A
B
C
Ç
D
E
F
G
Ğ
H
I
İ
J
K
L
M
N
O
P
R
S
Ş
T
U
Ü
V
Y
Z
Q
W
X
+ Ekle
AğnETWORK

AğnETWORK

 

DERS :İŞLETİM SİSTEMLERİ

SÜRE:3 Ders saati (120 dakika)                            TARİH:21/02/2001

ÜNİTE:BİLGİSAYAR AĞLARI (NETWORK)

KONULAR:

1.Ağ nedir?

2.Bilgisayar ağları neden geliştirilir?

3.Bir ağın bileşenleri nelerdir.

Amaçlar:

1.Bilgisayar ağlarının gerekliliğinin açıklanması.

2.Ağların öneminin ve neden gerekli olduğunun kavratılması.

3.Ağları meydana getiren elemanların  ve ağda paylaşılan işlerin önemi,ekonomik yönden avantajlarının açıklanması.

KONUNUN ÖZETİ:

Ağ nedir:Birden çok bilgisayarın birbirine bağlı olarak kullanılmasıyla oluşturulan çalışma biçimine bilgisayar ağı (Computer network) denir.Bu bilgisayarlar yan yana duran iki bilgisayar olabileceği gibi tüm dünyaya yayılmış binlerce bilgisayarda olabilir.Ağ içindeki bilgisayarlar belli bir biçimde dizilirler.Bilgisayarlar arasında genellikle kablo ile bağlantı sağlanır.Kablo bağlantısının mümkün olmadığı durumlarda mikro dalgalar ve uydular aracılığı ile de ağ içinde iletişim kurulur.

            Bilgisayar ağına bağlı olan bir bilgisayar diğer bilgisayarla da bağlantı içindedir.Diğer bilgisayarlarla iletişim kurar,onların sabit diskinde yer alan verilere erişir,onların programlarından yararlanır.

 

Bilgisayar Ağları neden Geliştirilir?

            Bir ağın en önemli görevi kullanıcılar arasında iletişim sağlamaktır.Kullanıcıların birbirlerinin bilgisayarlarının kaynaklarından yararlanmalarını sağlar.Bu kaynaklar bir yazıcı,sürücü yada bir sabit disk olabilir.Örneğin diğer bilgisayarın sabit diskinde duran bir veri dosyasına erişerek onu kullanmak gibi.

            Gelişmiş bilgisayar ağları kişisel bilgisayarlar,mini ve büyük bilgisayarlardan oluşmuş değişik kapasitedeki bilgisayar sistemlerinin tümünün birden birbirine bağlanmasını sağlarlar.

 

            Bir Ağ ortamı ile sağlanan yararlar:

            Programların ve dosyaların paylaşımı

            Ağ kaynaklarının paylaşımı

            Elektronik posta

            Bir çalışma grubunun oluşturulması

            Merkezi yönetim

            Güvenlik

            Kişisel Bilgisayar kullanımının ekonomik olarak artırımının sağlanması

 

            Programların ve dosyaların paylaşılması:Birçok programın uyarlamalarının alınması o programın ayrı ayrı alınmasından her zaman daha ekonomik olacaktır.Örneğin bir ofiste beş ayrı bilgisayara ayrı ayrı birer adet veritabanı programı almak yerine ağın ana makinesine bir program almak ve onun diğer kullanıcılar tarafından kullanılması gibi...

            Ağ sayesinde kullanıcılar programların tamamından yararlandıkları gibi belli izinler ve haklar çerçevesinde diğer kullanıcıların dosyalarına da erişebilirler.Böylece diğer kullanıcıların hazırlamış olduğu belgelerden de yararlanırlar.Bununla beraber kullanıcılar kendi kişisel uygulamaların yanı sıra ortak birtakım çalışmaları da ağ içinde belli bir alanda yaparlar.Örneğin ortak kullanım için bir dizinin kullanımı gibi...

 

Ağ kaynaklarının paylaşılması:Ağ kaynaklarının başında ağ yazıcıları ve sabit disk gelir.Ağ içinde bulunan yazıcıları,çizicileri,sürücüleri diğer kullanıcılarda rahatlıkla kullanabilirler.

 

Elektronik posta:Ağ içindeki kullanıcıların birbirlerine yada gruplar arası mesaj,doküman göndermeleridir.Kullanıcılar kolaylıkla birbiriyle iletişim kurabilirler.Bu arada bir posta kutusunu kullanarak birbirlerine mesaj bırakırlar.

 

Bir çalışma grubunun oluşturulması:Bir departman veya proje grubu bir çalışma grubu olarak tanımlanabilir ve ortak bir ağı kullanabilirler.Bir gruba dahil olan kullanıcı o grubun yararlandığı bütün kaynaklardan yararlanır.Grup üyeleri birbirlerine mesajlar yollayabilir ve çalışma planlarını yaparlar.

 

Merkezi yönetim:Bir firmada çok sayıda bilgisayarın sadece bir kullanıcı tarafından denetlenmesi herkesin kendi başına çalışması anlamına gelir.Kullanıcılar farklı uygulamaları kullanabilirler.Böylece firma içindeki bütünlük azalır.Bir ağ sayesinde gerçekleştirilen bütünleşme firma içinde tutarlı bir uyumu sağlar.Bu merkezi yönetim firma içinde güvenliği de kolaylıkla sağlar.Yedekleme vb. hizmet işleri yine ağ içinde daha kolay yapılır.

 

Güvenlik:Ağ yazılımlarında izinsiz kullanıcıların erişimlerini engelleyen güvenlik özellikleri bulunur.Bunun dışında ağ içinde yapılan bütün çalışmalar izlenebilir ve zaman,erişilebilecek dizinler vb. bakımdan sıralanabilir.Yine bu şekilde ağ yönetmeni bir iş istasyonunu belli bir saatte yada belli bir dizinde çalışması için kısıtlayabilir.

