 ve L =2 olarak düşünebiliriz.  Bu durumda ;

    F x L  =  P x h bağıntısından,

 

    F x 2 = 200 x 1  F = 100 N bulunur.

 

ÇIKRIK

 

Aynı eksen etrafında dönebilen , yarı çapları farklı ve birbirine bağlı olan iki silindirden meydana gelen sistemdir.

Çıkrıklarda kuvvet büyük silindire ( çıkrık koluna ) uygulanırken, yük küçük silindire bağlıdır.

                                                             R

  Y                                r                  F

 

               P

 

 

 

 

 

 


                                                  F x R = P x r

                         

                                                   F = P x r

                                                            R

 

                                       Kuvvet Kazancı = R

     P                         F                                        r

                                                                                       r = Küçük silindirin yarıçapı

R = Büyük      ""          ""

 

UYARI :

 1 -Çıkrık kolunun uzunluğu ne olursa olsun, kol bir kez döndürülürse, küçük silindir de bir kez döner.

 2 – Çıkrıklarda , kuvvet kazancı kadar yol kaybı vardır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ÖRNEK : Küçük silindirin yarıçapının 6 cm. olduğu bir kuyu çıkrığı ile, 80 N ağırlığındaki su kovasını çekmek için 16 N kuvvet uygulamak gerekiyor.

Buna göre, bu çıkrığın küçük silindirinin yarıçapı kaç cm’dir?

 

 

ÇÖZÜM :   F  . R  =  P  .  r

 

16    . R  =  80  . 6

 

                     16 R  = 4800 Þ  R = 30 cm.

 

 

DİŞLİ ÇARKLAR VE KASNAKLAR

 

Dişli Çarklar : Hareketi ileten, hareketin hızını ve yönünü değiştirebilen sistemlerdir. Aynı ve ya zıt eksenli olabilirler.

 

1 – Aynı Eksenli ( Merkezli ) Dişli Çarklar :

 

                                

                                      Genel Özellikleri :

1-Aynı yönde dönerler ve devir sayıları aynıdır.

2- Çevresindeki kuvvetler, yarıçapları ile ters orantılıdır.

 

 

 

 

2 – Farklı Eksenli ( Merkezli )Dişli Çarklar:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Genel Özellikleri :

1 – Hareketi bir yerden başka bir yere iletir.

2 – Hareketin hızını ve yönünü değiştirir.

3 – Dişlilerdeki diş sayısı yarıçapları ile doğru orantılıdır.

4 – Dişlilerin birim zamandaki dönüş sayıları, yarıçapları ile ters orantılıdır.

 

n1 . r1 = n2 . r2 veya n1 . f1 = n2 . f2                                                formülü    kullanılır

 

n1 :  Küçük çarkın devir sayısı

n2 : Büyük çarkın devir sayısı

r1 : Küçük çarkın yarıçapı

r2 : Büyük çarkın yarıçapı

f1 : Küçük çarkın diş sayısı

f2 : Büyük çarkın diş sayısı

NOT : Dişli çarklarda, yarıçap yerine, dişlideki diş sayısı da hesaplamalarda kullanılabilir.

 

 

 

 

 

 

 

 


ÖRNEK : Bir bisikletin pedal dişlisi 90 , arka teker dişlisi 30 dişe sahiptir. Bu bisikletin arka tekerleğinin tam bir tur dönmesi için, pedalının kaç kez dönmesi gerekir?

 

ÇÖZÜM : Arka tekerleğin 1 tam dönmesi için, ona bağlı olan dişli çarkın da bir tam tur dönmesi gerekir. Bu durumda ;

 

n1 . f1 = n2 . f2

n1 . 90 = 1 . 30

n1 = 30 / 90 = 1 / 3 tur dönmesi gerekir.

 

 

 

 

ÖRNEK :

 

 
 

 

 

 

 

 

 


                    I                 II               III

 

Şekildeki sistemde  r1 = 60cm , r2 = 50cm ,                 r3 = 40cm’dir. III. Çark ok yönünde 3 tur dönerse,  I. çark hangi yönde kaç tur döner?

 
 

UYARI : İkiden fazla çarkın kullanıldığı sistemlerde, aradaki dişliler hesaplamalarda dikkate alınmaz. Onlar sadece yön tespitinde kullanılır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ÇÖZÜM :

n3 . r3 = n1 . r1

 3 . 40 = n1 . 60

120 = 60 n1

n1 = 2 tur döner. Dönüş yönü ise ;

           
   
     

 


III.           II.             I.        Şeklindedir.

 

Yani I. Çark  , III. Çarkla aynı yönde ve 2 tur döner.

 

 

KASNAKLAR

 

Kasnaklarda dişli çarklardan farklı olan, dişlerinin olmayışıdır.Ayrıca kasnaklar aynı ve zıt yönde hareket edebilirler ;

 

 

 


 

 

 Aynı yönlü hareket               Zıt yönlü hareket

 

UYARI : Kasnakların bu özelliklerinin dışındaki bütün özellikleri ve hesaplamaları, dişli çarklarla aynıdır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ÖRNEK :

                             3r                    2r

                                                                    II

X                       

 

     r                                                              I

                                                            

 

Kayışla birleştirilmiş X,Y,Z,T makaralarının yarıçapları sırayla r,r,3r,2r ve Y makarası Z üzerine perçinlenmiştir. X makarası ok yönünde 6 dönme yaparsa T makarası hangi yönde kaç dönme yapar ?

 

ÇÖZÜM : Önce dönüş yönlerini bulalım ;

 Z ve Y makaraları aynı merkezli oldukları için aynı yönde dönerler. Z ve Y makaraları X makarası ile doğru bağlandıkları için onlar da X’in döndüğü yönde dönerler. Y ve T çapraz bağlandıkları için dönme yönleri ters olur. T makarası X’in tersi yönünde yani II yönünde döner.

  Dönüş sayılarına gelince ;

r yarıçaplı X makarası 6 tur dönünce , ona kayışla bağlı olan 3r yarıçaplı Z makarası ;

    nx . rx = nz . rz

     6 . r  = nz . 3r  nz = 2 tur olur.

Z makarası 2 tur döndüğü zaman aynı merkezli olan Y de 2 tur döner. Y 2 tur döndüğünde T nin dönüş sayısı ;

    ny . ry = nt . rt

     2 .  r = nt . 2r  nt = 1 tur olur.