            Kişisel bilgisayar kullanımının ekonomik olarak artırımının sağlanması:Bu imkan yeterli özelliklere sahip bir ana makineye daha az özellikte ve bu nedenle daha ucuz olarak bilgisayar edinilmesini sağlar.

 

Bir ağın Bileşenleri

 

            Bir ağ (network) belli yazılım ve donanım parçalarından (bileşenlerinden) oluşur.

 

-          Ağişletim sistemi yazılımı

-          Hizmet birimi (Ana makine)

-          İş istasyonu

-          Ağ arabirim kartı (Eternet kartı)

-          Kablolama sistemi

-          Paylaşılan kaynaklar ve çevre birimleri 

       
   
 
 

 

 

kablo

                                  

         

      Yazıcı         Ana makine                iş istasyonları

 

            Ağ işletim sistemi yazılımı,ağın işletimini sağlayan özel bir yazılımdır.Ağın yönetimini,iletişimi,kaynakların kullanımını sağlayan bu yazılım genellikle büyük firmaların ürünü olan gelişmiş ürünlerdir.Bu ürünlere aşağıda örnekler verilmiştir.

           

-          NT

-          Novel Netware

-          Microsoft LAN Manager

-          ArtiSoft LANtastik

 

Ağ işletim sisteminin temel görevi ağ kaynaklarının kullanımının sağlanmasıdır.Ağ kaynaklarının yanı sıra ağın güvenliği ve denetimini de sağlayan ağ işletim sistemlerinin çok sayıda özellikleri vardır.Çünkü ağ ile birlikte kullanıcıların yapabildikleri artar ve sistemin denetimi güçleşir.

            Hizmet birimi (ana makine/server),ağ işletim sistemini işleten bilgisayardır.İş istasyonları hizmet birimine bağlanarak ağa dahil olurlar.Ağın denetimini,yazdırma vb.temel işlemleri hizmet birimi sağlar.İş istasyonu (Workstation) yada düğüm (node)olarak adlandırılır.İş istasyonları kendi sabit diski olabileceği gibi disksizde olabilir.Disksiz iş istasyonları,ağ arabirimi kartlarında yer alan özel bir öz-yükleme (boot) programı ile hizmet birimine bağlanırlar.

 

Ağ arabirim kartı (Network Interface Card),ağa bağlı olan her bilgisayarın bir karta gereksinimi vardır.Bu kart sayesinde iş istasyonu ağa dahil olur.Kablolama sistemi üzerinden hizmet birimine erişir.Ağ kartları genellikle sonradan eklenirler.Kartlar ağ tipine uyum sağlamak zorundadırlar.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME:

 

1.Ağ nedir?

2.Ağ neden gereklidir?

3.Ağın bileşenleri nelerdir?

4.Ağ işletim sistemlerine örnekler veriniz.

5.Server ve iş istasyonu nedir tanımlayınız.

DERS :İŞLETİM SİSTEMLERİ

SÜRE:3 Ders saati (120 dakika)                               TARİH:../.../2001

ÜNİTE:BİLGİSAYAR AĞLARI (NETWORK)

KONULAR:

1.Farklı network tipleri

2.Türdeş ((peer to peer) NETWORK’LER

3. KİŞİSEL BİLGİSAYARLAR İLE İŞ İSTASYONLARI ARASINDAKİ  FARKLAR.

4. NETWORK KAYNAKLARININ KULLANIMI

Amaçlar:

1.Farklı network tiplerinin özelliklerinin açıklanması.

2.Türdeş network ve özelliklerinin anlatılması.

3.Kişisel bilgisayarlar ile iş istasyonu arasındaki benzerlik ve farkların açıklanması.

4.Network kaynaklarının kullanılmasının öneminin açıklanması.

 

Farklı Network Tipleri:

 

            Kullanıcıların ihtiyaçları,kurulan network’ün yapısını belirler.Az sayıda kullanıcıya ve yoğun olmayan bir bilgi alış verişine sahip olan networkler olabileceği  gibi,yüzlerce kişinin sürekli olarak haberleştiği ve pek çok programın ortak kullanıldığı networkler de vardır.

Kurulacak network’ün ne tipte olacağını belirleyen unsurlar aşağıdaki gibidir:

-          Kullanıcı sayısı

-          Yakın zamanda ulaşılacak kullanıcı sayısı

-          Ortak kullanılacak programların ve dosyaların miktarı ve boyutları

-          Yazıcının kullanılma yoğunluğu ve yazıcıdan bastırılan dökümanların karakteri

(grafik yada metin ağırlıklı olması)

Network’e dahil olan bir bilgisayar artık bir iş istasyonudur.Kendisine bağlı kaynaklardan network üzerinde diğer iş istasyonlarında faydalanmasına imkan verecek şekilde düzenlenmiş olan bir iş istasyonu,server(Ana bilgisayar)  adını alır.Server makinelerde çalışan kişilerin bazı sorumlulukları vardır.Bunlar;

-          Server makine istenildiği zaman kapatılıp açılamaz.

-          Server makine başkalarının işi ile de uğraşacağı için yavaşlayacaktır.Anlayışlı olunması gerekir.

-          Paylaşılan kaynak sabit disk ise ,başkalarının dosyaları da olacağından,yanlışlıkla bu dosyaların silinmemesi gerekir.

 

SERVER TABANLI NETWORKLER

Bazı network’lerde tüm kaynakların tek bir server’a bağlanması tercih edilmektedir.Bu tür networklere server tabanlı server’ler denir.Bazen merkezi networkler olarak ta adlandırılırlar.Bir server tabanlı network,aşağıdaki gibi düzenlenir.

 

 

 
 

 

 

                                                             Server (Sunucu)       

             

                                                                           

           

          İş istasyonu      

                                                                                  Disk 1       Disk 2                                                                                                                                                                                          

                                                                             

         İş istasyonu                                                   Yazıcı

 
 

 

 

                                                                                             

 

             

 

       İş istasyonu         

 

Yaygın olarak kullanılan bir network tipi olan Netware,server tabanlı bir network tipidir.Nowel isimli bir şirket tarafından piyasaya sürülen netware,bir network’üyönetmek üzere özel olarak tasarlanmış bir üründür.

Server sadece netware’e özel bir tanım değildir;bir network’te diğer bilgisayarlar tarafından ulaşılacak kaynakları üzerinde barındıran her bilgisayar server adını alır.

Genel anlamda server network üzerindeki herhangi bir bilgisayar olabilir.Ancak,görevi network’ün işleyişini yönetmek olduğundan,server üzerinde başka programlar çalıştırmak iyi fikir değildir.Bu durum,server’ı ayrı bir bilgisayar olarak diğerlerinden ayırma fikrini doğurmuştur.

Server ağır işçi olduğundan,genellikle network’teki donanımı en iyi bilgisayardır.Sabit disk kapasitesi yüksek,belleği geniş ve hızlı bir merkezi işlem birimine sahip olmalıdır

Herkesin ortak olarak kullandığı yazılımlar server üzerine yüklenir.Böylece bu yazılımların bakımı kolaylaşır.

           

           

 

 

AYRI BİR SERVER

 

Server olarak kullanılan bilgisayarın sadece bu işe ayrılmış olması pek çok network için tercih edilen bir durumdur.

Her an pek çok kullanıcıya hizmet veren server,herhangi bir kullanıcının bazen farkında olmadan da olsa neden olabileceği aksiliklerden korunmuş olur.Bu aksilikler herkesin herkes’in kendi bilgisayarında her zaman karşılaşabileceği ama hiçbir zaman karşılaşmak istemeyeceği şeylerdir;bir programın kilitlenmesi yüzünden bilgisayarı kapatıp açmak gibi (bu da,bir server’a bağlı tüm kullanıcılar için hayatın durması ve bazı kayıpların oluşması anlamına gelir)...

Ayrı bir bilgisayar olan server,sürekli açık tutulabilir.Böylece network’teki kaynaklara her an ulaşım garantilenmiş olur.

Tabii,server’ı ayırmaktaki esas amaç,network’ün daha hızlı çalışmasını sağlamaktır.Başka işlerle uğraşmadan sadece diğer iş istasyonlarına hizmet eden bir server,network’ün hızlı çalışmasını sağlar.

           

            TÜRDEŞ (peer to peer) NETWORK’LER

Bu tipte kurulan network’lerde bütün bilgisayarlar eşit haklara sahiptir.Her biri diğerinin de ulaşmak isteyeceği kaynaklara sahip olabilir.Bu anlamda,bir türdeş network’te herhangi bir bilgisayar server olarak tanımlanabilir.Aşağıdaki şekilde, kendisine bağlı kaynakları diğer iş istasyonları ile paylaşan üç server vardır.Bu bilgisayarlar aynı anda hem iş istasyonu hem de server’dır.

 

r.

 

                                    

                                    

                                   yazıcı

İş istasyonu-server                                                     İş istasyonu                

 

 

             

              Disk1                                                           Disk2

                            

             

             

                     İş istasyonu-server                İş istasyonu-server 

         

            En ünlü türdeş network’ler Artisoft tarafından pazarlanan LANtastic ve Microsoft’un Windows For Workgroups’udur.

            Türdeş networkleri kurmak Netware’e göre daha kolaydır.Bununla beraber Netware’in gelişmiş network yönetim özelliklerinin birçoğuna da sahiptirler.

            Türdeş networkler de bir bilgisayarı sadece server olarak tanımlamak zorunluluğu yoktur.Yani bir bilgisayar,hem server hem de normal bir iş istasyonu olarak kullanılabilir.

            Yine de,özellikle çok kullanılan programların yüklü olduğu bilgisayarları sadece server olarak kullanmak daha akılcıdır.Bu sayede network de daha hızlı çalışma imkanı olur.

            Yukarıda anlatılan her iki tip network’tede,özel yazılımların yanı sıra kablolar ve network kartları kullanılır.Kısa bir süre bilgisayardan bilgi transferi yapmak için ağa ve malzemelerine ihtiyaç duymadan Liplink isimli yazılım ile gerçekleştirilir.İki bilgisayarı paralel portların dan birbirine bir kablo ile bağlayarak,birinden diğerine ulaşmamızı sağlar.Bunun için iki bilgisayarda da Liplink yazılımı çalıştırılmalıdır.Bu tür bağlantı da yapılacak işler sınırlıdır.Dizin açmak,dosyaları kopyalamak,dos komutlarını çalıştırmak için bir alan açmak gibi işler yapılabilir.

 

 

KİŞİSEL BİLGİSAYARLAR İLE İŞ İSTASYONLARI ARASINDAKİ FARKLAR

 

            Bir network’e dahil olduğunuzda,başkalarının da üzerinde hak sahibi olduğu pek çok kaynağı kullanmaya başlıyorsunuz.Her ne kadar network yazılımları çeşitli seviyelerde güvenlik kuralları ile çalışsa da,her kullanıcının dikkatli ve bilinçli olması gerekecektir.Aynen trafik kurallarına uymayanların sadece kendilerinin değil başkalarının başına bela olacağı gibi,network’teki yaramaz bir kullanıcı da ciddi sorunlara yol açabilir.

            Yaygın rastlanabilecek bazı hataları fikir vermek için sıralayabiliriz:

-          Bir şeyler silinmek istendiğinde dikkat edilmesi gerekir.Başkalarına ait olan dosyaların silinmemesi gerekir.

-          Server diski çok büyük değilse çok büyük dosyalar kopyalanmaması gerekir. Çünkü başkalarına yer kalmaz.