Sonuç olarak , T makarası II yönünde 1 dönme yapar.

 

 

VİDA

iki yüzeyi birbirine bağlamakta kullanılan ve bir silindir üzerine sarılmış eğik düzlemdir.

      L

 

 

 

                                  a    a = Vida adımı

                                        L  = Vida kolu uzunluğu

  

                                                  F . 2 л . L  =  P . a

 

                  P  

                        

 

 Genel Özellikleri :

1 – Vidalarda kuvvetten kazanç, yoldan kayıp vardır.

2 – Kuvvet kazancı kadar yoldan kayıp vardır.

3 – Vida kolu bir tam dönme yapınca ( 360˚ ) , vida 1 adım ilerler. Yani, bir tam tur döndürülen vidanın alacağı yol ( Cisme gireceği derinlik ) vida adımı kadardır.

 

 

ÖRNEK : Vida adımı 0,5 mm olan bir vida, kalınlığı 4 cm olan   tahtaya tamamen batırılmak isteniyor. Bunun için vida kolu kaç tur döndürülmelidir ?

 

ÇÖZÜM : Bu tip soruları çözerken öncelikli yapmamız gereken birimler arasındaki uyumu sağlamaktır. Bunun için de ya mm’yi cm’ye, ya da cm’yi mm’ye çevirmeliyiz.

 

 

 

4 cm = 40 mm

R I YOL :Vida kolunun bir tam tur dönmesiyle vida 1 adım ilerleyeceğinden ;

 

1 turda          0,5 mm ilerlerse

      x               40 mm

 

      x = 40 : 0,5 = 80 tur dönmesi gerekir.

 

R II YOL :

 

     Yol = Dönme sayısı x vida adımı

 

40 mm = Dönme sayısı x 0,5 mm

 

Dönme sayısı = tur dönmelidir.

 

ÇALISMA NOTLARI

......................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

.....................................................................................................................................................................

 

ÇÖZÜMLÜ KONU TESTİ

 

Bu testin amacı , konuyu tarayarak konu tekrarını sağlamak ve öğrenilen bilgileri pekiştirmektir. Bilgi eksikliklerinizi gidermeniz için , test bitiminde soruların çözümleri verilmiştir.

 

ÖRNEK 1 .

16 newtonluk bir cisim şekildeki gibi dengelenmiştir. Makaraların ağırlığı ve sürtünmeler önemsiz olduğuna göre F kuvveti kaç newtondur ?

 

                                          A ) 4                               B ) 6

C ) 8                               D ) 16

 

 

 

ÖRNEK 2 .

 

Şekildeki makara düzeneği dengededir. Makaraların her birinin ağırlığı 2 N olduğuna göre F kuvveti kaç N’ dur ?

( Sürtünme yok )

 

A ) 4                   B ) 5

C ) 6                   D ) 7

 

 

 

 

 

 

ÖRNEK 3 .

Şekildeki düzenekte F kuvveti aşağı doğru 6 m giderse, P yükü kaç metre yükselir ?

 

 

 

A ) 2                      B ) 3

C ) 6                      D ) 12

 

 

 

 

ÖRNEK 4 . Bir apartmanın 8. katında çalışan inşaat işçisi, bulunduğu kata yerde duran 200 kgf ağırlığındaki yükü çıkarmak istemektedir. İşçi bulunduğu yerde en fazla 40 kgf uygulayabildiğine göre, kullanacağı palanganın makara sayısı en az kaç tane olmalıdır ?

 

A ) 4        B ) 5       C ) 6        D ) 8

 

 

 

ÖRNEK 5 . Bir palanga ile, yükü 30 cm yukarıya kaldırmak için, kuvvetin uygulandığı ipin 150 cm çekilmesi gerektiğine göre yükün ağırlığı kuvvetin kaç katıdır ?

 

 

A ) 3       B ) 4          C ) 5           D ) 8

 

 

 

ÖRNEK 6  .

 

 

 

 

 

 

 

 


Bir kaldıraçta 50 N luk yük 20 N luk bir kuvvetle kaldırılıyor.

Çubuğun ağırlığı önemsiz olduğuna göre destek nereye konmalıdır ?

 

A ) M da                              B ) O da

C ) K da                               D ) L de

 

 

 

ÖRNEK 7 .

 
 

 

 

 

 

 

 


Eşit bölmeli ağırlıksız bir KL çubuğu şekildeki gibi dengededir. Buna göre  oranı nedir ?

 

A )           B )            C )          D ) 2

 

 

ÖRNEK 8 . Boyu 20 cm olan bir civatanın vida adımı 4mm’dir. Civatanın bir ağaca tam olarak gömülebilmesi için kaç kez döndürülmesi gerekir ?

 

A ) 25          B ) 50           C ) 80           D ) 200

 

 

 

 

 

ÖRNEK 9 . Bir vida 10 dönme yapınca 5 cm yol alıyor. Bu vidanın vida adımı kaç mm’dir ?

 

A ) 2          B ) 5             C ) 10               D ) 50

 

 

 

 

 

 

ÖRNEK 10 .

 

4r ve 2r yarı çaplı dişlilerin merkezine r yarı çaplı silindir kaynak yapılmıştır. 4r yarı çaplı dişli ok yönünde döndürülerk  P1 cismi 1 metre yükseltiliyor. Bu sürede P2 nin hareketi için ne söylenebilir ?

 

A ) 1 m yükselir.                B ) 2 m yükselir.

C ) 1 m alçalır.                   D ) 2 m alçalır.

 

 

 

 

 

 

ÖRNEK 11 . Pedal dişlisi 60, arka tekerlek dişlisi 12 olan bir bisikletin arka tekerleğinin tam bir tur yapması için pedal kaç defa döndürülmelidir ?

 

A ) 5         B )       C ) 6          D )

ÖRNEK 12 .

 

r yarı çaplı tekerlek  3r yarı çaplı tekerlek üzerine perçinlenmiştir. O noktasından geçen dönme ekseni sürtünmesiz olduğuna göre  oranı nedir ?

( Cisim dengededir. )

 

 

A )        B ) 1              C ) 2                D ) 3

 

 

 

ÖRNEK 13  .

Şekildeki çıkrık sisteminde P yükünün sarıldığı silindirin yarı çapı r, Kuvvetin uygulandığı silindirin yarı çapı ise 3r dir.Sistem dengede olduğuna göre  oranı nedir ?