-          Eğer başkaları bilgisayarınıza bağlı kaynaklara ulaşıyorsa,yani bir server üzerinde çalışıyorsanız daha dikkatli olmalısınız.Bilgisayarınızı kapatmaya karar verirseniz, o sırada kimsenin kullanmıyor olduğundan emin olmalısınız.

-          Yazıcıya gönderilen doküman hemen basılmıyorsa acele davranılmamalıdır.Çünkü bir network’te çalışmak,hayatı başkaları ile paylaşmak demektir.

-          Doküman basılmıyor diye üst üste birkaç defa gönderilmemeli yazıcının durumu kontrol edilmelidir.

-          Eğer o sırada açmak istediğiniz dosyalar arkadaşınızın diskinde ise önce o bilgisayar açılmalıdır.

-          Networkteki bazı dosyalar aynı anda tek bir kullanıcıya ulaşma hakkı tanıyor olabilir.Bu durumda,başka birinin sizden önce açtığı dosyaya ulaşamazsınız.

 

NETWORK KAYNAKLARININ KULLANIMI

 

YAZILIMLAR:Birden fazla kişinin ortaklaşa kullanacağı yazılımlar,server olan bilgisayar veya bilgisayarların disklerine yüklenir.Network üzerinde çalışan yazılımlar,tek kullanıcılı bilgisayarlardaki programlardan farklı olarak network lisansıyla satılmaktadır.Bunun amacı ise,kullanıcıların network ortamındaki çalışmalarını düzenlemektir.Örneğin birden fazla kişinin aynı dosyaya güvenli olarak ulaşmasını sağlamak için,bir yazılımın network versiyonunu kullanmak gerekir.

 

YAZICILAR VE DİĞERLERİ:Yazıcıların kullanımı ise,tam anlamıyla sırayla olur. Bir yazıcı bir anda sadece tek bir doküman basabileceğine göre,her yazıcının önünde bir kuyruk oluşması kaçınılmazdır.Network yazılımları,yazıcının işini sıraya koyabilmesine yardımcı olurlar.Böylece dökümanların sayfaları karışmadan sırayla basılırlar.

Aynı network üzerinde farklı yazıcılar bulunabilir.Lazer yazıcılar ve plotter’ler(çiziciler) networklere dahil edilecek tipte yazıcılardır.Bastırılmak istenen dökümanlar hangi tür yazıcıdan bastırılacaksa dikkat edilmelidir.

 

ELEKTRONİK POSTA

 

Network’ler üzerinde elektronik posta (e-mail) yazılımların çalışmasına zemin oluşturmakla haberleşme seçeneklerimize bir yenisini eklemişlerdir.

Genellikle,ulaşmak istediğimiz kişiyi ya telefonla ararız yada masasına gideriz.Aradığımız kişiyi bulamazsak not bırakırız,ne zaman döndüğü veya notumuzu alıp almadığı türü bilgilere ulaşmamız kolay olmaz.Yada ulaştırmamız gereken şey bir dökümansa ,yazıcıdan aldığımız çıktıyı bir zarfa koyar,göndeririz.Yine ulaşıp ulaşmadığını yada ne zaman ulaştığını bilemeyiz.

Elektronik posta yazılımları bu tür sıkıntıları oldukça azaltmaktadır.Notunuzu bir posta dökümanı haline getirip network üzerinden alıcıya gönderebilirsiniz.Pek çok posta posta yazılımı,paketinizin ulaşıp ulaşmadığını,ne zaman okunduğunu size bildirir.Aynı zamanda,hazırladığınız posta dökümanına,göndermek istediğiniz ek dökümanları da ekleyebilirsiniz.

 

NETWORK TİPLERİ

 

ArcNet (Attached Resources Computer Net) :Pek fazla kullanılmayan network tiplerinden biridir.Hızı saniyede 2.5 Megabit’tir.Günümüzün hız arayışındaki network ortamlarında pek tercih edilmez.

 

Ethernet:Özellikle küçük çaplı,20-30 kullanıcılı network’lerde yaygın olrak kullanılmaktadır.Hızı saniyede 10 Megabit’tir.

Token Ring:Özellikle yoğun trafik olan networklere önerilmektedir.Hızı saniyede 4 veya 16 megabit olabilmektedir.Ancak Arcnet ve Eternet’e göre daha pahalı bir çözümdür.

 

FDDI(Fiber Distributed Data Interface):Token Ring’e benzeyen ama çok daha yüksek bir hıza sahip olan bir network tipidir.Hızı saniyede 100 Megabit’tir.

 

ATM (asynchonous Tranfer Mode) :Son teknoloji ürünü network tipidir ve hızı çok yüksektir.Üstelik ses ve görüntü tipindeki bilgileri saniyede 2 Gigabit gibi hızlarda gönderebilirler.Yakın bir gelecekte bu üstünlükleri ile Eternet ve Token Ring teknolojilerinin yerini alması bekleniyor.

Ethernet,saniyede 10 megabit transfer edebilen bir network tipidir.Bu büyüklüğü herhangi bir dosyanın büyüklüğü ile karşılaştırabilmek için biraz düzenleyelim.

Bir byte 8 bit’tir.Böylece bizim 10 megabit yaklaşık 1.2 megabyte demektir.Yani Ethernet network’ünde saniyede1.2 megabayte’lık bir dosyayı seyahat ettirebilirsiniz.Ama bu gerçek sayıyı yansıtmaz.Çünkü 1.2 megabayte’nın hepsini birden aynı anda kabloya yüklemezsiniz,bu dosyayı küçük paketlere bölersiniz.Bu paketler yaklaşık 1500 byte’lık paketlerdir.Aslında 150 K (150.000 byte)’lık bir dosyayı network üzerinden başka birine göndermeniz sırasında,bu dosya 1500 byte’lık paketlere bölünür,yani 100 tane paket halinde gönderilir.Tabii,alıcıda,gönderen de bunu bilmez ve hissetmez;bu,kablolar ve yazılımlar tarafından kıullanıcının haberi olmadan halledilir.