 

A )       B )      C ) 1           D ) 3

 

 

 

 

 

ÖRNEK 14 .

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 


Şekildeki kasnaklardan K ve L birlikte dönmektedir. M kasnağı 3 dönme yaparsa K kasnağı kaç dönme yapar ?

 

A ) 8            B ) 6          C ) 4              D ) 3

 

 

 

 

ÖRNEK 15 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki dişlinin yarı çapı 2r, dişli üzerine perçinlenmiş makaranın yarı çarı da r dir. Dişli K’dan L’ye dönerek giderse, P yükü kaç cm yükselir ?

 

A ) 15        B ) 30            C ) 45              D ) 60

 

 

 

 

 

 

 

ÖRNEK 16 .

Yarı çapları şekildeki gibi belirtilen X,Y ve Z tekerleri kayışlarla birbirine bağlanmıştır. X tekeri bir tam dönme yaptığında,Z tekeri 2 tam dönme yapıyor.

Y tekerinin yarı çapı yarıya indirilirse, X bir tam dönme yaptığında, Z kaç tam dönme yapar?

 

A )         B ) 1             C ) 2               D ) 4 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÖRNEK 17 .

 

P1, P2 cisimleri şekildeki gibi dengededir. Eğik düzlemin  oranı  tür.P1 cismi

6 N olduğuna göre P2 cismi kaç N’dur ?

 ( Makaranın ağırlığı ve sürtünme önemsenmeyecektir. )

 

A ) 1,5         B ) 3            C ) 6              D ) 8

 

 

ÖRNEK 18 .

 

Şekildeki sürtünmesiz eğik düzlemde bulunan P yükü 30 N ağırlığındaki G yükü ile dengelenmiştir. Buna göre P yükü kaç N’dur ?

( Sin 30 =  )

 

A ) 60            B ) 50           C ) 40            D ) 30

 

 

 

ÖRNEK 19 .

 
 

 

 

 

 

 

 

 


Yukarıdaki sistemde AB ve CD çubukları türdeş olup, eşit bölmelidir. Sistemdeki çubukların her ikisi de yere paralel durduğuna göre X kaçtır ?

 ( Çubukların ağırlığı ihmal edilecektir. )

 

A ) 5         B ) 10            C ) 15        D ) 20

 

( 1992 FL )

 

 

 

 

 

ÖRNEK 20 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki sistemde AB =300 cm ve                   OB = 270 cm’dir.

Buna göre F2 kuvveti kaç Newton olur ?

 

A ) 30         B ) 25         C ) 10          D ) 5

 

 

ÇÖZÜMLER

 

ÇÖZÜM 1 . Bu tip sorularda çözüm yapılırken bir uçtan başlayıp sona doğru gitmek en garanti yoldur. Biz de çözüme yükten başlayalım.

16 N’luk P yükü 2 iple, bir başka ifadeyle hareketli makarayla dengelenmiştir.

Hareketli makaralarda

 F = olduğundan ;

F = N olur.

Diğer makara sabit olduğundan  herhangi bir kazanç sağlamaz. O yüzden F = 8 N olur.

 

Doğru cevap ( C ) seçeneğidir.

 

 

ÇÖZÜM 2 .

Şekildeki makaraları numaralandıracak olursak ; 2 ve 3 nolu makaralar "hareketli", 1 nolu makara ise "sabittir." Bizden F kuvvetini istediği için, yine işleme aşağıdan başlayalım.

 

 

 

NOT : Makara ağırlıkları, hesaplamalarda sadece hareketli makaralarda dikkate alınır.

¬ En alttaki makaraya aşağı doğru kendi ağırlığı ve makara ağırlığı etki ettiğinden ;

10 + 2 = 12 N olur.

Makara hareketli olduğu için ;

12 :2 = 6 N dur.

¬ 2 nolu makara da hareketlidir. O yüzden alttan etki eden kuvvetin yanı sıra kendi ağırlığı da hesaba katılır ;

6 + 2 = 8 N olur. Hareketli olduğu için kuvvetten yarı yarıya kazanç sağlayacağından ;

8 : 2 = 4 N dur.

¬ 2 numaralı makara 3 numaralı sabit makaraya bağlıdır. Sabit makaralarda kuvvet kazancı olmadığı için

     F = 4 N dur.

 

Doğru cevap ( A ) seçeneğidir.

 

ÇÖZÜM 3 . Basit makinalarda kuvvet kazancı kadar yoldan kayıp vardır. O yüzden bu soruda önce kuvvet kazancını bulmamız gerekir.

Şekle  bakıldığında palanganın iki makaralı  ve kuvvetin yönünün aşağı doğru olduğu görülür.Bu durumda ;

     F =  bağıntısı kullanılır. Bağıntıdan da anlaşılacağı gibi, P yükünün yarısı kadarlık bir kuvvetle yük yukarı çekilir. Yani ;

Kuvvet kazancı = dir. Kuvvet kazancının 2 olmasıyla yol kaybı da 2 olacağından, F kuvveti 6 m yol aldığında P yükü 3 m yukarı çıkacaktır.

 

Doğru cevap ( B ) seçeneğidir.

 

 

 

ÇÖZÜM 4 . İşçi yükü 8. kata çıkarmak istiyor yani uygulanan kuvvetin yönü yukarıya doğrudur. Bu durumda ;

     bağıntısı kullanılır.

  

40 M.S.x 40 = 200

40 M.S. = 200 – 40

40 M.S. = 160

M.S. adet

Doğru cevap ( A ) seçeneğidir.

ÇÖZÜM 5 .

Kuvvetin aldığı yolun yükün aldığı yola oranı bize yol kaybını verecektir.

 Yol kaybı 5 olduğuna göre kuvvet kazancı da 5 demektir.

KK = bağıntısından da anlaşılacağı gibi, P yükü F kuvvetinden 5 kat daha büyüktür.

 

 Doğru cevap ( C ) seçeneğidir.

 

 

 

ÇÖZÜM 6 .  Kaldıraçlar için genel bağıntı ;

 

Yük x Yük kolu = Kuvvet x Kuvvet kolu

 

50 . X   = 20 . Y          50 X = 20 Y

Bu durumda X 1 iken Y 2,5 olur. Çubuk 7 eşit parçadan oluştuğu için ;

X 2 birim , Y de 5 birim olmalıdır.

 
 

 

 

 

 

 

 


Doğru cevap ( C ) seçeneğidir.

 

 

 

ÇÖZÜM 7 .

 

            Yük x yük kolu = kuvvet x kuvvet kolu

                             P . 2 = F . 4

                                  P = 2F

                                  bulunur.

 

Doğru cevap ( C ) seçeneğidir.

 

 

ÇÖZÜM 8 .

                    Yol = dönme sayısı x vida adımı

                    Vida adımı = 4mm = 0,4 cm

                    Dönme sayısı  olur.

Doğru cevap ( B ) seçeneğidir.

 

Not : Vida ile ilgili sorularda genelde birimler birbirine uyumsuz sorulmaktadır. Doğru sonuca ulaşmak için birimler arasındaki uyum mutlaka sağlanmalıdır.

 

ÇÖZÜM 9 .

 

Yol = Dönme sayısı x vida adım

             5 cm = 10  x vida adımı

         vida adımı = cm.

bize mm cinsinden sorduğu için ;

 

            0,5 cm = 5 mm

 

Doğru cevap ( B ) seçeneğidir.

 

 

ÇÖZÜM 10 .

Şekilde de görüldüğü gibi dişliler ters yönde dönerler. Bu durumda P1 yükselirken P2 alçalır. Küçük dişlinin yarı çapı büyük dişlinin yarı çapının yarısına eşit olduğundan, dönme sayısı 2 katıdır. İplerin bağlı olduğu silindirlerin yarı çapları eşit olduğundan çevreleri de eşittir. Ama onların bağlı olduğu dişlilerin dönüş sayıları dolayısıyla da iplerin bağlı olduğu silindirlerin dönüş sayıları da farklı olur. Buna göre, P1 1m yükselirken P2 2m alçalır.

 

Doğru cevap (D ) seçeneğidir.

 

 

ÇÖZÜM 11 . Arka tekerleğin bir tam tur dönmesi için, aynı eksenli arka dişlini de bir tam tur dönmesi gerekir.

 

NOT : Dişlilerde yarı çap ve diş sayısı birbirinin yerine kullanılabilir.

 

n1 = Pedalın tur sayısı

r1 = Pedalın diş sayısı

n2 = Arka dişlinin tur sayısı

r2 = Arka dişlinin diş sayısı

 

n1 . r1 = n2 . r2

 

n1 . 60 = 1 . 12

n1 =  tur döndürülmelidir.

 

Doğru cevap ( B ) seçeneği.

 

 

ÇÖZÜM 12 .

F . R = P . r

F . 2r = P . r

 P = 2F

 

 bulunur.

 

 

 

 

Doğru cevap ( C ) seçeneğidir.

 

 

 

 

 

ÇÖZÜM 13 .

F . R = P . r

 

F .3r = P . r

 

3F = P

 

 bulunur.

 

 

 Doğru cevap ( D ) seçeneğidir.

 

 

 

 

ÇÖZÜM 14 .

 
 

 

 

 

 

 

 


Dönme sayısı yarı çap ile ters orantılıdır.

 

M 3 tam tur dönerse,

K 6 tam dönme yapar.

K ile L aynı merkezli olduklarından, dönüş yönleri ve sayıları da aynı olur. Yani L de 6 tam tur döner.

 

Doğru cevap ( B ) seçeneğidir.

 

 

 

 

 

ÇÖZÜM 15 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Bu tip soruları çözerken olayları çok iyi görüp,  bazı kavramlara değer verilmelidir. Örneğin 2r yarı çaplı dişlinin çevresine 10 cm dersek , r yarı çaplı makaranın çevresi de 5 cm olur.

Dişli 60 cm’lik yolu 6 tam turda giderse, aynı eksenli olan r yarı çaplı makara da 6 tam turda gider.

¬ 6 tam tur sonunda makara üzerine 30 cm ip sarılır. ( Çevresini 5 cm kabul ettiğimizden dolayı )

¬ K dan L ye gelirken de ipi 60 cm çeker.

Yani ipi ,  ilerlerken + dönerken = 90 cm çeker

P yükünün ne kadar yol alacağına gelince :

P yükü şekilde de görüldüğü gibi hareketli bir makaraya bağlanmıştır ve hareketli makaralarda yoldan yarı yarıya kayıp vardı. Bu durumda, yükün bağlı olduğu ip 90 cm çekildiğinde  yük,  yol alır.

 

Doğru cevap ( C ) seçeneğidir.

 

 

ÇÖZÜM 16 .

Şekilde Y tekeri dönme hareketini iletmekle görevlidir. X ve Z tekerlerinin birbirine göre dönüş sayılarını etkilemez. O nedenle Z tekeri de 2 tam tur dönüş yapar. Biraz daha açıklarsak ; X’in 1 turluk dönüşüne karşılık,

Y = R iken,  Y 4 tur ve Z  2 tur döner.

Y = R iken , Y 8 tur ve Z yine 2 tur döner.

Doğru cevap ( C ) seçeneğidir.

 

ÇÖZÜM 17 .

İpi geren kuvvet F ise :

F = P1.

 

F = = 4N olur.

Yükün bağlı olduğu makara hareketli olduğundan, bir başka ifadeyle makarayı 2F’lik kuvvet gengelediğinden ;

P2 = F +F

P2 = 4 + 4 = 8 N olur.

 

Doğru cevap ( D ) seçeneğidir.

 

 

 

 

 

ÇÖZÜM 18 . 17. soruyla bu sorunun çözüm mantığı aynıdır. Bu tip soruları ayrıca şu mantıkla da çözebiliriz :

 

Eğim = sin olduğundan ,

 

 den h = 1 ve L = 2 düşünebiliriz.

G yükünün uyguladığı 30N’luk kuvveti direkt olarak P yükünü dengeleyen F kuvveti olarak düşünebiliriz. Bu durumda ;

F . L = P . h

30 . 2 = P .1

 

P = 60 N bulunur.

 

II YOL : F = P . sin30 ( Denge şartı )

      

                30 = P .

                  P = 60N bulunur.

 

Doğru cevap ( A ) seçeneğidir.

 

 

 

 

 

 

 

 

ÇÖZÜM 19 .

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 


CD ve AB çubuklarını ayrı ayrı birer kaldıraç olarak görebiliriz. Burada T1’i CD çubuğu için ve T2’yi de AB çubuğu için destek noktası olarak düşünecek olursak ,

CD çubuğu için ;   

F . x = P . y

5 . 2 = Y . 4

4Y = 10

Y = 2,5 kg olur.