 

NETWORK YAPILARI (TOPOLOJİLER)

 

Lineer(bus) yapısı :Bu yapıda bütün bilgisayarlar tek bir kablonun üzerinde sıralanırlar. Bu kablo her iki yöne doğru uzayarak yeni bilgisayarların bağlanmasını sağlar.Kablonun iki ucunda sonlandırıcılar vardır.Bu yapıda,kablonun herhangi bir yerinde meydana gelen bir kopma,network’ü ikiye böler.Eternet bu yapıyı kullanır.

 

Sonlandırıcı                                                                Sonlandırıcı

 

      

                                                          

           
     

 

 

             

 

 

 

 

Yıldız (Star) yapısı :Yıldız yapıda tüm bilgisayarlar merkezi bir üniteye (bir hub’a) bağlıdırlar.Bu tür bir network üzerinde,bir bilgisayar başka bir bilgisayara ulaşmak için mutlaka merkez noktadan geçmelidir.Bu tip yapılarda kabloda meydana gelecek herhangi bir kopma sadece o bilgisayarın network’le bağlantısını keser.Arcnet ve UTP kablo kullanılan network’ler bu topolojiyi kullanmaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

       
   

 

 

 

                                                          

 

  

 

 
 

 

 

                                                                          

 

 

 

 

 

Halka (Ring) yapısı:Halka yapıda bütün bilgisayarlar,lineer yapıda olduğu gibi bir kablo üzerinde sıralanmışlardır.Ancak kablonun iki ucu birleştirilmiştir.Bu tür network’lerde kablo koparsa network parçalanmış olur.Token Ring halka yapısını kullanmaktadır.

 

 

 

 

ETHERNET KABLOLARI

 

Ethernet network’lerde kullanılan başlıca üç tip kablo vardır:

 

Kalın koaks kablo :Kalın koaks kablo oldukça kalın,ağır ve bükülmesi zor cinsten bir kablodur.Bu dayanıklı özelliklerinden ötürü,fabrikalar gibi ağır çalışma şartları olan ortamlarda kullanılmaktadırlar.Bu kablo diğer ethernet kablolarına göre daha uzun olarak kullanılabilir.Kesilmesine gerek kalmadan yaklaşık 500 metre kadar bir uzunluğa ulaşabilir.Bu kablolar bilgisayarın network kartına takılırken bazı ara konnektör ve kablolar kullanılır.

 

İnce koaks kablo(Thinnet) :Ethernet ile kullanılan en yaygın kablo tipidir.Kalın koaksa göre oldukça esnek bir kablodur.Bir bina içinde köşeleri dönüp,kıvrılarak döşenebilir.Fiyatı da ucuzdur.İnce koaks kabloyu bilgisayarlara bağlamakta BNC konektör denen parçalar kullanılır.Bu konektörleri kablonun üzerine özel bir aletin yardımıyla takılabilir.İnce koaks kablo parçalar halinde kesilerek döşenir.Bilgisayarlar arasındaki mesafelere göre kesilirler ve iki kablo bilgisayarın arkasında network kartına T konektör denen bir parçanın yardımıyla bağlanır.Bir sonraki ucu hiçbir bilgisayara bağlanmayacak kablonun yerine T konektöre bir sonlandırıcı takılır.Örnek bir network şöyle olabilir.

 

 

 

 

 

+

 

T konektörler

 

+

 

+

 

+

 

Sonlandırıcı                                                                               Sonlandırıcı

 

 

                                                                                 

  

                   
   
 
 
       
 

 

 

 

 

 

 

                       

           

 

 

 

Kablonun bir sonlandırıcıdan diğer sonlandırıcıya uzanan bölümüne Segment denir.İnce koaks kablolarda bir segment  en fazla 185 metre uzunluğunda olabilir.Bu uzunluk, 30 kadar bilgisayarı bağlamaya genellikle yeterlidir.Eğer daha uzun bir kablo kullanmak gerekirse,repeater(yineleyici) denen bir alet kullanmak gerekir.Bir repeater kullanarak birden fazla segment’i birbirine bağlamak mümkündür.

 

 

UTP(Unshielded Twisted Pair) :UTP tipi kablolar,telefon sistemlerinde de yaygın olrak kullanıldıkları için bazı binalarda oldukça ucuza gelen bir seçenek olabilirler.Bu tip kablolar aynı zamanda 10baseT olarak da tanınır.UTP kablolar RJ-45 olarak ta adlandırılan konektörlerle bağlanırlar.

            UTP kablolar kullanılırken,network yıldız yapısına göre kurulmalıdır.Bu da tüm bilgisayarların bağlanacağı merkezi bir ünite,bir hub kullanılması anlamına gelir.Hub’lar genellikle 8 ile 24 arasında bilgisayarın bağlanması için yere sahiptir.Bir bilgisayar hub’dan en fazla 100 metre uzakta olabilir.

            UTP kabloları,dışardaki elektriksel ortamdan yalıtılmış olma derecelerine göre 1 ile 5 arasında numaralandırılmıştır.Ethernet için 3 ve yukarısı tavsiye edilmektedir.

            UTP kablolamayı kullanan telefon sistemleri vardır.Bu telefon sistemleriyle network’ün beraber çalışabilmesi için,döşenen kablonun içinde dört çift bükülmüş tel olması gerekir.

 

UTP kablo ile ince koaks kablonun karşılaştırılması:UTP kablolamanın,ince koaks kabloya göre bir avantajı vardır.UTP kablolar yıldız yapıya göre bağlandıklarından,eğer kablolardan biri bozulursa,sadece bağlı olduğu bilgisayar network’e bağlanamaz.Oysa ince koaks ile kullanılan Lineer topolojide kopan bir kablo ona bağlı olan hattı tamamen götürür.

            Bir diğer farklılık ta UTP kablolamada hub kullanma zorunluluğudur.Genel olarak hub’lar 8 yada 12 kablo için bağlantı yerine sahip olurlar.Böylece başlangıçta networkte az sayıda bilgisayar olsa da,hub’da yer olduğu sürece,network’e yeni kullanıcılar eklemek mümkün olur.Yıldız tipi network’lerde bir bilgisayarın ofis içindeki yerlerini değiştirmek,kablolarla ilgili sorunları halletmek daha kolaydır.Çünkü sorunlu tek bir kablo,sadece tek bir bilgisayarı etkiler.Diğer bağlantı tiplerinde olduğu gibi networ’ün diğer bölümlerini etkilemez.

            Hub’lar tüm bilgisayarlardan gelen kabloların bağlandığı merkezi üniteler olduğundan,kolay ulaşılabilir ve kabloların rahatça dağıtılabileceği bir yerde durmalıdırlar. Ayrıca bu yer,hub’ın elektrik bağlantısının da kolayca sağlanacağı bir yer olmalıdır.Hub’ları satın alırken,network’ün genişleme ihtimali göz önünde bulundurulmalı ve genişlemeye uygun sayıda portu olan bir hub tercih edilmelidir.

            Hub’lar da birbirine bağlanabilir.Hub’ları birbirine bağlamak için UTP tipi kablolar kullanılırsa en fazla üç tane hub birbirine bağlanabilir.Ana hublar ince koaks kablolarla bağlanırsa,üç tane sınırı aşılabilir.

 

HUB’LARIN BAĞLANTISI

            Hub ile bilgisayarları birbirine network kabloları bağlar.Bu kablonun bir ucu bilgisayara takılan network kartına,diğer ucu da hub’ın üzerindeki portlardan birine bağlanır.

            Bir hub’ı diğerine bağlarken ise,kullanılan kablonun cinsine göre bağlantı biçimi değişir.

            UTP kablo kullanılırken,kablonun bir ucu hub’lardan birinin standart portuna ,diğer ucu ise diğer hub’ın iki hub’ı birbirine bağlarken kullanılan portuna bağlanır.

            Eğer ince koaks kablo  kullanılıyorsa,üzerinde BNC tipi bağlantı portu bulunan hub’lar bu portlardan birine bağlanır.

 

NETWORK(ETHERNET) KARTLARI

 

            Network kartları ağdaki makineleri (istemci ile sunucu)  arasındaki iletişimi sağlayan devrelerdir.Bağlantı için gereken son parçalardır.Network kartları anakart’ın üzerinde bulunan ilgili slot’a takılır.Networkte kullanılan kablo ile network kartı uyumlu olmak zorundadır.Network kartları alınırken dikkat edilmesi geren konulardan biriside üzerindeki konektör tipleridir.Bazı network kartları birkaç tip kablo konektörüne sahiptir.Network kartlarını seçerkenmümkün olduğunca aynı tip kartı almak en iyisidir.Farklı tip kartlar kullanmak,bakımı zor bir iştir.Çünkü her kartın kendine özgü özelliği vardır.Aynı zamanda network kartı takıldığı bilgisayara da uyum sağlamak zorundadır.Bu da bilgisayara takılı diğer kartlar ve modüllerin özelliklerine göre bir ayarlama yapılması gerektiği anlamına gelir.

            Bu ayarlamaları yapmak için bazı yöntemler vardır ve yöntemler kullanılan network kartına göre değişir.Kimi ayarlamaları kartın üzerinde bulunan bazı anahtar ve geçici bağlantılarla yapmak gerekir.Bazı ayarlamalar da,kart bilgisayara takıldıktan sonra,bilgisayara ve kartınıza özel bir ayarlama yazılımı çalıştırılarak yapılır.İlk tip ayarlama genellikle kartı satan firma yetkilileri tarafından son kullanıcılar için yapılır.

 

Jumper’lar ve DIP Anahtarları

            Network kartlarının bazılarının üzerinde,bilgisayara takılmadan ayarlanması gereken bazı parçalar vardır.Özellikle birden fazla kablo tipini destekleyen kartlar,fabrika çıkışında bu desteklenen tiplerden birine ayarlanır.Bu ayarların değiştirilmesi kartın üzerinde jumper ve DIPswith’lerle yapılırlar.

 

Jumper:Devrelerde geçici bağlantı sağlamak için kullanılan tellerdir.Jumper’ların kart üzerinde yazılmış numaraları vardır.J5,J2,J11 gibi...Jumper’lar kullanılarak, network kartlarının  sahip oldukları özelliklerden bazıları etkinleştirilip,bazıları ise kullanım dışı bırakılabilir.Bu özelliklerin neler olduğu ve jumper’ların hangi değerleri için hangi özelliklerin etkin olacağı,kartların kullanım kılavuzu türü belgelerinde yazar.

 

DIP switch (DIP anahtarı) :Network kartlarının ayarlarını yapmakta kullanılan bir dizi anahtar.

            Network kartlarının bazıları yukarıda anlatıldığı gibi kart üzerindeki parçaların kullanımı ile ayarlanırlar.Bazı kartlar ise kartla birlikte üretici firma tarafından verilen yazılım tarafından yapılır.Kurma yada setup etme...Bu yazılımları kullanarak ayarlanacak parametreler şunlardır:

 

IRQ Numarasını Ayarlamak:IRQ,İngilizce olarak Interrupt Request sözcüğünün kısaltılmışıdır.Bilgisayar üzerindeki her parça ve dış üniteler,bilgisayar çalışırken kendi isteklerini iletmek için bir numara kullanır.Bu numara her parça için ayrı olmalıdır.Network kartı satın alırken gözden kaçırılmaması gereken şeylerden biride,network kartının çalışabileceği IRQ numaralarıdır.Eğer alınacak kartın kabul ettiği numaralar,bilgisayara takılı başka aletler tarafından önceden kullanılıyorsa bu bir sorundur.Özellikle çok sayıda dış üniteyle çalışan bilgisayarlarda  çakışmalar olabilir.Normalde bilgisayardaki IRQ numaraları aşağıdaki gibidir.