         T1 , CD’ye asılı bulunan 5 kg ve Y’nin dengeleyicisi durumunda olduğundan :

            T1 = 5 + 2,5 = 7,5

AB çubuğu için ;

    T1 . 4 = X . 2

   7,5 . 2 = 2 . X

    30 = 2X        X = 15 kg bulunur

Doğru cevap ( C ) seçeneğidir.

 

 

 
 

 


ÇÖZÜM 20 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. ADIM : AB çubuğunu dengeleyen kuvveti bulalım :

 

Yük . yük kolu = Kuvvet . Kuvvet kolu

 

   90 . (  300- 270 ) = 270 . X

 

  90 . 30 = 270X

 

  X =

 

Makaraların her ikisi de sabit olduğundan herhangi bir kuvvet kazancı söz konusu değildir. Bu nedenle ,

    X = F2 = 10 N olur.

Doğru cevap ( C ) seçeneğidir.

 

 TEST 1

 

1 .

 
  Metin Kutusu: 4h

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


P yükü üç sistemde şekildeki gibi dengede olduğuna göre, F1, F2 ve F3 kuvvetleri arasında nasıl bir bağıntı vardır?

 

A) F1<F2=F3                        B) F1>F2=F3    

C) F1=F2=F3                         D) F1=F2>F3  

 

 

 

 
 

 


2 .  

 

 

 

 

 

Şekildeki kaldıraçta = 4 olduğuna göre  80 N’luk yükü kaldırabilen en küçük F kuvveti değeri kaç N’dur?

 

A) 40            B) 32             C) 20              D) 16

 

 

 

 

 

3 .

 

 

 

 

Şekildeki eşit bölmeli homojen çubuğun ağırlığı P ve F kuvveti ile dengededir. Buna göre F kuvveti kaç P’dir?

 

A) 10P         B) 8P           C) 6P          D) 4P

 

 

4 .

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki sistemde P yükünün 72 cm yükselmesi için B dişlisi hangi yönde kaç defa dönmelidir?

 

A ) I yönünde bir defa

B ) I yönünde iki defa

C ) II yönünde bir defa

D ) II yönünde iki defa

 

 

 

 

5 .  

 Şekildeki palangalarda P1 ve          P2 yükleri aynı F   kuvveti ile dengelendiğine göre  oranı kaçtır? (Sürtünme ve makara ağırlıkları ihmal edilecektir.)

 

A) 1             B) 2             C)                D)

 

 

 

 

6 .

 

 

 

 

 

 

 

 

A, B ve C kasnakları şekildeki gibi birbirine bağlanarak A kasnağı ok yönünde 2 tur döndürülürse C kasnağı hangi yönde kaç tur döner?

A)    I yönünde 8 tur.

B)     I yönünde 4 tur.

C)     II yönünde 8 tur.

D)    II yönünde 4 tur.

 

 

7 . Şekildeki palanga sisteminde kullanılan her bir makaranın ağırlığı 10 N dir. Bu sistemde 80 N ağırlığındaki yükü makaralarla birlikte dengeleyen kuvvet F1, makara ağırlıkları önemsenmediğinde dengeleyen kuvvette F2’dir. Buna göre oranı nedir?

 

A)  1            B)             C)              D )    

 

 

8.

Makara ağırlıkları ve sürtünmelerin önemsenmediği şekildeki sistemde 80 N luk yükü dengeleyen F kuvveti kaç N dur?

 

 

 

 

 

 

 

A) 40            B) 30              C) 20             D) 10

 

 

9 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki sistem dengede olduğuna göre F/P oranı kaçtır? ( Sürtünme, makara ve çubuk ağırlığı önemsizdir.)

A)            B)              C) 4          D) 5

 

 
 

 


10 .  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki sistem dengede olduğuna göre  oranı kaçtır ?

 

A )            B )         C ) 2          D ) 3

 

 

 

 
 

 

 


11 .

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki makara sisteminde P yükünün 108 cm aşağı inmesi için A makarası hangi yönde kaç defa döndürülmelidir ?

 ( r = 3 cm , r = , p=3)

 

A ) I yönünde 3 defa

B ) I yönünde 6 defa

C ) II yönünde 3 defa

D ) II yönünde 6 defa

 

 

 

 

12 . Adımı 0,5 mm olan vida 50 defa döndürülürse tahtaya tamamen gömüldüğüne göre vidanın boyu kaç cm’dir ?

 

A ) 0,1           B ) 10           C ) 2,5           D ) 25

 

 

13 . 2 cm boyundaki vida 20 dönüş sonunda, tahtaya tamamen girdiğine göre bu vidanın adımı kaç mm’dir ?

 

A ) 2        B ) 1,5          C ) 1              D ) 0,5

 

 

 

 

 

 
 

 


14 .

 

 

 
 

r

 

 

 

 

 

 

 


Şekildeki sistemde A kasnağı ok yönünde 4 tam tur dönerse C kasnağı hangi yönde kaç tur döner ?

 

A ) A ile aynı yönde 8 tur.

B ) A ile zıt yönde 8 tur.

C ) A ile aynı yönde 12 tur.

D ) A ile zıt yönde 12 tur.

 

 

 

 

 

 

15 .

Ağırlıkları 40 N olan  makaralarla oluşturulan şekildeki sistem dengede olduğuna göre, F kuvveti kaç N’dur ?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A ) 120                                B ) 100                            C ) 80                                  D ) 60

 

 

 

16 . Aşağıda verilen basit makinalardan hangisinde yalnızca kuvvetin yönü değiştirilerek iş yapmada kolaylık sağlanır ?

 

A ) Hareketli makara       B ) Çıkrık

C ) Sabit makara              D ) Eğik düzlem

 

 

 

17. Basit makinalarla ilgili aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır ?

 

A ) Kuvvetten kazanç sağlanır.

B ) Yükten kazanç sağlanır.

C ) Yoldan kazanç sağlanır.

D ) İşten kazanç sağlanır.

 

 

 

18 . I – Terzi makası

      II – Soba maşası

     III – Kerpeten

     IV – El arabası

Yukarıda verilen basit makinalardan hangileri tek taraflı kaldıraçtır ?

 

A ) Yalnız I                B ) I ve II

C ) II ve IV                 D ) II ve III

 

 

 

 

 

19 . Aşağıdaki basit makinalardan hangisinde kuvvetten ve yoldan kazanç yoktur ?