 

 

 

 

IRQ  numarası

KULLANILAN ÜNİTE

0

Bilgisayarın zamanlayıcısı (timer)

1

Klavye

2

İç kullanım

3

Seri port Com2,fare yada modem

4

Seri port Com1,fare yada modem

5

Paralel port ,LPT2

6

Disket sürücü

7

Paralel port ,LPT1

8

Saat

9-13

Serbest

14

Sabit disk

15

Serbest

 

DMA kanalı:DMA (Doğrudan Hafızaya Ulaşım) kanalını kullanan bir network kartı varsa,bu kanalı kullanabilecek olası başka bir kart ile çakışmayacak şekilde ayarlanmalıdır.

 

KABLOLARI DÖŞEMEK

 

- Döşenecek kablonun boyu fazla tutulmalıdır.Böylece bağlantıları yapılırken  rahat çalışılır.

- Eğer network kablosu çalışanların dolaştığı yerlerden geçecekse,yere sabitlenmelidir.Böylece kimse takılıp düşmez.

- Kablolar toplu halde tutulacaksa yuvarlak plastik halka (klips) larla bağlamak gerekir.

            Kabloları konektörlere bağlamak bilgi ve tecrübe gerektirir.Network’lerde yaşanan problemlerin çoğu da yanlış bağlantılar,kötü kesilmiş veya kötü bağlanmış kablolar gibi ustalık isteyen işlerin kötü yapılmasından kaynaklanır.

 

BNC konektörleri ince koaks kabloya bağlamak:

 

Soyulmuş kablo                                  İç yalıtkan       BNC konektör

               

                              Tüp              Örülü    İletken tel

                                           Bölüm

1.En üstteki tüp kablonun üzerinden geriye çekilir.

2.Kablonun ucu düz olarak kesilir.

3.Kablo soyma aleti ile kabloyu değişik seviyelerde soyulur.Önce en dıştaki kısmı bir santim kadar soyulur,sonra içteki örgülü kısmı bir santim kadar ve içteki yalıtkan kısmı da yarım santim kadar soyulur.

4.İçteki iletkeni bükerek merkezi ucun içine sokulur.Uç yalıtkana dayanır. 

5.Sıkıcı aletle merkezi uç sıkılır.

6.Konektör uca geçirilir.Örtülü bölüm dışarıda,iç yalıtkan içeride kalacak şekilde geçirmeye dikkat edilir.Yerleştiğini gösteren bir klik sesi çıkmalıdır.

7.Geriye çekilen tüp şeklindeki parçayı konektöre dayanana kadar itilir.

8.Sıkıştırıcı alet kullanılarak tüp konektöre sabitlenir.

 

UTP kabloyu RJ-45 konektörüne bağlamak: Bu bağlantıda her telin doğru yere bağlanması gerekir.UTP kablolarında her çift birbirini tamamlayan renklere sahiptir.Çiftteki tellerden biri beyaz üzerine portakal rengi çizgiliyken,diğeri portakal üzerine beyaz çizgilidir.Diğer çiftteki tellerden biri beyaz üzerine yeşil çizgiliyken,diğer telde yeşil üzerine beyaz çizgilidir.

 

1. RJ-45 konektörünü metal iletkenleri size doğru tutun.Soldaki yuvadan itibaren 1,2,3 diye numaralandırın.

2.Kablonun ucunu düz bir biçimde kesin.

3.Kablonun üzerindeki yalıtkan kısmı soyun.

4.Telleri şu sırada tutun:

-          Beyaz üzerine portakal çizgili,

-          Portakal üzerine beyaz çizgili,

-          Beyaz üzerine yeşil çizgili,

-          Yeşil üzerine beyaz çizgili.

5.Telleri sırasıyla 1,2,3 ve 6 numaralı yuvalara yerleştirin

6.Perçinleyici aleti kullanarak yerleştirilen kabloları sabitleyin.

            Eğer ilk iki telle son iki telin yeri değiştirilirse,buda çalışır.Kablonun diğer ucuda aynı renk sırasında yerleştirilmelidir.

 
 

1.Beyaz üzerine portakal çizgili,

2.Portakal üzerine beyaz çizgili,

3.Beyaz üzerine yeşil çizgili,

4.Yeşil üzerine beyaz çizgili.

 

 

 

 

   

     1  2   3  4  5  6  7   8                                 

 

LAN NEDİR?

            Kişisel bilgisayar kullanıcıların sayısının artması sonucunda  bir ağ oluşturma zorunluluğu da artmaktadır.Ağ daha önce de belirtildiği gibi birden çok bilgisayarın birbirine bağlanmasıdır.Bunun en basit nedeni bir çalışma grubunun oluşturulmasıdır.Bir çalışma grubu,bir departmanı yada bir şirketi ifade eder.Bu gruptaki kişilerin işleri birbiri ile ilgili olduğundan birbirlerinin işlerine müdahale edebilir yada birlikte çalışırlar.Yani aktiviteler bir grup olarak yerine getirilir.Bağımsal ve bölümsel olarak çalışma imkanı sağlanır.

 

Tipik grup çalışma biçimleri:

 

-          Yönlendirme

-          Tartışma görüş alış verişi

-          İş paylaşımı

-          Uygulama programının paylaşılması

-          Planlama

-          Elektronik posta

 

LAN (Local Area Network/Yerel Bilgisayar Ağı): Küçük bir alanda (bir bina,bir firma,bir departman,bir oda) bilgisayarların birbirine bağlı olduğu sistemdir.Yerel ağ içinde bilgisayarlar,yazıcılar,çiziciler,CD-ROM sürücüleri ve diğer çevre birimleri yer alabilir.

 

Yerel Bilgisayar ağını  oluşturan elemanlar şunlardır:

-          Hizmet birimi

-          İş istasyonu

-          Ağ arabirim kartları kablo bağlantıları

-          Uygulama

Hizmet birimi ,iş istasyonlarının bağlandığı ve iş istasyonlarına hizmet veren ana bilgisayardır.Yerel bilgisayar ağlarında hizmet birimi iş istasyonu olarak kişisel bilgisayarlar kullanılırlar.İş istasyonları ise ağ içindeki kullanıcıların kendi işleri için kullandıkları bilgisayar.İş istasyonları bir kart birimi ile ağa bağlanır.

 

WAN (GENİŞ ALAN NETWORKLER)

 

Geniş alan network’ler küçük çaplı birçok network’ten oluşur.Bunlar çeşitli veri yollarıyla birbirine bağlanmışlardır.Bu veri yolları büyük miktarda bilgi taşıyacak şekilde birleştirilebilir yada değişik veri tiplerine ayrılabilirler.

Geniş alan network’ler bir şehri diğerine,bir şehri bir ülkeye,bir ülkeyi başka bir ülkeye bağlarlar.Özellikle uluslar arası çalışan şirketler bu tip network’leri yaygın olarak kullanırlar.

Bir WAN içindeki küçük network’leri birbirine çeşitli yöntemlerle bağlamak mümkündür.Kiralık hatlar,uydu bağlantısı,framerelay,ATM (Asenkron transfer modu) gibi pek çok yöntem vardır.

 

Farme Relay network’ler:WAN’larda (Geniş alan network) kullanılan bir protokoldür.Protokolün esası,bir noktadan diğerine gitmesi gereken mesajın mümkün olan en ucuz şekilde gönderilmesine dayanır.Frame relay network’ler telekomünikasyon şirketleri tarafından kurulur.Uzaktaki ofislerine ulaşmak isteyen şirketler de ,telekomünikasyon şirketlerinin kurduğu bu network’ü ara bağlantı birimi olarak kullanırlar.

 

BÜYÜK NETWORKLER

 

            Küçük çaplı networkler de ihtiyaç duyulmayan,farklı ihtiyaçlar nedeniyle gündeme gelebilecek bazı network parçaları tanıtılacak olursa:

            Bazen iki küçük çaplı network’ü bağlamak düşünüldüğü kadar kolay halledilmez.Genelde bu durumun iki nedeni vardır:

-          İki network birbirinden çok uzaktır.Farklı binalar yada farklı katlar gibi alanlara kurulmuş olabilirler.

-          İki network oldukça farklı tiplerde iki network’tür ve bir aracı olmadan birbirlerinin dilinden anlamayacaklardır.Bu durumları çözmek için bazı özel donanımlar üretilmiştir.

 

REPEATER’LAR (YİNELEYİCİLER)

            Yukarıdaki konularda kablolardan bahsedilirken bazı sınırlamalar olduğundan bahsedildi.Kalın ve ince koaks kablolarda sınırlama bir segmentin boyu üzerindedir.Kalın koaks’ta 500 metre,ince koaks’ta ise 185 metre olan bu sınırlama,network’teki bilgisayar sayısıyla bağlantılı değildir.

            Ethernet network’lerde iki sonlandırıcı arasındaki kablo segment olarak adlandırılmaktadır.

UTP kabloları ilgilendiren kısıtlama ise bir iş istasyonu ile hub arasındaki kablonun boyuyla ilgilidir.Bu uzunluk 100 metreden fazla olamaz.

Bu sınırlar network’te taşınan bir mesajın kendi başına alabileceği mesafelerdir.Bu sınırlara dayanıldığında network’e bir yineleyici dahil edilerek zayıflayan mesaj güçlendirilir ve network üzerinde yoluna devam etmesi sağlanır.

Yineleyiciler gerçek anlamda sadece koaks kablo kullanan Ethernet network’lerinde kullanılır.UTP kablolamada zorunlu olarak kullanılan hub’lar bir yineliyici görevi  yaparlar.Aynı şekilde Token Ring network’lerde de her iş istasyonu bir yineliyici gibi çalışır.

UTP kablolamada kullanılan kullanılan hub’arın pek çoğunun ince koaks kablo için bağlantı yerleri vardır.Böylece bu hub’lara bağlanacak diğer hub’ları yada bilgisayarları ince koaks kablo kullanarak da bağlamak mümkündür.Böylece 100 metre yerine 185 metre sınırı kulanılır.

Bir ethernet network’ünde üç yineleyiciden  fazlasını uç uca bağlayamazsınız.Kablolama yapılırken dikkat edilmesi gereken noktalardan biriside budur.

 

 

BRIDGE’LER (KÖPRÜLER)

            Köprüler yineleyicilerin yaptıklarına benzer bir iş yapmalarına rağmen çok daha etkileyicidirler.Çünkü daha mantıklı çalışırlar.Bir yineleyici,bir ucundan gelen mesajı alır,güçlendirir ve network’ün diğer bölümünde yoluna devam etmesini sağlar.Oysa network performansı hakkında daha çok kaygılanan köprüler,gelen mesaj network’ün diğer bölümündeki bilgisayarlara gitmiyorsa,mesajı göndermez.

            Ayrıca köprüler farklı iki tip network’ü,örneğin bir Token Ring ile bir ethernet network’ü birbiriyle anlaşabilir hale getirirler.Bunun içinde iki network arasında çevirmenlik yaparlar.

   
 

 

 

 

 

  Ad Soyad
  Yorum