 

A ) Sabit makara           B ) Hareketli makara

C ) Çıkrık                      D ) Palanga

 

 

 

20 . I – Hareketli makaralarda harcanan kuvvet, kaldırılan yüke eşittir.

      II – Hareketli makaralarda kuvvetten kazanılıp, yoldan kaybedilir.

      III – Hareketli makaralarda yükün ağırlığı G ise, kuvvet G/2 olur.

 

Yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur ?

 

A ) Yalnız II                     B ) II ve III

C ) Yalnız I                      D ) I , II ve III

 

 

 

TEST 2

 

 

1 . Bir çıkrıkta ipin sarıldığı silindirin yarı çapı 0,4 m, çıkrık kolunun uzunluğu 0,6 m’dir. Bu çıkrıkla 90 N’luk yükü çıkarmak için en az kaç N’luk kuvvet harcanmalıdır ?

( İpin ağırlığı ve sürtünme ihmal edilecek )

 

A ) 50       B ) 60           C ) 80          D ) 90

 

 

 

 

 

2 . Birbirini döndüren ve çaplarının oranı  olan iki dişli çarktan küçüğü 4 devir yaparsa, büyüğü kaç devir yapar ?

 

A )        B ) 1            C ) 2             D ) 4

 

 

 

 

 

3 . 40 N’luk bir yükü 10 N’luk kuvvetle 3 metre yükseğe çıkarmak için kullanılacak eğik düzlemin boyu kaç metre olmalıdır ?

 

A ) 3         B ) 8            C ) 10            D ) 12

 

 

 

 

 
 

 

 

 


4 .

 

 

 

 

 

 

 

P yükü çıkrık ve kaldıraçta dengededir.

F1 = 12N olduğuna göre , F2 kaç N dur?

 

A ) 2           B ) 4              C )6            D ) 8

 

 

 

5 .

 

 

 

 

 

 

 

P yükü 3 şekilde de dengededir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur ?

( Makaralar ağırlıksızdır. )

 

A ) F1 = F2 = F3                  B ) F1 > F2 > F3

C ) F1 < F2 < F3                  D ) F1 = F2 < F3    

 

 

 

 

6 . Şekildeki X çarkının diş sayısı 10, Y çarkının diş sayısı 40 ve Z çarkının diş sayısı 20’dir. X çarkı I yönünde 4 tam devir yaparsa Z çarkı hangi yönde kaç devir yapar?

 

    Yönü       Devir sayısı

A )   I                   2

B )   II                  4

C )   II                  2

D )    I                   4

 

 

 

7 .

 

           

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki sistem dengede olduğuna göre F1, F2 ve F3 kuvvetlerinin büyüklükleri arasında nasıl bir ilişki vardır ? ( Eşit bölmeli homojen çubuğun ve makaraların ağırlığı önemsizdir. )

 

A ) F1 > F2 = F3               B ) F1 = F2 = F3

D ) F3   > F1 = F2                    D ) F1 > F2 > F3        

8 . Şekildeki düzenekte, P yükü F kuvveti ile dengede tutuluyor.

Yükü, daha küçük bir kuvvetle dengede tutabilmek için, aşağıdakilerden hangileri yapılmalıdır ?

 

  I – Makaranın çapını küçültmek

 II – İpler arasındaki açıyı büyütmek

III – İpler arasındaki açıyı küçültmek.

 

A ) Yalnız I                        B ) I ve II

C ) Yalnız III                     D ) I ve III

 

 

 

 

9 . Adımı a olan bir vida, şekilde gösterilen b uzunluğundaki kolun ucundan dik olarak uygulanan F kuvveti ile döndürülüyor.

Vidanın kuvvet kazancı aşağıda verilenlerden hangisine bağlıdır ?

      I – Vida adımına

     II – Kolun uzunluğuna

    III – Birim zamandaki dönme sayısına

 

A ) Yalnız I                  B ) Yalnız III

C ) I ve II                     D ) I ve III

 

 

 

10 .

 

 

 

 

 

 
 

P

 

 

 


Sürtünmenin önemsenmediği şekillerdeki makaralarla ağırlıkları eşit P yükü, aynı h yüksekliğine çıkarılıyor.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır ?

 

A ) F1 = P dir.

B ) F2 =  dir.

C ) F2 yerçekimine karşı daha fazla iş yapmıştır.

D ) F2 nin aldığı yol F1 in aldığının 2 katıdır.

11 . Aynı P yükü , eşit bölmeli homojen çubukla değişik biçimlerde kaldırılıyor. Hangisinde uygulanan kuvvet en küçüktür ?

 ( Çubukların ağırlığı önemsizdir. )

 

 
 

 

 


A )                                    B )

 

 

 

 

C )                                   D )

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

 


12 .

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki sistem dengededir. Buna göre, P yükü kaç N olur ?

( Eşit bölmeli homojen çubuğun ve makaranın ağırlığı önemsizdir. )

 

A ) 450                               B ) 750

C ) 900                               D ) 1500

 

 

 

 

13 .  Aşağıdakilerden hangisi tek taraflı kaldıraca örnektir ?

 

A ) Makas                             B ) Tahterevalli

C ) Eşit kollu terazi               D ) El arabası

 

 

 

14 . Kapı anahtarı aşağıdaki basit makinalardan hangisine örnektir ?

 

A ) Eğik düzlem                   B ) Vida

C ) Çıkrık                             D ) Kaldıraç

 

15 . Bir palangada üç sabit ve üç hareketli makara vardır. Palangaya 750 kg yük yüklendiğinde, palanga ipinin ucuna 150 kg’lık başka bir kuvvet asılınca denge sağlanıyor.

Kullanılan palangadaki her makaranın ağırlığı kaç kg’dır ?

 

A ) 600                          B ) 250

C ) 175                          D ) 50

 

 

 

 

16 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki gibi 120 kg’lık yükü dengede tutan G1 ve G2 ağırlıkları ne kadardır ?

 

           G1       G2

A )      30        30

B )      60        60

C )      90        30

D )     120       120

 

17.  Şekildeki sistem dengededir.  Eşit bölmelere ayrılmış homojen çubukların ağırlığı önemsiz olduğuna göre ,

X ve Y kaçar gramdır?

 

           X         Y

A )     12         6

B )      6         12

C )      3         9

D )      9         3

 

18 . Birbirini döndüren ve çapları oranı  olan iki dişli çarktan küçüğü 3 devir yaptığında, büyüğü kaç devir yapar ?

 

 

A ) 2            B ) 1             C )             D )

 

 

 

 

 

19 .

 

 

 

 

 

 

X ve Y kasnakları kayışla birbirine bağlanmıştır. X kasnağı 1 dakikada 300 devir yapıyorsa, Y kasnağı 1,5 dakikada kaç devir yapar ?

 

A ) 100                               B ) 150

C ) 200                               D ) 450

 

 

 

 

20 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Yarı çapları r, 2r ve 3r olan dişliler şekildeki gibi birbirine zincirle bağlıdır. X dişlisi ok yönünde 18 dönme yaparsa Z dişlisi hangi yönde kaç dönme yapar ?

 

A )  I yönünde 6 tur.

B ) II yönünde 6 tur.

C )  I yönünde 12 tur.

D ) II yönünde 12 tur.

 

               

SEÇİLMİŞ SINAV SORULARI

 

1 . Aşağıdaki ifadelerin hangileri sabit makaranın özelliklerindendir?

 

  1. Sabit makara, cisimleri ağırlıklarının yarısı kadar bir kuvvetle kaldırmamıza yarar.
  2. Sabit makara yoldan yarı yarıya kazanç sağlar.
  3. Sabit makara kuvvetin hareket yönünü değiştirmeye yarar.
  4. Sabit makaralarda ne kuvvetten kazanç sağlanır ne de yoldan kayıp olur.

 

 

A) 1 ve 2                             B) 2 ve 3                    C) 1 ve 3                             D) 3 ve 4

 

( 1985 DPY )

 

 

2 .  Hareketli ve sabit makaralardan meydana gelen araçlara ne ad verilir?

 

A) Çıkrık                           B) Palanga   

C) Kaldıraç                        D) Eğik Düzlem

 

( 1988 FL )

 

 

3 .  Hareketli ve sabit makaralardan meydana gelen araçlara ne ad verilir ?

 

A ) Çıkrık                      B ) Palanga

C ) Kaldıraç                  D ) Eğik düzlem

 

( 1988 FL )

 

 

 

4 . Şekildeki öğrenci ipin bir ucunu beline bağlamış diğer ucundan asılarak kendini yukarı doğru çekmektedir. Bu işi başarabilmek için uygulayacağı kuvvet ne olmalıdır?

 

A ) Ağırlığın yarısı

B ) Ağırlığı kadar

C ) Ağrılığından az

D ) Ağırlığından fazla

( 1989 FL )

 

 


5 .

 

 

 

 

 

 

 

Sistemin dengede kalabilmesi için X kaç kgf olmalıdır ? ( sürtünmeyi ve makaraların ağırlığını ihmal ediniz )

 

A ) 10         B ) 20           C ) 40            D ) 80

 

( 1991 FL )

 

 

 

 

6 . Kuvvet kazancı 30 olan bir otomobil direksiyonunun yarı çapı 15 cm ise, direksiyon milinin yarı çapı kaç cm’dir ?

 

A ) 0,5         B ) 1,5          C ) 2            D ) 4,5

 

( 1991 AÖL )

 

 

 

7 . Kuvvetin uçta olduğu tek taraflı bir kaldıraçta yük kolu, kaldıracın uzunluğunun ü kadardır. Bu kaldıraçla kaldırılacak yük, kuvvetin kaç katıdır ?

 

A )          B ) 2                C ) 3              D ) 4

 

( 1991 AÖL )

 

 

 

8 . Çift taraflı bir kaldıraçta yük kolu kaldıraç uzunluğunun i kadar olduğunda , kuvvetin yük cinsinden değeri ne olur ?

 

A )           B )            C )            D ) 3

 

( 1992 FL )

 

 

9 .

 

 

 

 

 

P yükü, şekil I ve II deki eğik düzlemlerin tepe noktasına kadar çıkarıldığında  oranı ne olur? (Sürtünme ihmal edilecek.)

 

A)           B) 1           C) 2            D) 3

 

( 1992 AÖL )

 

 

 

10 .  Aşağıdaki makara sistemlerinden hangisi döndürme hareketinin hem hızını hem de yönünü değiştirir?

 

 

 

 

 

 

 

 

 


( 1993 AÖL )

 

 

11 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki eşit bölmeli homojen AB çubuğunun yatay ve dengede kalabilmesi için P2 yükü kaç kgf olmalıdır? (Makara, çubuk ağırlıkları ile sürtünme önemsenmeyecek.)

 

A) 150        B) 100          C) 75            D) 50

 

( 1993 DPY )

 

 

12 .  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki sistemler dengede olduğuna göre  kaçtır? (Sürtünme ve ipin ağırlığı önemsenmeyecek.)

 

A)             B)             C) 2             D) 3

 

( 1993 EML )

 

 

 

13 . Aşağıdakilerden hangisi destek noktası ortada kalan kaldıraca örnektir?

 

A) Terzi makası                 B) Kürek

C) Soba maşası                  D) El arabası

 

( 1994 FL )

 

 

 

14 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki sistem dengede ve F1=20 N olduğuna göre, F2 kuvveti kaç N dur? (İp ve makaraların ağırlıkları ile sürtünme önemsenmeyecektir.)

 

 

A) 5             B) 10             C) 20             D) 40

 

( 1994 FL )

 

 

 

15 . 30 kgf ağırlığındaki Ali, 3 m uzunluğundaki tahterevallinin bir ucuna oturduğunda tahterevallinin yatay konuma gelmesi için 50 kgf ağırlığındaki İlknur, Ali’den kaç m uzağa oturmalıdır? (Tahterevallinin ağırlıksız, desteğin ortada olduğu düşünülecek.)

 

A) 0,9      B) 2,1      C) 2,4       D) 2,5

 

( 1994 FL )

 

 

 

16 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Eşit bölmeli türdeş bir çubuk ve hareketli makaradan meydana gelen sistem şekildeki gibi dengede olduğuna göre P kaç kg-kuv tir?

( Makaraların, ipin ağırlığı ile sürtünme ihmal edilecek )

 

A ) 15         B ) 20         C ) 30           D ) 60

 

( 1994 AÖL )

 

 

 

17 . Denge halindeki sistemde r2 = 3r1 olduğuna göre,  kaçtır?

 

 

 

 

 

 

 

A)               B)            C) 2            D) 3

( 1994 AÖL )

 

18 . Aşağıdakilerden hangisi iki taraflı kaldıraç örneğidir?

 

A) El arabası               B) Eşit kollu terazi

C) Şişe açacağı           D) Maşa

 

( 1994 AÖL )

 

 

 

19 .  Aşağıdakilerden hangisinde yük ve destek noktası ile iki ayrı uçta, kuvvet ortadadır?

 

A ) Tahterevalli               B ) Makas

C ) Kerpeten                    D ) Soba maşası

 

 

( 1994 DPY )

 

 

 

 

P2

 

20 . Basit makinelerle ilgili bilgilerden hangisi doğrudur ?

 

A ) Sürtünmesiz eğik düzlemde kuvveti yaptığı iş, yükün kazandığı enerjiye eşittir.

 

B ) Çıkrıkta  ne kadar büyükse, kuvvet kazancı o kadar küçük olur.

C ) Sabit makarada kuvvet kazancı, yükün yarısı kadardır.

D ) Palangalar işten kazanç sağlar.

 

( 1995 ATML )

 

 

21 .  

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki sistemde AB = 3 m, OB = 0,5 m olduğuna göre kuvvet kazancı nedir?

 

A )            B )          C ) 5         D ) 6

 

( 1995 DPY )

22 . Bir çıkrıkla ipin sarıldığı silindirin çapı 20 cm, çıkrık kolunun uzunluğu ise 30 cm’ dir. Bu çıkrıkla 60 N’luk yükü yukarı çıkarmak için en az kaç N’luk kuvvet uygulanmalıdır ?

( İpin ağırlığı ve sürtünme ihmal edilecek )

 

A ) 10      B ) 20            C ) 40         D ) 50

 

( 1995 KUR )

 

 

 

 

23 .

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Şekildeki sistem dengede olduğuna göre kaçtır?

 

A )          B )          C )         D )

 

( 1995 FL )

 

 

A

 

24 .

 
 

 

 

 

 

 

 

 


Şekildeki sürtünmesiz eğik düzlemde AC=2m, AB= 5m olduğuna göre, 500 N luk P yükü en az kaç N’luk kuvvet ile çıkarılabilir?

 

A) 100         B) 200        C) 500     D) 1250

 

( 1996 EML )

 

25 . Yüksekliğinin uzunluğuna oranı  olan eğik düzlemde 120 N’luk yükü yukarı çıkarabilmek için kaç N’luk kuvvet gereklidir? (Sürtünme ihmal edilecek.)

 

A) 25           B) 40          C) 48          D) 72

 

( 1996 FL )

 

 

 

 

 

 

26 .  Yarı çapları oranı, olan şekildeki gibi 20 N’luk bir yük, kaç N’luk kuvvetle çekilir ?

 ( İpin ağırlığı ve sürtünme ihmal edilecek )

 

 

 

 

 

A ) 5             B ) 8           C ) 10              D ) 15

 

( 1996 DPY )

 

 

 

 

 

 

 

 

27 .   Şekildeki sistemde,

10 N luk P yükünü dengeleyen F kuvveti kaç N’dur?

( İpin ağırlığı ve makaranın ağırlığı ile sürtünme ihmal edilecek )  

 

A ) 10                   B ) 5

C ) 2,5                  D ) 2

 

 

 

( 1996 DPY )

 

 

 

28 .

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekildeki eğik düzlemde AB = 6m, BC = 2m olduğuna göre, 240 N’luk P yükünü hareket ettirmek için en az kaç N’luk F kuvveti uygulanmalıdır? (Sürtünme önemsenmeyecek.)

  

A) 240           B) 120           C) 80           D) 60

 

( 1997 DPY )

 

 

 

 

 

 

29 . Şekildeki yarı çapları oranı =6 olan bir çıkrıkla 300 N’luk P yükünü 10 m yukarıya çıkarmak için F kuvvetinin uygulandığı ip kaç m çekilmelidir? (Sürtünme ve ipin ağırlığı ihmal edilecek.)

 

 

A) 30         B) 40          C) 50            D) 60

 

( 1997 FL )

 

 

 

 

 

30 . Adımı 0,4 mm olan vidanın, bir tahtaya 4 cm girebilmesi için kaç kez döndürülmesi gerekir?

 

A) 10              B) 16             C) 50         D) 100

 

( 1998 KUR )

 

 

31 .  Aşağıdakilerden hangisi yükün ortada olduğu kaldıraca örnektir?

 

A) El arabası                B) Soba maşası

C) Kürek                      D) Kerpeten

 

( 1998 DPY )

 

 

 

 

 

 

32 .  Şekildeki sistemde IV nolu dişli çark ok yönünde dönerse aşağıda verilen dişlilerden hangileri aynı yönde döner?

 

 
 

 

 

 

 

 


A) I ve III                    B) II ve III   

C) I, II ve IV               D) I, III ve IV

 

( 1998 LGS )

 

 

 

 

 

 

33 .

 

 

 

 

 

Şekildeki gibi bir kaldıraçta  olabilmesi için kuvvet kolunun yük koluna oranı ne olmalıdır?(Çubuğun ağırlığı önemsenmeyecek)

 

A ) 6              B ) 3             C )             D )

 

( 1999 KUR )

 

 

 

 

 

 

 

M

 

34 .

 
 

 

 

 

 

 

 


Yukarıdaki tahterevalli dengeye getirilmek istenmektedir.

 

Bunun için şekildeki çocukla aynı ağırlıktaki kaç çocuğun hangi noktaya oturması gerekir?

 

A ) 1 çocuk M noktasına

B ) 2 çocuk M noktasına

C ) 1 çocuk K noktasına

D ) 2 çocuk K noktasına

 

( 1999 LGS )

 

 

 

 

35 . Aşağıdaki olaylar çeşitli kaldıraç prensiplerine örnek olarak gösterilebilir. Bunlardan seçeneklerde verilen hangi ikisi aynı kaldıraç tipine örnektir?

 

   I – El arabasıyla yük taşımak.

  II – Ceviz kıracağı ile ceviz kırmak.

 III – Tahterevalli ile yük kaldırmak.

 IV – Arabayı kriko ile kaldırmak.

 

A ) I ve III                     B ) I ve IV

C ) II ve III                    D ) III ve IV

 

( 2000 LGS )